کتاب نقش سیاستمداری در حکمروایی شهری

کتاب نقش سیاستمداری در حکمروایی شهری نوشته‌ی ژان پی‌یر با ترجمه‌ی فرشاد نوریان، علی آسوده و علیرضا خادم آرانی اثری است که به پیوند میان سیاست، شهرسازی و مدیریت شهری می‌پردازد. انتشارات دانشگاه تهران آن را منتشر کرده است. نویسنده در آن کتاب سیاستمداری شهری را به‌عنوان حلقه‌ی اتصال علوم سیاسی و شهرسازی معرفی کرده و نشان داده است که چگونه تصمیم‌های سیاسی، ساختار نهادها و مدل‌های مختلف حکمروایی، زندگی روزمره‌ی شهرها را شکل می‌دهند. متن با تکیه‌بر نظریه‌ی نهادی و ادبیات حکمروایی شهری، به‌جای تمرکز صرف بر ساختار حکومت محلی، به فرایندهای تصمیم‌گیری، نقش کنشگران عمومی و خصوصی و شیوه‌ی هماهنگی منابع در سطح شهر توجه کرده است. مترجمان در پیشگفتار توضیح داده‌اند که چرا این کتاب را برای فضای علمی و اجرایی مدیریت شهری در ایران مهم دیده‌اند و چگونه کوشیده‌اند اصطلاحات پیچیده‌ی علوم سیاسی و حقوق عمومی را با دقت به فارسی برگردانند تا برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های شهرسازی، مدیریت شهری، علوم سیاسی و برنامه‌ریزی شهری قابل استفاده باشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقش سیاستمداری در حکمروایی شهری

کتاب نقش سیاستمداری در حکمروایی شهری با تمرکز بر اندیشه‌های ژان پی‌یر، سیاست شهری را به‌عنوان «علم و هنر هدایت و مدیریت شهر» صورت‌بندی کرده است. نویسنده از همان فصل نخست، سیاستمداری شهری را در پیوند با نظریه‌ی نهادی توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه نهادها هم به‌عنوان ساختارهای سازمانی و هم به‌صورت هنجارها، ارزش‌ها و قواعد، رفتار سیاسی و اجتماعی در شهر را شکل می‌دهند. در پیشگفتار مترجمان، اهمیت شهرها در اقتصاد ملی و نقش سیاست شهری در مواجهه با مسائلی مانند پراکنده‌رویی، بافت‌های فرسوده، فقر، رقابت‌پذیری، برندسازی، پایداری و نوآوری شهری برجسته شده است. آن‌ها سیاستمداری شهری را حلقه‌ی اتصال علوم سیاسی و شهرسازی دانسته‌اند و توضیح داده‌اند که چرا برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی در رشته‌های شهرسازی، مدیریت شهری، علوم سیاسی و برنامه‌ریزی شهری به متنی مرجع در این حوزه نیاز است. ساختار کتاب از دل همین دغدغه شکل گرفته است: فصل اول به چرایی پرداختن به سیاستمداری شهری و نسبت آن با حکمروایی شهری و نظریه‌ی نهادی اختصاص دارد و فصل دوم چالش‌های حکمروایی شهری را در بستر جهانی‌شدن، تجدید ساختار اقتصادی و تغییر نقش دولت بررسی کرده است. کتاب نقش سیاستمداری در حکمروایی شهری در ادامه، با ۹ فصل اصلی و بخش‌های تکمیلی مانند واژه‌نامه، کتابنامه و نمایه، تصویری مرحله‌به‌مرحله از مدل‌های مختلف حکمروایی شهری ارائه می‌کند. فصل‌های سوم تا ششم چهار مدل حکمروایی شهری را تشریح کرده است: حکمروایی مدیریتی، حکمروایی صنف‌گرا، حکمروایی حامی رشد و حکمروایی رفاه. در هر مدل، اهداف کلان و اهداف عملیاتی، ابزارها و پیامدها به‌طور جداگانه بررسی شده‌اند و نشان داده شده است که چگونه هر مدل، نوع خاصی از رابطه میان حکومت محلی، بخش خصوصی، جامعه‌ی مدنی و سایر کنشگران شهری می‌سازد. فصل هفتم به بحث بحث‌برانگیز «افول سیاستمداری شهری؟» می‌پردازد و با بررسی تغییر کنشگران، دستورکارها و حرفه‌ای‌گرایی، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا با کاهش نقش مقامات منتخب، آزادی انتخاب خط‌مشی شهری محدود شده است یا نه. فصل هشتم شهرها را در متن حکمروایی جهانی و فرایند جهانی‌شدن بررسی می‌کند و فصل نهم با جمع‌بندی مدل‌ها، ویژگی‌های سیاسی شهری در هر چهار مدل، نسبت شهرها با دولت ملی و آینده‌های ممکن سیاستمداری و حکمروایی شهری را مرور کرده است. در سراسر کتاب، مثال‌ها و مطالعات تطبیقی از کشورهایی مانند انگلستان، ایالات متحده، کشورهای اسکاندیناوی و برخی شهرهای آسیای جنوب‌شرقی برای توضیح مدل‌ها به‌کار رفته است.

