کتاب گستره اقامه قرآن

کتاب گستره اقامه قرآن نوشته مریم حاجی عبدالباقی و مینو نراقیان، اثری پژوهشی در حوزه‌ی مطالعات قرآنی است که با رویکردی تحلیلی و مفهومی، به بررسی معنای اقامه، قیام، قسط، شهادت و حدود در قرآن می‌پردازد و موانع و چالش‌های تحقق اقامه قرآن در جامعه را مورد تحلیل قرار می‌دهد. نویسندگان تلاش کرده‌اند با واکاوی آیات و روایات، مفهوم اقامه‌ی کتاب را از سطح تلاوت و قرائت فراتر برده و به لایه‌های عمیق‌تری مانند تعقل، ایمان، عمل و تحقق اجتماعی آن بپردازند. این پژوهش توسط نشر میراث ماندگار منتشر شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گستره اقامه قرآن

کتاب گستره اقامه قرآن با تمرکز بر مفهوم اقامه در قرآن، به دنبال پاسخ به این پرسش است که وظیفه‌ی انسان در برابر کتاب الهی چیست و چگونه می‌توان به معنای واقعی، قرآن را در زندگی فردی و اجتماعی اقامه کرد. مریم حاجی عبدالباقی و مینو نراقیان، با استناد به آیات و روایات، اقامه را فراتر از خواندن و تلاوت صرف دانسته و آن را به معنای برپاداشتن، استوار ساختن و جاری‌کردن آموزه‌های الهی در زندگی معرفی کرده‌اند. 

ساختار کتاب گستره اقامه قرآن به‌ گونه‌ای است که ابتدا مفاهیم کلیدی مانند اقامه، قیام، قسط، شهادت و حدود را شرح می‌دهد و سپس مراتب اقامه‌ی کتاب را در چهار سطح قرائت، تعقل، ایمان و عمل دسته‌بندی می‌کند. در ادامه، به موانع اقامه‌ی کتاب، نقش عقل و تفکر و همچنین جایگاه اقامه‌ی کتاب در تشکیل حکومت دینی پرداخته شده است. 

مریم حاجی عبدالباقی و مینو نراقیان با بهره‌گیری از منابع تفسیری و روایی، تلاش کرده‌اند تصویری جامع از گستره‌ی اقامه قرآن ارائه دهند و اهمیت تحقق عملی آموزه‌های قرآنی را در جامعه برجسته سازند.

خلاصه کتاب گستره اقامه قرآن

کتاب گستره اقامه قرآن با طرح پرسش‌هایی بنیادین درباره‌ی جایگاه قرآن در زندگی مسلمانان آغاز می‌شود: آیا صرف تلاوت و احترام به قرآن کافی است یا باید گامی فراتر برداشت؟ نویسندگان با بررسی واژه‌ی اقامه و مشتقات آن در قرآن، نشان می‌دهند که اقامه به معنای برپاداشتن و استوار ساختن دین و آموزه‌های الهی است. در این مسیر، اقامه‌ی کتاب در دو بعد فردی و اجتماعی مورد توجه قرار گرفته و با تحلیل آیات، روشن می‌شود که تحقق اقامه، نیازمند عبور از مرحله‌ی قرائت و تلاوت به تعقل، ایمان و عمل است. 

در بخش‌های ابتدایی، مفاهیم پایه‌ای مانند قیام، قسط، شهادت، حدود و وجه به‌تفصیل شرح داده شده‌اند. برای مثال، اقامه‌ی صلاه به معنای برپاداشتن نماز حقیقی است که فراتر از خواندن الفاظ، باید در رفتار و اخلاق فردی و اجتماعی نمود پیدا کند. همچنین، اقامه‌ی قسط به معنای تحقق عدالت عملی در جامعه است و اقامه‌ی شهادت به معنای گواهی دادن به حق و عدل. 

کتاب سپس مراتب اقامه‌ی کتاب را در چهار سطح معرفی می‌کند: قرائت (شامل تلاوت، استماع و ترتیل)، تعقل (با محوریت عقل نظری و عملی، تعلیم و تعلم، ذکر، تفکر و تدبر)، ایمان (با مؤلفه‌هایی چون تصدیق، خشوع و تبعیت) و عمل (شامل حمل، اخذ، تمسک، استحفاظ و اعتصام). هر یک از این مراتب با شواهد قرآنی و روایی توضیح داده شده و نقش آن‌ها در تحقق اقامه‌ی کتاب تبیین شده است. 

در ادامه، موانع اقامه‌ی کتاب مانند جهل، غفلت، تحریف، بازیچه‌گرفتن دین و پیروی از هواهای نفسانی بررسی شده‌اند. نویسندگان با اشاره به نمونه‌هایی از رفتار اهل کتاب در قرآن، هشدار می‌دهند که بی‌توجهی به مسئولیت اقامه‌ی کتاب، مسلمانان را نیز در معرض همان سرنوشت قرار می‌دهد. در بخش‌های پایانی، جایگاه اقامه‌ی کتاب در تشکیل حکومت دینی و نقش عقل و تقوا در رهبری جامعه‌ی اسلامی مورد بحث قرار گرفته است.

چرا باید کتاب گستره اقامه قرآن را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و مستند به آیات و روایات، به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های دینی و اجتماعی می‌پردازد: چگونه می‌توان قرآن را از سطح شعار و تلاوت به عرصه‌ی عمل و تحقق اجتماعی وارد کرد؟ ویژگی اثر، دسته‌بندی دقیق مراتب اقامه‌ی کتاب و توضیح هر مرحله با مثال‌ها و شواهد قرآنی است. همچنین، کتاب با بررسی موانع اقامه و تحلیل رفتار اهل کتاب، نگاه انتقادی و آسیب‌شناسانه‌ای به وضعیت دینداری معاصر دارد. خواننده پس از مطالعه‌ی این اثر، با ابعاد مختلف اقامه قرآن، نقش عقل و تفکر در فهم دین و اهمیت تحقق عملی آموزه‌های الهی آشنا می‌شود. این کتاب می‌تواند به عنوان منبعی برای پژوهش‌های قرآنی، مطالعات دینی و حتی برنامه‌ریزی فرهنگی و اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.

خواندن کتاب گستره اقامه قرآن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب گستره اقامه قرآن به پژوهشگران حوزه‌ی قرآن و علوم اسلامی، علاقه‌مندان به مطالعات دینی، فعالان فرهنگی و اجتماعی، معلمان و مربیان دینی و کسانی که دغدغه‌ی تحقق عملی آموزه‌های قرآنی در زندگی فردی و اجتماعی را دارند، پیشنهاد می‌شود.