کتاب سوالات بچگانه از دانشمند دیوانه (جلد پنجم)

کتاب سوالات بچگانه از دانشمند دیوانه (جلد پنجم) نوشته‌ی سالی صالحی مجموعه‌ای از پرسش‌های کنجکاوانه و گاهی خنده‌دار کودکان را کنار توضیح‌هایی علمی و شوخ‌طبعانه آورده است. انتشارات شکلات آن را منتشر کرده است و متن کتاب با لحن یک «دانشمند دیوانه» پیش می‌رود که سعی کرده است به هر سؤال، هم جواب درست علمی بدهد هم کمی شیطنت و بازیگوشی چاشنی‌اش کند. در این کتاب موضوع‌های متنوعی از حیوانات و بدن انسان تا فضا، زمین‌شناسی، تاریخ علم، سفر، غذا و زندگی روزمره کنار هم قرار گرفته و هر صفحه ترکیبی از شوخی، مثال‌های بامزه و توضیح‌های ساده‌ی علمی است. ساختار کتاب بیشتر بر پایه‌ی سؤال و جواب شکل گرفته و هر سؤال با یک تیتر درشت، چند شوخی کوتاه و بعد توضیح مفصل‌تر دنبال شده است. تصویرگری و صفحه‌آرایی هم کاملاً متناسب با فضای طنزآمیز و بازیگوش متن طراحی شده و کمک کرده است که مفاهیم علمی خشک و رسمی به نظر نرسند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سوالات بچگانه از دانشمند دیوانه (جلد پنجم)

کتاب سوالات بچگانه از دانشمند دیوانه (جلد پنجم) ادامه‌ی مجموعه‌ای است که در آن سالی صالحی پرسش‌های ظاهراً ساده و «بچگانه» را جدی گرفته است و برای هرکدام توضیحی علمی و درعین‌حال سرشار از شوخی نوشته است. در این جلد، سؤال‌هایی مثل «چرا مرغ‌ها وقتی ایستاده می‌خوابن نمی‌افتن؟»، «چرا نوک کوه‌ها تیزه؟»، «چرا وقتی لباسمون آتیش می‌گیره نباید بدویم؟»، «چرا بعضی هواپیماها روی آب می‌شینن؟» یا «چطور سر کرم خاکی رو از تهش تشخیص بدیم؟» تبدیل به دروازه‌ای برای ورود به دنیای فیزیولوژی حیوانات، زمین‌شناسی، ایمنی و فیزیک می‌شود. نویسنده در این کتاب از همان ابتدا با تقدیم‌نامه‌ای به محبوبه نجف‌خانی و اشاره به نقش او در آشناکردن کودکان با دنیای کتاب، فضای صمیمی و کتاب‌دوستانه‌ای می‌سازد و بعد وارد فصل‌های کوتاه و متعددی می‌شود که هرکدام حول یک سؤال شکل گرفته است. در متن، اصطلاحات علمی مثل تاندون، فرسایش، قله‌ی شاخی، یخچال طبیعی، اکسیژن، فتوسنتز، کهکشان مارپیچی، سیاه‌چاله و… در کنار تشبیه‌های بامزه و مثال‌های روزمره آمده تا مفاهیم پیچیده در قالب تصویرهای آشنا جا بیفتد. کتاب سوالات بچگانه از دانشمند دیوانه (جلد پنجم) از نظر ساختار به‌جای فصل‌های بلند، از ده‌ها بخش کوتاه تشکیل شده که هر بخش با یک تیتر پرسشی شروع می‌شود؛ مثل «خرطوم فیل به چه دردش می‌خوره؟»، «خفاش‌ها چطور تو تاریکی غذاشون رو پیدا می‌کنن؟»، «دایناسورها چی می‌خوردن؟»، «راه شیری چیه؟»، «سوراخ بینی وال کجاست؟»، «شکلات چطور تهیه می‌شه؟»، «قبل از اختراع یخچال مردم چیکار می‌کردن؟»، «قبل از هواپیما مردم چطور سفر می‌کردن؟»، «کدوم حیوان بیشتر از همه عمر می‌کنه؟»، «گیاهان چطور تو بیابون زنده می‌مونن؟» و «ماهی‌ها چطور زیر آب نفس می‌کشن؟». در هر بخش، متن با یک شوخی یا جواب غلطِ بامزه شروع شده و بعد به‌تدریج به سمت توضیح درست علمی می‌رود. این ترکیب شوخی و توضیح باعث شده است که موضوع‌های متنوعی مثل رفتار حیوانات، سازگاری با محیط، تاریخ کشف گرد بودن زمین، ساخت شکلات از دانه‌ی کاکائو، روش‌های قدیمی نگهداری غذا، شیوه‌های سفر پیش از هواپیما و سازوکار کهکشان راه شیری در قالب تکه‌های کوتاه و مستقل کنار هم قرار بگیرند. کتاب به‌نوعی یک دایره‌المعارف کوچک و طنزآمیز از سؤالات پراکنده‌ی ذهن کودکان است که هر صفحه‌اش به یک موضوع تازه سر می‌زند و بدون روایت خطی، با پرش از حیوانات به فضا و از آشپزخانه به بیابان، ذهن خواننده را در چند حوزه‌ی مختلف علمی می‌چرخاند.

