کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ

کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ (قصه از قلب بدخشان) نوشته‌ی درمحمد دادخواه روایتی پژوهشی درباره‌ی یکی از دورافتاده‌ترین و درعین‌حال مهم‌ترین مناطق بدخشان افغانستان است. نویسنده با اتکا به منابع تاریخی و گفت‌وگو با خبرگان محلی، تاریخ، جغرافیا، فرهنگ، زبان و مردم‌شناسی زیباک را بررسی کرده است. نشر مانانگار آن را منتشر کرده است و متن کتاب با عکس‌ها، جدول‌ها و نقشه‌ها همراه شده تا تصویر روشن‌تری از این منطقه ارائه شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ

کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ اثری است پژوهشی که در پنج فصل به سراغ تاریخ و هویت منطقه‌ی زیباک در بدخشان رفته است. درمحمد دادخواه در این کتاب تلاش کرده است با ترکیب روش کتابخانه‌ای و روایت‌های شفاهی، تصویری نسبتاً جامع از این شهرستان مرزی و کوهستانی ارائه کند؛ جایی که در گذر زمان هم دروازه‌ی ورود به بدخشان بوده و هم دهلیزی بر سر راه ابریشم و مرزهای قدیم هندوستان. در کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ ابتدا پیش‌درآمدی مفصل درباره‌ی جایگاه تاریخی بدخشان در جغرافیای خراسان، آسیای میانه و جهان اسلام آمده است. نویسنده با مرور حکومت‌ها، مهاجرت‌ها و نقش بدخشان در شبکه‌ی راه‌های باستانی، زمینه‌ی تاریخی لازم برای فهم موقعیت زیباک را فراهم کرده است. سپس در فصل اول با عنوان «واژه‌شناسی و جغرافیاشناسی زیباک» به ریشه‌ی نام زیباک، روایت‌های محلی درباره‌ی نام‌گذاری، موقعیت جغرافیایی، مرزها، روستاها، جاذبه‌های طبیعی، زمستان طولانی، معادن و وضعیت راه‌ها پرداخته شده است. در ادامه کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ در فصل دوم به مردم‌شناسی، هویت، عقاید و باورهای زیباکیان می‌پردازد و مذهب اسماعیلیه را به‌عنوان بخش مهمی از هویت این مردم بررسی کرده است. فصل سوم به زبان‌شناسی و فرهنگ زبانی اختصاص دارد و لهجه‌ی زیباکی و گویش سنگلیچی را معرفی می‌کند. فصل چهارم مهم‌ترین بخش تاریخی کتاب است و دوره‌های مختلف تاریخ زیباک را در پیوند با تاریخ بدخشان، از حکومت میران تا دوره‌ی شوروی، جهاد، جمهوریت و امارت اسلامی دنبال کرده است. فصل پنجم نیز به فرهنگ، سنت‌های محلی، شاعران، چهره‌های فرهنگی، موسیقی، معماری، صنایع‌دستی و آیین‌های زیباک می‌پردازد.

خلاصه کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ

کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ تصویری چندوجهی از منطقه‌ای مرزی در قلب بدخشان ارائه می‌کند که هم‌زمان جایگاه جغرافیایی، تاریخی، مذهبی و فرهنگی ویژه‌ای دارد. نویسنده ابتدا بدخشان را در بستر تاریخ خراسان و آسیای میانه قرار می‌دهد و سپس به‌صورت متمرکز سراغ زیباک می‌رود؛ از ریشه‌ی نام و روایت‌های محلی درباره‌ی نام‌گذاری تا توصیف دقیق روستاها، کوه‌ها، دره‌ها، جهیل‌ها، معادن و زمستان سخت و طولانی. در کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ محور اصلی، پیوند تاریخ و هویت مردم زیباک است. نویسنده مذهب اسماعیلیه را به‌عنوان عنصر مرکزی هویت زیباکیان بررسی کرده و نقش داعیان، پیران و چهره‌های مذهبی و به‌ویژه دیوانه شاه را در پایداری این مذهب نشان داده است. در کنار آن، تحول‌های سیاسی و نظامی، جایگاه استراتژیک زیباک در مرز با پاکستان و نقش آن در تحولات بدخشان دنبال شده است. بخش پایانی کتاب به فرهنگ روزمره، سنت‌ها، خوراک، موسیقی، معماری بومی، صنایع‌دستی و شاعران معاصر زیباک اختصاص دارد تا چهره‌ای زنده از این جامعه محلی ترسیم شود.

چرا باید کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ را بخوانیم؟

خواندن این اثر امکان آشنایی نزدیک با منطقه‌ای کمتر شناخته‌شده را فراهم می‌کند که در تاریخ بدخشان و راه‌های باستانی نقش مهمی داشته است. کتاب زیباک در گذرگاه تاریخ برای کسانی که به ترکیب تاریخ محلی، جغرافیا، مردم‌شناسی، زبان و فرهنگ علاقه‌مندند، نمونه‌ای روشن از یک مطالعه‌ی متمرکز بر یک شهرستان مرزی ارائه کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به پژوهشگران تاریخ و فرهنگ افغانستان، دانشجویان علوم اجتماعی و جغرافیا، علاقه‌مندان به بدخشان و تاریخ محلی و نیز زیبا کیان و بدخشانیانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند تصویری مکتوب از گذشته و فرهنگ منطقه‌ی خود در اختیار داشته باشند.