کتاب با شهریار از آغاز تا پایان

کتاب با شهریار از آغاز تا پایان نوشته‌ رقیه خان‌ محمدزاده روایتی تحلیلی و مرحله‌به‌مرحله از زندگی، شعر و جهان فکری محمدحسین شهریار است که نشر گیوا آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر از بستر ادبیات معاصر و تحولات پس از مشروطه آغاز کرده و سپس به زندگی شخصی، شکل‌گیری ذوق شعری، گرایش‌های عرفانی و اجتماعی و نیز ویژگی‌های سبکی شهریار می‌پردازد. در ادامه مباحثی مفصل درباره‌ی موسیقی شعر، انواع موسیقی درونی و بیرونی و نسبت آن با تخیل، عاطفه و اندیشه‌ی شاعرانه طرح شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب با شهریار از آغاز تا پایان اثر رقیه خان‌ محمدزاده

کتاب با شهریار از آغاز تا پایان اثری است که زندگی و شعر محمدحسین شهریار را در تحولات ادبی و اجتماعی ایران پس از مشروطه بررسی کرده است. رقیه خان‌ محمدزاده ابتدا تصویری کلی از دگرگونی‌های ادبیات معاصر، نقش انقلاب مشروطه در مردمی‌شدن شعر و تقسیم‌بندی شاعران این دوره به سه گروه فکری ارائه کرده و جایگاه شهریار را در کنار شاعرانی چون نیما یوشیج و لاهوتی توضیح داده است. در این بخش پیوند ادبیات با انتقال ارزش‌ها، باورها و تجربه‌های تاریخی و نقش شاعران متعهد در ثبت رخدادهای سیاسی و اجتماعی برجسته شده است.

در ادامه‌ی کتاب با شهریار از آغاز تا پایانْ زندگی‌نامه‌ی شهریار از کودکی در تبریز و روستاهای اطراف، تحصیل در مکتب‌خانه و مدرسه‌ی طالبیه، آشنایی با ادبیات کلاسیک و زبان فرانسه، ورود به دارالفنون و مدرسه‌ی طب، شکست عشقی، ترک پزشکی و اشتغال در ادارات مختلف روایت شده است. رقیه خان‌ محمدزاده به تأثیر روستا، موسیقی محلی، حوادث سیاسی تبریز، مرگ پدر و مادر، ازدواج، بازگشت به تبریز، بازنشستگی و حضور شهریار در فضای انقلاب اسلامی پرداخته است. در همین مسیر شکل‌گیری تخلص شهریار، دوستی با نیما، سرودن منظومه‌هایی چون حیدربابا، سهندیه و قهرمان لنینگراد و نیز حضور او در کنگره‌ها و محافل ادبی دنبال شده است.

بخش مهمی از کتاب با شهریار از آغاز تا پایان به تحلیل ویژگی‌های سبکی و زبانی شهریار اختصاص دارد. رقیه خان‌ محمدزاده شیوایی و سادگی زبان، استفاده‌ی گسترده از لغت‌ها و اصطلاحات عامیانه، کاربرد واژه‌های بیگانه، بهره‌گیری از صنایع لفظی و معنوی و نسبت این عناصر با مردمی‌بودن شعر او را بررسی کرده است. سپس فصل مفصلی درباره‌ی موسیقی در شعر فارسی آمده که در آن، با استناد به دیدگاه‌هایی مانند شفیعی کدکنی، انواع موسیقی بیرونی، کناری و میانی، نقش وزن، قافیه، ردیف، تکرار آوایی، سجع، جناس و توازن‌های نحوی و معنایی توضیح داده شده و پیوند موسیقی شعر با موضوع، تخیل، اندیشه و عاطفه‌ی شاعرانه تبیین شده است.

خلاصه کتاب با شهریار از آغاز تا پایان

کتاب با شهریار از آغاز تا پایانْ زندگی و شعر شهریار را در دو محور اصلی دنبال کرده است: نخست، روایت سیر زندگی او از کودکی در تبریز و روستاهای اطراف تا سال‌های پایانی عمر و دوم، تحلیل جایگاه شعری او در سنت کلاسیک و ادبیات معاصر. نویسنده نشان داده است که چگونه تجربه‌های تاریخی سه دوره‌ی پس از مشروطه، خفقان پهلوی و سال‌های نخست انقلاب در شعر شهریار بازتاب یافته و او را به شاعری مردم‌دار و درگیر با مسائل اجتماعی بدل کرده است.

کتاب در بخش‌های تحلیلی به موسیقی شعر به‌عنوان یکی از ارکان اصلی زبان شعری می‌پردازد و آن را به موسیقی بیرونی، کناری و میانی تقسیم می‌کند. سپس باتکیه‌بر نمونه‌ها و نظریه‌های عروضی و بدیعی، نسبت وزن، قافیه، ردیف، تکرار آواها و صنایع لفظی و معنوی با انتقال معنا، عاطفه و تخیل توضیح داده شده است. درنهایت، شهریار به‌عنوان شاعری معرفی شده که باتکیه‌بر زبان ساده، اصطلاحات عامیانه و بهره‌گیری هوشمندانه از موسیقی شعر، میان سنت کلاسیک و ذوق معاصر پیوند برقرار کرده است.

چرا باید کتاب با شهریار از آغاز تا پایان را بخوانیم؟

کتاب با شهریار از آغاز تا پایان تصویری پیوسته از زندگی شخصی، تحول‌های روحی و مسیر شعری شهریار را ارائه کرده و هم‌زمان مفاهیم کلیدی مانند موسیقی شعر، وزن، قافیه و صنایع بدیعی را با مثال و توضیح روشن باز می‌کند. خواننده در کنار آشنایی با فرازونشیب‌های زندگی شهریار، درکی عمیق‌تر از سازوکار شعر فارسی، نقش موسیقی در انتقال عاطفه و جایگاه شهریار در میان شاعران معاصر به دست می‌آورد.

خواندن کتاب با شهریار از آغاز تا پایان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب با شهریار از آغاز تا پایان به دانشجویان و علاقه‌مندان ادبیات فارسی، دوست‌داران شعر شهریار، کسانی که به موسیقی شعر، وزن و قافیه کنجکاوند و خوانندگانی که به‌دنبال شناخت پیوند زندگی شخصی شاعر با شکل و محتوای شعر او هستند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب با شهریار از آغاز تا پایان

«اشعار شهریار روایت‌گر سه دوره‌ی تاریخی کشورمان است: دوره‌ی بعد از انقلاب مشروطه، دوره‌ی خفقان پهلوی اول و دوم و دوره ده ساله‌ی انقلاب شکوهمند اسلامی تا زمان مرگ وی است. شهریار در تمامی دورانی که پشت سر گذاشته، در تمامی لحظات زندگی با روح جامعه زندگی کرد و یک دم از یاد مردم غافل نشد. او حامی مردم و فریاد رس آنها در برابر سرکشان و تصویرگر دردها، رنجها، انتظارها، خوشی‌ها و امیدهای آنها در اجتماع بود. شهریار مانند دیگر شاعران گذشته این سرزمین پاک، با اصالت دادن به ارزش‌ها و هنجارهای مرسوم و رایج جامعه در شعر، در تعمیم دادن آن در میان مردم، سخت کوشش کرد و از این طریق خدمتی بزرگ به فرهنگ و تمدن کشورش کرد.»