کتاب برآمدن مغولان

کتاب برآمدن مغولان نوشته‌ی دیوید مورگان و سارا استوارت با ترجمه‌ی سیدبرهان تفسیری اثری پژوهشی درباره‌ی یکی از مهم‌ترین و پرحادثه‌ترین دوره‌های تاریخ ایران و جهان اسلام است. این کتاب توسط نشر امیرکبیر منتشر شده است و به بررسی زمینه‌ها، پیامدها و تحولات ناشی از ظهور و حمله‌ی مغولان به ایران می‌پردازد. نویسندگان با بهره‌گیری از مقالات و پژوهش‌های تخصصی، تصویری چندوجهی از شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران از دوره‌ی سلجوقیان تا سقوط خوارزمشاهیان و ورود مغولان ارائه داده‌اند. ساختار کتاب بر پایه‌ی مجموعه مقالاتی است که در قالب سمپوزیوم‌های دانشگاهی گردآوری شده و تلاش کرده است با نگاهی تحلیلی، نه‌تنها روندهای نظامی و سیاسی، بلکه تأثیرات عمیق فکری و فرهنگی این رویداد را نیز بررسی کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب برآمدن مغولان

کتاب برآمدن مغولان با همکاری دیوید مورگان و سارا استوارت، به بررسی تحولات ایران و جهان اسلام در آستانه و پس از حمله‌ی مغولان می‌پردازد. این کتاب بخشی از مجموعه‌ای پژوهشی است که بر اساس مقالات ارائه‌شده در سمپوزیوم‌های دانشگاهی شکل گرفته و به‌ویژه به دوره‌ی گذار از سلطه‌ی سلجوقیان تا فروپاشی خلافت عباسی توجه دارد. ساختار کتاب به گونه‌ای است که ابتدا زمینه‌های تاریخی و سیاسی ایران پیش از حمله‌ی مغولان را بررسی می‌کند؛ سپس به روند قدرت‌گیری مغولان و سقوط حکومت‌های محلی مانند خوارزمشاهیان و غوریان می‌پردازد و در نهایت پیامدهای فکری، فرهنگی و اجتماعی این تحولات را تحلیل می‌کند. نویسندگان با رویکردی تحلیلی، علاوه‌بر روایت رویدادها، به بررسی ساختارهای حکومتی، روابط میان سلسله‌ها، و تأثیرات عمیق مغولان بر ادبیات و اندیشه‌ی ایرانی پرداخته‌اند. این کتاب نه‌تنها برای علاقه‌مندان به تاریخ ایران، بلکه برای پژوهشگران حوزه‌ی تاریخ اسلام و مطالعات فرهنگی نیز منبعی ارزشمند به‌شمار می‌آید.

خلاصه کتاب برآمدن مغولان

کتاب برآمدن مغولان با تمرکز بر سه محور اصلی، تصویری جامع از تحولات ایران در آستانه‌ی حمله‌ی مغولان و پیامدهای آن ارائه می‌دهد. نخست، نویسندگان به بررسی وضعیت سیاسی و اجتماعی ایران از دوره‌ی سلجوقیان تا ظهور مغولان می‌پردازند و نشان می‌دهند که چگونه ضعف ساختاری، منازعات داخلی و فروپاشی اقتدار مرکزی، زمینه را برای ورود قدرتی نوظهور فراهم کرد. در این بخش، نقش حکومت‌های خوارزمشاهی و غوریان و رقابت‌های آن‌ها با یکدیگر و با دیگر قدرت‌های منطقه‌ای به‌تفصیل بررسی شده است. در بخش دوم، روند حمله‌ی مغولان به ایران و سقوط سلسله‌های محلی به‌ویژه خوارزمشاهیان به تصویر کشیده می‌شود. نویسندگان با تحلیل منابع تاریخی، به دلایل موفقیت مغولان، ضعف مقاومت ایرانیان و پیامدهای ویرانگر این حملات می‌پردازند. این بخش، علاوه‌بر روایت نظامی و سیاسی، به تأثیرات اجتماعی و جمعیتی حملات مغولان نیز توجه دارد. در بخش پایانی، کتاب به پیامدهای فکری و فرهنگی حمله‌ی مغولان می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این رویداد، با وجود ویرانی‌های گسترده، زمینه‌ساز نوعی شکوفایی فکری و ادبی در ایران شد. نویسندگان با بررسی آثار نظامی و سعدی، به پیدایش نوعی اومانیسم ایرانی اشاره کرده‌اند که چند سده پیش از رنسانس اروپا در ادبیات و اندیشه‌ی ایرانی ظهور یافت. این بخش، تحولات نظام تعلیم و تربیت، معماری و هنر را نیز در پرتو تغییرات ناشی از سلطه‌ی مغولان تحلیل می‌کند.

