کتاب بلوک یاس

کتاب بلوک یاس (خاطرات معصومه مرادی؛ همسر سردار شهید حسن شاطری) نوشته‌ مهشید اسماعیلی توسط نشر خط مقدم منتشر شده است. این کتاب، روایت زندگی و خاطرات معصومه مرادی است، زنی که در جایگاه همسر سردار شهید حسن شاطری، از کودکی سخت در سمنان تا سال‌های پرالتهاب جنگ و سپس زندگی در مناطق عملیاتی و مأموریت‌های همسرش، مسیر طولانی و پرچالشی را پشت‌سر گذاشته است. نویسنده در این اثر، نه‌فقط به چهره‌ی شناخته‌شده‌ی حسن شاطری به‌عنوان یک چهره‌ی عمرانی و جهادی، بلکه به وجه کمتردیده‌شده‌ی او در نقش همسر، پدر و فرزند پرداخته است و از خلال خاطرات معصومه مرادی، تصویری نزدیک از یک زندگی مشترک۳۰ ساله ارائه می‌دهد. محور اصلی روایت، خود معصومه مرادی است، دختری تک‌فرزند که در کودکی پدر کارگرش را از دست می‌دهد و همراه مادر، با کار و تلاش و قناعت، زندگی را از نو می‌سازد. همین پیشینه‌ی سخت، بعدتر در انتخاب همسر، پذیرش زندگی در شرایط جنگی، مهاجرت به شهرهای مرزی و همراهی با مأموریت‌های دشوار حسن شاطری، نقش مهمی پیدا می‌کند. کتاب با زبانی صریح و جزئیات روزمره، از فضای خانه‌های کوچک جنوب سمنان، کارهای طاقت‌فرسای مادر، روزهای انقلاب، حضور در بسیج، تا مراسم ساده‌ی خواستگاری و عروسی و سپس کوچ به سردشت و زندگی زیر سایه‌ی جنگ را دنبال کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بلوک یاس

کتاب بلوک یاس نوشته‌ی مهشید اسماعیلی با تمرکز بر خاطرات معصومه مرادی، تصویری از زندگی یک زن سمنانی ارائه می‌دهد که از دل فقر، یتیمی و روزگار پرزحمت، به زندگی مشترک با یک رزمنده و سپس فرمانده می‌رسد. مهشید اسماعیلی در این کتاب، روایت را از کودکی راوی آغاز کرده است، از روزی که پدر مقنی او در یکی از چاه‌ها جان می‌بازد، خانه‌ی ۵۰ ۶۰متری بدون حمام و حوض، مرغ و خروس‌ها و گوسفندهایی که برای تأمین معاش نگه می‌دارند تا کارهای طاقت‌فرسای مادر در عرق‌گیری، پنبه‌پاک‌کنی، درست‌کردن روشور و روغن کرچک. 

در ادامه، فضای مدرسه‌ی ابتدایی در سمنان، تظاهرات انقلاب، عضویت در کتابخانه‌ی مسجد مهدیه و علاقه‌ی راوی به کتاب‌خواندن و هم‌زمان بی‌میلی‌اش به ادامه‌تحصیل، زمینه‌ی ذهنی او را شکل می‌دهد. در میانه‌ی این زندگی ساده، خانواده‌ی شاطری به‌عنوان خویشاوندان نزدیک حضور دارند و حسن شاطری، ابتدا در نقش پسری کمک‌کار و دلسوز، جای خالی برادر را برای معصومه و پسر را برای مادر او پر می‌کند. در ادامه‌ی کتاب بلوک یاس، روایت به‌تدریج به‌سمت آشنایی و ازدواج معصومه مرادی و حسن شاطری می‌رود، از شوخی‌های معصومه‌خانم، مادر حسن، درباره‌ی عروس شدن معصومه تا شب شیرینی‌پزی حسن برای مادر میگرنی‌اش که در ذهن راوی تصویری تازه از او می‌سازد، سپس اعزام‌های پیاپی حسن به جبهه، مجروحیت، تصمیم او برای استخدام در سپاه و درخواستش از پدر و مادر برای پیداکردن همسر مناسب، زمینه‌ی خواستگاری را فراهم می‌کند. 

کتاب بلوک یاس اثر مهشید اسماعیلی در فصل‌های بعدی، به مراسم ساده‌ی بله‌برون و عروسی، مهریه‌ی کم، جهیزیه‌ی حداقلی، زندگی در اتاقی کوچک در خانه‌ی پدرشوهر و سپس تصمیم حسن برای بردن همسرش به سردشت می‌پردازد. بخش قابل‌توجهی از کتاب، به زندگی در خانه‌ی سازمانی کوچک در سردشت، هم‌خانه شدن با خانواده‌های دیگر، تجربه‌ی اولین بمباران‌ها، صدای میگ‌های عراقی، دیدن مجروحان و شهدا در حیاط بیمارستان و تلاش معصومه برای سازگار شدن با تنهایی، دل‌تنگی و شرایط جنگی اختصاص یافته است. در خلال این فصل‌ها، نویسنده به‌کمک جزئیات روزمره، خلق‌وخوی حسن شاطری در نقش همسر، فرزند و رزمنده را نیز نشان داده است.