خلاصه کتاب سوالات بچگانه از دانشمند دیوانه (جلد پنجم)

در این کتاب، هسته‌ی اصلی محتوا بر پایه‌ی این ایده شکل گرفته که هیچ سؤالی «بچگانه» نیست و هر سؤال ساده می‌تواند دروازه‌ای به یک مفهوم علمی جدی باشد. نویسنده برای هر سؤال، اول یک جواب شوخی‌آمیز و اغراق‌شده می‌آورد تا فضای ذهنی کودک را همراه کند و بعد آرام‌آرام به سراغ توضیح واقعی می‌رود. مثلاً در بخش مرغ‌ها، از «قفل جادویی پا» شروع شده و بعد سازوکار تاندون‌ها، قفل‌شدن پنجه روی شاخه و حفظ تعادل پرنده توضیح داده شده است. در سؤال نوک کوه‌ها، ابتدا تصویرهای بامزه‌ای از کوه‌ها داده شده و بعد فرایند فشار صفحه‌های زمین، چین‌خوردگی، فرسایش باد و باران و نقش یخچال‌های طبیعی در شکل‌گیری قله‌های شاخی شرح داده شده است. در بخش‌های مربوط به ایمنی، مثل «چرا وقتی لباسمون آتیش می‌گیره نباید بدویم؟»، نویسنده با تشبیه اکسیژن به «پیتزا برای شکموها» مفهوم مثلث آتش (اکسیژن، سوخت، گرما) را توضیح داده و بعد شعار «وایسا، بخواب، غلت بزن» را به‌عنوان راه‌حل درست معرفی کرده است. در سؤال هواپیماهای آب‌نشین، تفاوت هواپیماهای مخصوص آب با هواپیماهای معمولی، مفهوم فرود اضطراری روی آب و خطرهای آن توضیح داده شده است. در بخش کرم خاکی، با اشاره به حلقه‌ی متورم وسط بدن (کلایتلوم)، شکل سر و دم و جهت حرکت، راه تشخیص سر از ته کرم توضیح داده شده است. در فصل‌های مربوط به تاریخ و فضا، سؤال «چه کسی کشف کرد زمین گرده؟» بهانه‌ای شده تا از فیثاغورس، ارسطو و اراتوستن و استدلال‌هایشان درباره‌ی سایه‌ی زمین روی ماه و تغییر ستاره‌ها در سفر صحبت شود و در ادامه، باورهای قدیمی زمین‌تخت و گروه‌های امروزی زمین‌تخت‌گرا با نگاهی طنزآمیز مطرح شده است. در بخش راه شیری، مفهوم کهکشان، تعداد تقریبی ستاره‌ها، شکل مارپیچی، سیاه‌چاله‌ی مرکزی و جایگاه خورشید در بازوی شکارچی توضیح داده شده و اندازه‌ی کهکشان با واحد سال نوری توصیف شده است. بخش‌های حیوانات، از خرطوم و عاج فیل تا سوراخ بینی وال، خفاش‌ها، ماهی‌ها و لاک‌پشت‌های غول‌پیکر، روی سازگاری‌های بدنی و رفتارهای خاص تمرکز کرده است: خرطوم به‌عنوان ترکیب دماغ و لب بالا و ابزار چندکاره برای آب‌خوردن، غذاگرفتن، بوکشیدن، دفاع و حمام‌کردن؛ عاج به‌عنوان دندان پیشین رشدکرده برای کندن زمین، دفاع، حمل اشیا و حفر چاه آب؛ سوراخ بینی وال روی سر برای نفس‌کشیدن سریع در سطح آب و فواره‌ی معروف بازدم؛ آبشش ماهی‌ها برای گرفتن اکسیژن محلول در آب و مثال ماهی ریه‌دار که هم با آبشش و هم با ریه نفس می‌کشد. در بخش دایناسورها، تفاوت گیاه‌خوار، گوشت‌خوار و همه‌چیزخوار، شکل دندان‌ها و نقش سنگ‌ریزه‌ها در سنگدان توضیح داده شده و در ادامه، پیوند پرنده‌های امروزی با دایناسورها مطرح شده است. در فصل‌های مربوط به زندگی روزمره، کتاب به سراغ شکلات و یخچال و سفر رفته است: مسیر دانه‌ی کاکائو از میوه‌ی درخت تا تخمیر، خشک‌کردن، بو دادن، آسیاب، خمیر کاکائو، اضافه‌کردن شکر و شیر، کُنچینگ و تمپرینگ و قالب‌گیری؛ روش‌های قدیمی نگهداری غذا مثل غار و زیرزمین، نمک‌زدن، خشک‌کردن، مرباسازی، استفاده از یخ طبیعی و یخچال‌های گنبدی سنتی؛ و شیوه‌های سفر پیش از هواپیما با اسب، شتر، فیل، قایق، کشتی، کاروان و کالسکه. در پایان، گیاهان بیابانی و کاکتوس‌ها با ذخیره‌ی آب در ساقه، برگ‌های کوچک یا سوزنی، ریشه‌های عمیق یا سطحی، خواب تابستانی، فتوسنتز شبانه و کرک‌داربودن برگ‌ها معرفی شده‌اند. در مجموع، پیام اصلی کتاب این است که پشت هر سؤال ساده، یک داستان علمی مفصل و جذاب پنهان است و علم می‌تواند هم‌زمان جدی و خنده‌دار باشد.

