کتاب ابعاد روان شناختی بحران و مدیریت بحران

کتاب ابعاد روان‌ شناختی بحران و مدیریت بحران نوشته‌ شهرام ریاحی، احسانه فریدونی و مهدی گودرزوند، اثری تخصصی در حوزه‌ی روان‌شناسی بحران و مدیریت آن است. این کتاب که توسط نشر متخصصان منتشر شده، به بررسی جنبه‌های روان‌شناختی بحران‌ها، انواع آن‌ها و شیوه‌های مداخله و مدیریت پرداخته است. نویسندگان باتکیه‌بر تجربیات بالینی، پژوهشی و آموزشی خود، تلاش کرده‌اند تصویری جامع از بحران‌های فردی و اجتماعی، از بلایای طبیعی تا بحران‌های روانی و اجتماعی، ارائه دهند. ساختار کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده که هم برای دانشجویان و متخصصان حوزه‌های روان‌شناسی، مشاوره، پزشکی و مدیریت بحران و هم برای علاقه‌مندان به موضوعات مرتبط با بحران و تاب‌آوری قابل‌استفاده باشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ابعاد روان شناختی بحران و مدیریت بحران

کتاب ابعاد روان‌شناختی بحران و مدیریت بحران با رویکردی علمی و کاربردی، به بررسی بحران‌ها از منظر روان‌شناسی می‌پردازد. نویسندگان، شهرام ریاحی، احسانه فریدونی و مهدی گودرزوند، بحران را پدیده‌ای چندوجهی معرفی کرده‌اند که می‌تواند ناشی از عوامل طبیعی، انسانی یا ترکیبی از هر دو باشد. در این کتاب، ابتدا مفاهیم پایه‌ای مانند حادثه، سانحه، بحران و تروما تعریف شده و تفاوت‌های آن‌ها با استرس و سایر رویدادهای آسیب‌زا شرح داده شده است؛ سپس نظریه‌های مختلف درباره‌ی بحران و مداخله در آن، از جمله دیدگاه‌های بالدوین، پارسونز، بورنت و اسپریگنز، مورد بررسی قرار گرفته است. 

ساختار کتاب حاضر به‌صورت فصل‌بندی‌شده، موضوعات متنوعی را پوشش می‌دهد؛ از اصول مداخله و مدیریت بحران، طبقه‌بندی انواع بحران‌ها، واکنش‌های روانی افراد در بلایا، بهداشت روان پس از بحران تا بحران‌های خاص مانند سوگ، بیماری‌های روانی، بیماری‌های جسمی مزمن و بحران‌های منطقه‌ای و جهانی مانند همه‌گیری کرونا؛ همچنین به موضوعاتی چون خودکشی، سلامت روان کارکنان فوریت‌های پزشکی، آتش‌نشانان و نیروهای پلیس و در نهایت تاب‌آوری در مواجهه با بحران‌ها پرداخته شده است. کتاب با ارائه‌ی مثال‌های واقعی و تحلیل‌های تخصصی، تلاش کرده است تا ابعاد مختلف بحران و راهکارهای مدیریت آن را به‌صورت جامع و قابل‌فهم ارائه کند.

خلاصه کتاب ابعاد روان شناختی بحران و مدیریت بحران

کتاب ابعاد روان‌شناختی بحران و مدیریت بحران با تعریف دقیق مفاهیم پایه‌ای آغاز می‌شود. نویسندگان تفاوت میان حادثه، سانحه و بحران را روشن کرده‌اند و توضیح داده‌اند که بحران‌ها معمولاً رویدادهایی غیرمنتظره و استرس‌زا هستند که می‌توانند زندگی فردی یا اجتماعی را مختل کنند. در ادامه، به مفهوم تروما پرداخته شده و عناصر اصلی آن، مانند غیرمنتظره‌بودن، شدت آسیب و تأثیر روانی، شرح داده شده است. 

کتاب حاضر تأکید کرده است که تروما نه‌تنها جسم، بلکه روان را نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و آثار آن می‌تواند طولانی‌مدت باشد. در بخش نظریه‌ها، دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی بحران و مداخله در آن مطرح شده است. برای نمونه، نظریه‌ی اریکسون بحران را بخشی طبیعی از رشد فردی می‌داند که اگر به‌درستی مدیریت شود، می‌تواند به رشد و بلوغ روانی منجر شود؛ همچنین نظریه‌های مداخله در بحران، از جمله اقدامات اولیه‌ی لیندمن و کاپلان و نقش خطوط بحران و خدمات پیشگیرانه در کاهش آسیب‌های روانی بررسی شده‌اند.

این کتاب به انواع بحران‌ها از منظرهای مختلف می‌پردازد: ناگهانی یا تدریجی بودن، میزان خسارت، گستردگی منطقه‌ای و علل ایجاد بحران. ویژگی‌های مشترک بحران‌ها، مانند فشار روانی، احساس درماندگی، کاهش کارایی و غیرقابل پیش‌بینی بودن، به‌تفصیل شرح داده شده است؛ همچنین واکنش‌های جسمانی و روانی بدن به استرس و نقش سیستم عصبی و غدد درون‌ریز در این فرایندها توضیح داده شده است. 

