کتاب ایران در اوایل عهد ایلخانان

کتاب ایران در اوایل عهد ایلخانان (رنسانس ایرانی) نوشته جرج لین و ترجمه سیدابوالفضل رضوی توسط نشر امیرکبیر منتشر شده است. این کتاب تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران در دهه‌های نخستین حکومت ایلخانان مغول را بررسی و با رویکرد انتقادی، تفاوت میان دوران هجوم مغول و عصر استقرار حکومت ایلخانی را تحلیل کرده است. نویسنده باتکیه‌بر منابع تاریخی متنوع تلاش کرده است تا تصویری تازه از جامعه و حکومت ایران در این دوره ارائه دهد و نقش شخصیت‌هایی چون هولاکو و خاندان جوینی را در شکل‌گیری ساختار جدید سیاسی و فرهنگی ایران برجسته کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ایران در اوایل عهد ایلخانان اثر جرج لین

کتاب ایران در اوایل عهد ایلخانان نوشته‌ی جرج لین به بررسی دوره‌ای حساس از تاریخ ایران پرداخته است که با ورود هولاکو و آغاز حکومت ایلخانان مغول رقم خورد. این کتاب با تمرکز بر دهه‌های نخستین حکومت ایلخانی، به‌ویژه عصر هولاکو و آباقا، تلاش کرده است تا با رویکردی اجتماعی و فرهنگی، تفاوت‌های بنیادین این دوره را نسبت به دوران هجوم مغول‌ها نشان دهد. کتاب حاضر شامل مقدمه و ۹ فصل است که هر یک به جنبه‌هایی از تحولات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ایران در این عصر می‌پردازد. نویسنده با نقد منابع تاریخی فارسی و غیرایرانی سعی کرده است تصویری چندوجهی از روابط میان مغولان و ایرانیان، نقش دیوان‌سالاران ایرانی و تأثیرات متقابل فرهنگ‌ها ارائه کند. این اثر همچنین به نقش خاندان جوینی، خواجه نصیرالدین طوسی، شاعران و صوفیان در پویایی فرهنگی و اجتماعی این دوره پرداخته و با تحلیل منابع مختلف، دیدگاه‌های سنتی درباره‌ی این عصر را به چالش کشیده است. عنوان این کتاب در زبان مبدأ عبارت است از Early Mongol rule in thirteenth-century Iran : a Persian renaissance. انتشارات راتلج (Routledge) این اثر را در سال ۲۰۰۳ میلادی منتشر کرده است.

خلاصه کتاب ایران در اوایل عهد ایلخانان

کتاب با بررسی منابع تاریخی به تحلیل تحولات ایران پس از هجوم مغول و در آغاز حکومت ایلخانان می‌پردازد. نویسنده فضای بحرانی و نابسامان ایران پس از حملات مغول را ترسیم کرده و سپس به ورود هولاکو و تغییر رویکرد مغولان از ویرانگری به حکومت‌داری می‌پردازد. در این دوره برخلاف تصور رایج، مغولان به‌تدریج با جامعه‌ی ایرانی تعامل و با بهره‌گیری از دیوان‌سالاران و نخبگان ایرانی، ساختار سیاسی و اداری جدیدی را پایه‌گذاری کردند. کتاب به نقش مهم خاندان جوینی و خواجه نصیرالدین طوسی در تثبیت حکومت ایلخانی و احیای فرهنگ و ادب ایرانی اشاره کرده و نشان داده است که چگونه این شخصیت‌ها توانستند میان حکومت مغولی و جامعه‌ی مسلمان ایرانی پیوند برقرار کنند. همچنین نویسنده با نقد دیدگاه‌هایی که عصر اصلاحات غازان را نقطه‌ی عطف اصلی می‌دانند، تأکید کرده است که نوزایی فرهنگی و اجتماعی ایران از همان دهه‌های نخست حکومت ایلخانان آغاز شد. در بخش‌های مختلف کتاب، تحولات ایالات محلی، مناسبات خارجی ایلخانان با ممالیک و دیگر خاندان‌های مغولی و نقش شاعران، صوفیان و اصناف در پویایی جامعه‌ی ایرانی بررسی شده است. نویسنده با تحلیل انتقادی منابع کوشیده است تصویری واقع‌بینانه از این عصر ارائه دهد و نقش ایرانیان را در شکل‌گیری هویت و فرهنگ جدید ایران برجسته کند.

چرا باید کتاب ایران در اوایل عهد ایلخانان را بخوانیم؟

کتاب ایران در اوایل عهد ایلخانان با رویکرد انتقادی و تحلیلی، تصویری از یکی از پرچالش‌ترین دوره‌های تاریخ ایران ارائه داده است. تمرکز بر دهه‌های نخست حکومت ایلخانان و بررسی نقش دیوان‌سالاران ایرانی، شاعران و متصوفه و تعاملات فرهنگی و اجتماعی، آن را به منبعی سودمند برای فهم بهتر تحولات ایران پس از هجوم مغول تبدیل کرده است. همچنین نقد منابع تاریخی و بازنگری در دیدگاه‌های سنتی درباره‌ی این عصر، امکان مقایسه و ارزیابی دوباره‌ی روایت‌های تاریخی را فراهم کرده است. با مطالعه‌ی این اثر نه‌تنها با فرازونشیب‌های سیاسی و اجتماعی این دوره آشنا می‌شوید، بلکه با روند شکل‌گیری هویت ایرانی - اسلامی در بستر حکومت مغولی روبه‌رو خواهید شد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به پژوهشگران و دوستداران تاریخ ایران، دانشجویان رشته‌های تاریخ و مطالعات فرهنگی و کسانی که به‌دنبال درک عمیق‌تر تحولات اجتماعی و فرهنگی ایران در عصر ایلخانان هستند، پیشنهاد می‌شود. همچنین اثر حاضر برای افرادی که دغدغه‌ی بررسی انتقادی منابع تاریخی و شناخت نقش ایرانیان در مواجهه با قدرت‌های خارجی را دارند، مناسب است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