چرا باید کتاب سوالات بچگانه از دانشمند دیوانه (جلد پنجم) را بخوانیم؟

خواندن سوالات بچگانه از دانشمند دیوانه (جلد پنجم) فرصتی است برای دیدن علم از زاویه‌ای بازیگوش و کنجکاو. این کتاب نشان داده است که پرسش‌های به‌ظاهر ساده درباره‌ی مرغ، کرم خاکی، خفاش، دایناسور، کوه، شکلات، یخچال، سفر یا کهکشان، درواقع دروازه‌هایی به دنیای زیست‌شناسی، فیزیک، زمین‌شناسی، نجوم، تاریخ علم و حتی ایمنی و مهارت‌های زندگی هستند. متن کتاب با ترکیب شوخی و توضیح دقیق، کمک کرده است که مفاهیم نسبتاً پیچیده مثل فرسایش، قله‌ی شاخی، اکسیژن محلول در آب، فتوسنتز شبانه، ساختار کهکشان یا فرود اضطراری روی آب، در قالب تصویرهای ساده و مثال‌های روزمره جا بیفتد. این کتاب برای کسانی که به‌دنبال آشناشدن با مفاهیم علمی در قالب تکه‌های کوتاه و مستقل هستند مناسب است، چون هر سؤال در چند صفحه جمع‌وجور توضیح داده شده و می‌توان هر بار فقط یک بخش را خواند. تنوع موضوع‌ها باعث شده است که ذهن خواننده مدام از حیوانات به فضا، از آشپزخانه به بیابان و از تاریخ سفر به تاریخ علم جابه‌جا شود و حس کشف و شگفتی حفظ بماند. درعین‌حال، بخش‌هایی مثل «چرا وقتی لباسمون آتیش می‌گیره نباید بدویم؟» یا توضیح روش‌های قدیمی نگهداری غذا و سفر، فراتر از اطلاعات علمی صرف، نوعی آگاهی عملی و تاریخی هم منتقل کرده است. این ترکیب شوخی، دانش و مثال‌های ملموس، کتاب را به منبعی تبدیل کرده است که هم می‌تواند کنجکاوی را تحریک کند هم به سؤالات پراکنده‌ی ذهن کودکان و نوجوانان پاسخی روشن بدهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن سوالات بچگانه از دانشمند دیوانه (جلد پنجم) به کودکانی پیشنهاد می‌شود که مدام سؤال می‌پرسند و دوست دارند بدانند پشت پدیده‌های ساده‌ی اطرافشان چه خبر است. این کتاب به نوجوانان علاقه‌مند به حیوانات، فضا، زمین، تاریخ علم و چیزهای «چرا و چگونه»محور هم پیشنهاد می‌شود. همچنین به والدین و مربیانی که به‌دنبال متنی شاد و پر از مثال برای توضیح مفاهیم علمی پایه به زبان روزمره هستند می‌توان این کتاب را پیشنهاد کرد.