در فصل‌های بعدی، به بحران‌های خاص مانند سوگ، بیماری‌های روانی (مانند اسکیزوفرنی و اختلال استرس پس از سانحه)، بیماری‌های جسمی مزمن و بحران‌های جهانی مانند همه‌گیری کرونا پرداخته شده است. هر فصل با ارائه‌ی نشانه‌ها، پیامدها و راهکارهای مداخله و مدیریت بحران به پایان می‌رسد. در نهایت، موضوع تاب‌آوری و اهمیت آن در مواجهه با بحران‌ها مورد توجه قرار گرفته و راهکارهایی برای تقویت تاب‌آوری فردی و اجتماعی ارائه شده است.

چرا باید کتاب ابعاد روان شناختی بحران و مدیریت بحران را بخوانیم؟

کتاب ابعاد روان‌شناختی بحران و مدیریت بحران با رویکردی تخصصی و درعین‌حال کاربردی، به یکی از مهم‌ترین موضوعات روز، یعنی بحران و مدیریت روان‌شناختی آن، می‌پردازد. ویژگی شاخص این اثر، جامعیت در پرداختن به انواع بحران‌ها و ارائه‌ی راهکارهای علمی برای مدیریت و مداخله است. نویسندگان با بهره‌گیری از منابع معتبر و تجربیات میدانی، تلاش کرده‌اند تا مفاهیم پیچیده را به‌صورت قابل‌فهم و منسجم ارائه دهند. 

مطالعه‌ی این کتاب به درک بهتر واکنش‌های روانی افراد در شرایط بحرانی کمک می‌کند و ابزارهای لازم برای مداخله و مدیریت بحران را در اختیار متخصصان و علاقه‌مندان قرار می‌دهد؛ همچنین پرداختن به موضوعاتی مانند تاب‌آوری، بهداشت روان کارکنان فوریت‌های پزشکی و نقش جامعه در پیشگیری از آسیب‌های روانی، این اثر را به منبعی ارزشمند برای مواجهه با بحران‌های فردی و اجتماعی تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ابعاد روان‌شناختی بحران و مدیریت بحران به دانشجویان و متخصصان روان‌شناسی، مشاوره، پزشکی، مدیریت بحران، مددکاری اجتماعی و توان‌بخشی پیشنهاد می‌شود؛ همچنین برای مدیران، کارکنان فوریت‌های پزشکی، نیروهای پلیس، آتش‌نشانان، خبرنگاران و افرادی که به‌نحوی با بحران‌ها درگیر هستند یا احتمال مواجهه با آن‌ها را دارند، مناسب است. علاقه‌مندان به موضوعات تاب‌آوری و بهداشت روان نیز می‌توانند از مطالب این کتاب بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب ابعاد روان شناختی بحران و مدیریت بحران

«ﺑﺮاﯼ درک ﺑﻬﺘﺮ واژﻩ ﺑﺤﺮان، ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ اﺑﺘﺪا ﺑﺮﺧﯽ از ﮐﻠﻤﺎت رایج ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد. ﺣﺎدﺛﻪ و ﺳﺎﻧﺤﻪ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﺷﺎﯾﻌﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮارد ﺟﺎﯾﮕزین واژﻩ ﺑﺤﺮان ﻣﯽ‌ﺷﻮﻧﺪ؛ درﺣﺎﻟﯽ‌ﮐﻪ اﯾﻦ ﺳﻪ واژﻩ ﺗﻔﺎوت‌ﻫﺎﯼ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﺑﺎ ﻫﻢ دارﻧﺪ. ﺑﺮﺧﯽ از ﺻﺎﺣب‌نظﺮان ﺳﺎﻧﺤﻪ را ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺮوز ﺣﺎدﺛﻪ ﻣﯽ‌داﻧﻨﺪ و ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﺳﺎﻧﺤﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ اﺛﺮ وﻗﻮﻉ ﺣﻮادث ﺑﻪ وﺟﻮد ﺑﯿﺎﯾﺪ. ﺣﺎدﺛﻪ، اﻋﻢ از ﻃﺒﯿﻌﯽ ﯾﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ دﺳﺖ ﺑﺸﺮ، ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﯾﺎ ﺗﺪریجی، ﺑﺎ ﭼﻨﺎن ﺷﺪﺗﯽ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ‌اﻓﺘﺪ ﮐﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ‌ﯼ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاﯼ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ آن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‌ریزی، ﻋﻤﻠﯿﺎت و اﻗﺪاﻣﺎت وﯾﮋﻩ‌اﯼ را ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﻨﺪد. ﺣﺎدﺛﻪ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﻮرد ﺧﺎص ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ‌ﺷﻮد ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﯾﺎ ﺗﻮﺳﻂ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ‌ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﺧﺎرﺟﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪﻩ و ﺑﻪ زﻧﺪﮔﯽ اﻧﺴﺎن و ﻣﺤﯿﻂ آن ﯾﺎ ﻣﺤﯿﻂ ﺑﺪون اﻧﺴﺎن اﺛﺮات ﻧﺎﮔﻮارﯼ وارد ﮐﺮدﻩ و ﻧﺘﯿﺠﻪ آن ﻣﯽ‌ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮ تعریف ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﺳﺎﻧﺤﻪ و در ردﻩ‌ﻫﺎﯼ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻪ ﺑﺤﺮان و ﺑﺎﻷﺧﺮﻩ ﺑﻪ ﻓﺎﺟﻌﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﻮد.»