کتاب نزهة الارواح بتطریب الاشباح

کتاب نزهة الارواح بتطریب الاشباح (مجموعه تصانیفی از عهد تیموری و صفوی) نوشته‌ یعقوب بن محمد الحنفی و به کوشش بهروز امینی، اثری پژوهشی و ارزشمند در حوزه‌ی موسیقی ایرانی است که موسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری متن (فرهنگستان هنر) آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی و معرفی یکی از نسخه‌های خطی منحصربه‌فرد موسیقی ایرانی می‌پردازد که در گنجینه‌ی کتابخانه‌ی موزه ملی ملک نگهداری می‌شود. اثر حاضر مجموعه‌ای از تصانیف و قطعات موسیقی مربوط به دوره‌های تیموری و صفوی را گردآوری و تحلیل کرده و به شیوه‌ی نگارش و ثبت الحان و تصانیف در آن دوران می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نزهة الارواح بتطریب الاشباح

کتاب نزهة الارواح بتطریب الاشباح: مجموعه تصانیفی از عهد تیموری و صفوی، اثری است که شامل گردآوری و تصحیح مجموعه‌ای از تصانیف موسیقی ایرانی از سده‌های دهم و یازدهم هجری است. یعقوب بن محمد حنفی، نویسنده‌ی این کتاب، با دقت و وسواس خاصی به ثبت و ضبط دقیق تصانیف رایج در دربارهای تیموری، صفوی و عثمانی پرداخته است. این اثر نه‌تنها به معرفی تصانیف و قطعات موسیقی می‌پردازد، بلکه ساختار و شیوه‌ی نگارش آن‌ها را نیز بررسی می‌کند. 

کتاب با پیشینه‌ای از نگارش الحان در ایران پیش و پس از اسلام آغاز می‌شود و سپس به معرفی نسخه‌ی خطی نزهة الارواح بتطریب الاشباح و ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن می‌پردازد. در ادامه، درباره‌ی مجموعه‌ی تصانیف گردآوری‌شده در این نسخه و جایگاه آن‌ها در تاریخ موسیقی ایران و عثمانی بحث می‌شود. این کتاب برای پژوهشگران، علاقه‌مندان به تاریخ موسیقی و کسانی که به‌دنبال شناخت عمیق‌تر از میراث موسیقی ایرانی هستند، منبعی غنی و مستند به‌ شمار می‌آید.

خلاصه کتاب نزهة الارواح بتطریب الاشباح

کتاب نزهة الارواح بتطریب الاشباح با مروری بر پیشینه‌ی ثبت و نگارش الحان در ایران، از دوران باستان تا پس از اسلام، آغاز می‌شود. نویسنده ابتدا به الواح گلی اوگاریت و شیوه‌های ابتدایی ثبت موسیقی در تمدن‌های باستانی اشاره کرده و سپس به تأثیرات متقابل فرهنگ‌ها و انتقال دانش موسیقی از ایران به سرزمین‌های مجاور می‌پردازد. در بخش‌های بعدی، روند تحول نگارش الحان در ایران پس از اسلام و نقش دانشمندان و موسیقیدانان ایرانی در توسعه‌ی نظام‌های موسیقایی بررسی شده است. در ادامه، نویسنده به معرفی نسخه‌ی خطی نزهة الارواح بتطریب الاشباح می‌پردازد؛ نسخه‌ای که شامل ۳۲۲ تصنیف از موسیقیدانان ایرانی یا پرورش‌یافتگان استادان ایرانی است که در دربارهای تیموری، صفوی و عثمانی فعالیت داشته‌اند. 

یعقوب محمد حنفی با اشاره به دقت و صحت نگارش این نسخه، آن را در زمره‌ی مجموعه‌های ادوار سلطانی قرار می‌دهد و تفاوت‌های آن را با دیگر مجموعه‌های مشابه توضیح می‌دهد. در بخش‌های بعد، ساختار نسخه، شیوه‌ی نگارش تصانیف، ویژگی‌های خط و اعراب‌گذاری و اهمیت این اثر در حفظ و انتقال دقیق تصانیف موسیقی ایرانی را بررسی کرده است. کتاب همچنین به نقش مهاجرت‌ها، تعاملات فرهنگی و انتقال موسیقی‌دانان ایرانی به عثمانی و تأثیر آن‌ها بر موسیقی آن دوره می‌پردازد. در نهایت، اهمیت این نسخه به‌عنوان منبعی بی‌بدیل برای پژوهش در تاریخ تصنیف‌سازی و موسیقی عملی ایران برجسته شده است.

چرا باید کتاب نزهة الارواح بتطریب الاشباح را بخوانیم؟

این کتاب با گردآوری و تصحیح مجموعه‌ای از تصانیف کمیاب و ناشناخته از دوره‌های تیموری و صفوی، امکان آشنایی با شیوه‌های نگارش و اجرای موسیقی ایرانی در گذشته را فراهم می‌کند. دقت در ثبت و ضبط الحان، معرفی ساختار تصانیف و ارائه‌ی اطلاعات نسخه‌شناسی دقیق، آن را به منبعی ارزشمند برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ موسیقی تبدیل کرده است. مطالعه‌ی این اثر به شناخت بهتر پیوندهای فرهنگی ایران و عثمانی و سیر تحول موسیقی ایرانی کمک می‌کند و تصویری روشن از جایگاه تصنیف‌سازی در تاریخ هنر ایران ارائه می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران موسیقی، دانشجویان رشته‌های موسیقی و تاریخ هنر، علاقه‌مندان به نسخه‌های خطی و کسانی که به‌دنبال شناخت عمیق‌تر از میراث موسیقی ایرانی و تعاملات فرهنگی ایران و عثمانی هستند، پیشنهاد می‌شود.