چرا باید کتاب برآمدن مغولان را بخوانیم؟

کتاب برآمدن مغولان با رویکردی تحلیلی و چندجانبه، فراتر از روایت صرف رویدادهای تاریخی، به بررسی ریشه‌ها و پیامدهای عمیق حمله‌ی مغولان به ایران می‌پردازد. این کتاب با گردآوری مقالات تخصصی، امکان آشنایی با دیدگاه‌های متنوع درباره‌ی تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این دوره را فراهم کرده است. از ویژگی‌های شاخص این اثر، توجه به پیوند میان فروپاشی سیاسی و شکوفایی فرهنگی، تحلیل ساختارهای حکومتی و بررسی نقش سلسله‌های محلی در شکل‌گیری شرایط تاریخی است. همچنین، کتاب با پرداختن به تأثیرات مغولان بر ادبیات، اندیشه و نظام تعلیم و تربیت، تصویری متفاوت از پیامدهای این رویداد ارائه می‌دهد که برای علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ ایران جذاب خواهد بود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان تاریخ ایران و اسلام، علاقه‌مندان به مطالعات فرهنگی و اجتماعی، و کسانی که به دنبال درک عمیق‌تری از تحولات سیاسی و فکری ایران در دوره‌ی میانه هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی که دغدغه‌ی شناخت ریشه‌های تغییرات فرهنگی و اجتماعی در ایران را دارند، این کتاب توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب برآمدن مغولان

«حکومت خوارزمشاهیان، در طی حیات ۱۲۰ ساله یا بیشتر خود، با تکمیل مداوم نیروی انسانی از دشت‌های مجاور، هسته‌ی قومی ترکی خود را حفظ کرد، اما از نظر فرهنگی و اداری بخشی از جهان ایرانی-اسلامی امپراتوری سلجوقیان بزرگ را تشکیل می‌داد. اطلاعاتی که در مورد ساختارهای حکومتی درونی امپراتوری خوارزمشاهی در اختیار داریم برگرفته از اسناد مربوط به مقامات دیوان اعلا یا دیوانسالاری مرکزی مانند وزرا و وکلا، رؤسای ادارات مختلف، احکام مربوط به انتصاب مأموران و والیان حکومتی، و ... است. ما در این زمینه، همانند بسیاری از دولت‌های اسلامی قرون میانه، نسخه‌ای جامع و کامل در اختیار نداریم. اما چند نسخه از نامه‌ها و اسناد دیوان انشاء را در اختیار داریم که می‌توانند به عنوان الگوهایی در این زمینه مورد استفاده قرار گیرند. این نسخه‌ها عبارت‌اند از: التوسل الی الترسل اثر بهاءالدین بغدادی دبیر علاءالدین تکش، و سه مجموعه اسناد به زبان فارسی و عربی تالیف رشیدالدین وطواط رئیس دیوان انشای اتسز و ایل ارسلان. یکی از نکات جالبی که از لابه‌لای این مطالب به دست می‌آید این است که سلطان محمد در اواخر حکومت خود و درست قبل از پایان سلطنت، دیوان وزارت را به شش بخش تقسیم کرد متشکل از شش وکیل در، چیزی شبیه به کابینه‌های دولتی مدرن.»