خلاصه کتاب بلوک یاس

مهشید اسماعیلی در کتاب بلوک یاس روایت را با کودکی معصومه مرادی آغاز کرده است، دختری که در ۱۰ سالگی، در یک روز داغ ماه رمضان، خبر مرگ پدر مقنی‌اش را می‌شنود. پدری که در ته چاه، به‌دلیل نرسیدن اکسیژن جان می‌دهد و از او و مادرش تنها یک خانه‌ی کوچک و خاطراتی از کارگری سخت به‌ جا می‌ماند. بعد از این حادثه، مادر برای تأمین معاش به کارهایی مثل نان‌پزی، عرق‌گیری، پنبه‌پاک‌کنی و چیدن میوه رو می‌آورد. معصومه در این فضا با عروسک‌های دست‌دوز، مدرسه و تماشای تظاهرات انقلاب بزرگ می‌شود و بعد از مردود شدن در دو درس، تحصیل را رها می‌کند و بیشتر در بسیج و انجمن اسلامی فعال می‌شود.

در همین سال‌ها، حسن شاطری به‌عنوان پسری کمک‌کار در زندگی‌شان حضور دارد و این رابطه‌ی برادرانه بعدها به ازدواج می‌رسد. با شدت‌گرفتن جنگ، حسن به جبهه می‌رود، مجروح می‌شود و تصمیم می‌گیرد در سپاه استخدام شود، سپس از معصومه خواستگاری می‌کند و او با آگاهی از شرایط جنگی حسن می‌پذیرد. مراسم عقد و عروسی ساده برگزار می‌شود و زوج جوان در اتاقی کوچک در خانه‌ی پدرشوهر ساکن می‌شوند.

بعد از عروسی، حسن هر دو ماه یک‌ بار به مرخصی می‌آید و دوباره به جبهه برمی‌گردد، سپس معصومه همراه او به سردشت می‌رود و با اولین تجربه‌های جنگ، صدای بمباران، تنهایی، انتظار و زندگی در خانه‌ی سازمانی روبه‌رو می‌شود. او در کنار همسایه‌ها، کارهای روزمره، قلاب‌بافی، خیاطی و نگهداری از نوزاد را ادامه می‌دهد و رابطه‌ی او و حسن در این شرایط بر پایه‌ی احترام و همراهی شکل می‌گیرد.

چرا باید کتاب بلوک یاس را بخوانیم؟

کتاب بلوک یاس از زاویه‌دید همسر یک رزمنده و فرمانده، به زندگی زیر سایه‌ی جنگ و مأموریت‌های طولانی پرداخته است، زاویه‌ای که در بسیاری از روایت‌ها کمتر دیده می‌شود. این کتاب نشان داده است پشت نام‌ها و عنوان‌های شناخته‌شده، چه زندگی‌های ساده، چه خانه‌های کوچک و چه دل‌نگرانی‌های خاموشی جریان داشته است. تمرکز روایت بر جزئیات روزمره، تصویر روشنی از فرهنگ و سبک زندگی یک طبقه‌ی کم‌برخوردار شهری ارائه کرده است. 

ازسوی‌دیگر، مسیر رشد معصومه مرادی از دختری یتیم و خجالتی تا زنی که زندگی در شهر مرزی، بمباران، تنهایی و دوری از خانواده را تاب می‌آورد، برای خواننده باورپذیر است. کتاب به‌جای تمرکز بر شعار، به تجربه‌های عینی مثل ترس از صدای میگ‌ها، انتظار پشت تلفن همسایه، دیدن مجروحان در حیاط بیمارستان و دل‌تنگی‌های شبانه پرداخته است. این اثر می‌تواند برای کسانی که به شناخت لایه‌های پنهان زندگی خانواده‌های درگیر جنگ، فرهنگ بومی سمنان و تجربه‌ی زنان در سال‌های دفاع علاقه‌مند هستند، منبعی سرشار از جزئیات و روایت‌های شخصی باشد.

خواندن کتاب بلوک یاس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب بلوک یاس به کسانی که به خاطرات زنان از سال‌های جنگ و زندگی در شهرهای مرزی علاقه‌مند هستند، خوانندگانی که می‌خواهند چهره‌ی خانوادگی و عاطفی زندگی رزمندگان را بشناسند، پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های تاریخ شفاهی، مطالعات زنان و مطالعات جنگ که به‌دنبال روایت‌هایی از طبقات کم‌برخوردار شهری‌اند و به علاقه‌مندان به فرهنگ و آداب سمنان که می‌خواهند از خلال یک زندگی شخصی، با رسم‌ها و سبک زندگی آن شهر آشنا شوند، پیشنهاد می‌شود.