خلاصه کتاب نقش سیاستمداری در حکمروایی شهری

کتاب نقش سیاستمداری در حکمروایی شهری بر این ایده استوار است که برای فهم سیاست شهری باید هم به نهادها به‌عنوان ساختارهای رسمی حکومت محلی توجه کرد و هم به نهادها به‌عنوان مجموعه‌ای از هنجارها، ارزش‌ها و اهداف عملیاتی که کنش سیاسی را هدایت می‌کنند. نویسنده در فصل‌های آغازین توضیح می‌دهد که چرا سیاستمداری شهری موضوعی مهم برای شهروندان و پژوهشگران علوم اجتماعی است: بسیاری از تصمیم‌هایی که کیفیت زندگی شهری، خدمات عمومی، زیرساخت‌ها و توزیع منابع را تعیین می‌کنند در سطح محلی گرفته می‌شوند و در عین‌حال تحت تأثیر چارچوب‌های ملی، اقتصاد جهانی و ساختارهای نهادی قرار دارند. پی‌یر سپس مفهوم حکمروایی شهری را به‌عنوان فرایند هماهنگی منابع عمومی و خصوصی برای دستیابی به اهداف جمعی معرفی کرده است. در این نگاه، حکمروایی گسترده‌تر از حکومت است و شامل شبکه‌ها، شراکت‌ها و تعامل میان دولت، بخش خصوصی، سازمان‌های غیردولتی و سایر کنشگران می‌شود. با این حال کتاب تأکید می‌کند که حتی در مدل‌های جدید حکمروایی، نهادهای سیاسی منتخب و ساختارهای نمایندگی همچنان نقش کلیدی در پاسخگویی و مشروعیت دارند. بر پایه‌ی نظریه‌ی نهادی، نویسنده نشان می‌دهد که چگونه اهداف کلان یک شهر – مانند رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی، کارایی مدیریتی یا تقویت جامعه‌ی محلی – در قالب مدل‌های متفاوت حکمروایی شهری نهادینه می‌شوند و ساختارها، ابزارها و ائتلاف‌های خاصی را شکل می‌دهند. چهار مدل اصلی که در فصل‌های میانی کتاب تشریح شده‌اند عبارت‌اند از: شهر مدیریتی که در آن مدیران حرفه‌ای و منطق مدیریت دولتی نوین بر اداره‌ی شهر مسلط‌اند؛ حکمروایی صنف‌گرا که بر نقش منافع سازمان‌یافته و «بخش سوم» در تولید و ارائه‌ی خدمات عمومی تأکید دارد؛ حکمروایی حامی رشد که رشد اقتصادی را هدف فراگیر قرار می‌دهد و سیاست‌های شهری را حول جذب سرمایه و توسعه‌ی اقتصادی سازمان می‌دهد؛ و حکمروایی رفاه که در شهرهای صنعتی در حال افول، بر حمایت اجتماعی، جامعه‌گرایی محلی و اتکای گسترده به منابع دولت ملی متمرکز است. در فصل‌های پایانی، کتاب با بررسی تأثیر جهانی‌شدن، تغییر کنشگران، ظهور اشکال جدید مشارکت سیاسی و حرفه‌ای‌گرایی، به این پرسش می‌پردازد که آینده‌ی سیاستمداری و حکمروایی شهری چگونه می‌تواند در قالب «آینده‌های ممکن» متفاوت رقم بخورد.

چرا باید کتاب نقش سیاستمداری در حکمروایی شهری را بخوانیم؟

کتاب نقش سیاستمداری در حکمروایی شهری برای کسانی که به فهم عمیق سیاست شهری علاقه‌مند هستند، فرصتی فراهم کرده است تا از سطح بحث‌های کلی درباره‌ی مدیریت شهر فراتر بروند و با چارچوبی نظری و تحلیلی برای درک مدل‌های مختلف حکمروایی شهری روبه‌رو شوند. این اثر نشان می‌دهد که چرا شهرها فقط واحدهای اداری نیستند و چگونه ترکیب نیروهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در قالب نهادها و مدل‌های حکمروایی، مسیر توسعه‌ی شهری را تعیین می‌کند. خواننده در این کتاب با چهار مدل متمایز حکمروایی شهری آشنا می‌شود و می‌تواند تفاوت میان شهری که بر مدیریت‌گرایی، کارایی و پیمانکاری خدمات تکیه دارد با شهری که رشد اقتصادی، رفاه اجتماعی یا صنف‌گرایی را در مرکز دستورکار خود قرار داده است، تشخیص دهد. این تمایزها کمک می‌کند تا سیاست‌ها و ساختارهای شهری در کشورهای مختلف یا حتی شهرهای یک کشور، با زبانی تحلیلی و قابل مقایسه بررسی شوند. علاوه‌براین، کتاب با پیوندزدن نظریه‌ی نهادی و حکمروایی شهری، ابزار مفهومی لازم برای تحلیل رابطه‌ی میان ساختارهای رسمی، هنجارها، ارزش‌ها و کنشگران را فراهم کرده است؛ ابزاری که می‌تواند در پژوهش، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی شهری به‌کار گرفته شود. توجه ویژه‌ی متن به چالش‌هایی مانند جهانی‌شدن، تجدید ساختار اقتصادی، تغییر نقش دولت، ظهور شبکه‌ها و شراکت‌های عمومی - خصوصی و مسئله‌ی پاسخگویی، آن را به منبعی مناسب برای فهم وضعیت کنونی شهرها و پرسش از آینده‌ی سیاستمداری شهری تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نقش سیاستمداری در حکمروایی شهری به دانشجویان و پژوهشگران شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری، مدیریت شهری و علوم سیاسی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال چارچوبی نظری برای تحلیل سیاست شهری و حکمروایی هستند. همچنین به مدیران و کارشناسان شهرداری‌ها، نهادهای محلی و سازمان‌های فعال در حوزه‌ی توسعه‌ی شهری پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند نسبت میان ساختارهای نهادی، مدل‌های حکمروایی و تصمیم‌های روزمره‌ی شهری را بهتر درک کنند. این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی مسائلی مانند جهانی‌شدن، رشد اقتصادی شهری، رفاه اجتماعی، نقش جامعه‌ی مدنی و رابطه‌ی دولت مرکزی و حکومت محلی را در بستر شهرها دنبال می‌کنند.