مجله‌ی مدرسه‌ی مطالعات شرق و آفریقا (Journal of School of Oriental and African Studies): شکی نیست که مدتی طول خواهد کشید تا دوباره چنین پژوهش جامعی در باب اوایل عهد ایلخانان انجام شود. جرج لین کتابی غنی و برانگیزاننده نوشته و حجم بسیاری از مطالب مرتبط را گردآوری کرده است؛ آنچه در روایت‌های معمول نادیده گرفته شده است.

درباره جرج لین

جرج لین (George Lane) زاده‌ی سال ۱۹۵۲ میلادی، با نام کامل جرج ای. لین (George E. Lane)، تاریخدان و نویسنده‌ی بریتانیایی، سال‌ها در خاورمیانه و آسیای شرقی زندگی و کار کرد و به تدریس زبان انگلیسی، فعالیت به‌عنوان نویسنده و خبرنگار آزاد و کارهای تجاری مشغول بود. پس از گذراندن این سال‌های پرماجرا و کسب تجربه‌های متعدد، در سال ۱۹۹۱ به زندگی دانشگاهیِ متمرکز بازگشت. تحصیلات خود را در مدرسه‌ی مطالعات شرق و آفریقا (SOAS) آغاز کرد. در این مرکز ابتدا مدرک کارشناسی تاریخ و زبان فارسی را در سال ۱۹۹۴ دریافت کرد و سپس به تحصیل در مقطع کارشناسی‌ارشد تاریخ پرداخت. این مدرک را در سال ۱۹۹۶ کسب کرد و نهایتاً در سال ۲۰۰۱ موفق به دریافت دکترای تاریخ شد. پس از آن به‌عنوان استاد ارشد و همکار آموزشی در زمینه‌ی تاریخ خاورمیانه و آسیای مرکزی در SOAS مشغول به کار شد و عمدتاً بر تاریخ اسلامی میانه و به‌ویژه تاریخ ایران و آسیای مرکزی تمرکز کرد. جرج لین آثار متعددی در زمینه‌ی تاریخ مغولان و تاریخ ایران منتشر کرده است که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به کتاب‌های «حکمرانی اولیه‌ی مغول در ایران قرن سیزدهم: رنسانس فارسی» (۲۰۰۳)، «چنگیزخان و حکومت مغول» (۲۰۰۴)، «زندگی روزمره در امپراتوری مغول» (۲۰۰۶)، «مغولان در ایران: اخبار مغولان از قطب‌الدین شیرازی» (۲۰۱۸)، «مسجد ققنوس و ایرانیان هانگژو در دوران میانه» (۲۰۱۸) و «تاریخ کوتاه مغولان» (۲۰۱۸) اشاره کرد. آثار او بر پژوهش‌های دقیق تاریخی و بررسی زندگی اجتماعی و سیاسی جوامع تحت سلطه‌ی مغولان تمرکز داشته و شامل ترجمه و ویرایش متون تاریخی نیز شده است. جرج لین تجربه‌ی سال‌ها زندگی و کار در کشورهای خاورمیانه و شرق دور را داشته است. او این تجربه را با تحقیقات علمی و تدریس دانشگاهی پیوند زده است؛ به‌طوری‌که سبک زندگی و مطالعاتش ترکیبی از زندگی میدانی، تجربه‌ی فرهنگی و پژوهش تاریخی بوده و بر شناخت تاریخ ایران و آسیای مرکزی و همچنین تأثیرات مغولان بر این مناطق تأکید کرده است. آثار جرج لین، ازجمله کتاب ایران در اوایل عهد ایلخانان، برای علاقه‌مندان به تاریخ مغول، ایران میانه و تاریخ اجتماعی خاورمیانه منبعی معتبر و سودمند به شمار رفته است.

بخشی از کتاب ایران در اوایل عهد ایلخانان

«همانند منشأ مخاصماتی که از پیش‌تر میان اردوی زرین و حکومت ایلخانی به‌وجود آمده بود، ریشه‌های منازعه در مرزهای شرقی ایران را نیز می‌توان در تجزیۀ مستمر امپراتوری مغول جستجو کرد. چنین به نظر می‌رسد که براق خان محرّک این مخاصمات بوده است؛ اما دلایل جاه‌طلبی و گستاخی وی ریشه‌هایی ورای آزمندی و طمع صرف دارند. بی‌ثباتی، که در دوران سلطنت آباقاخان موجب ویرانی و تخریب خراسان و ماوراءالنهر شد، به تحریک حکومت ایلخانی نبود؛ بلکه نتیجۀ دسایسی بود که در اغلب موارد و در راستای قدرت‌طلبی شخصی قایدوخان از اولوسِ اوکتای در پشت آن قرار داشت. براق‌خان، به‌مانند یک نوکر آماده به خدمت، به ساز عموزاده‌اش در شرق می‌رقصید. حکومت وی با حکومت‌های دو همسایۀ قدرتمند او، آباقا و قایدو، در تضاد شدید بود و دسایس پنهانی، که در به قدرت رسیدن او و درنهایت سقوط وی مؤثر بودند، موجب آگاهی بیشتر دربارۀ حکومت در حال تجزیۀ مغول‌ها خواهد بود.»