کتاب رازی در فلسفه

کتاب رازی در فلسفه نوشته سیدمهرداد حسینی دشت‌ بیاض اثری پژوهشی است که نشر کتابداران آن را منتشر کرده است. این کتاب به واکاوی فلسفی اندیشه‌ها و آثار محمدبن زکریای رازی، فیلسوف و دانشمند برجسته ایرانی، می‌پردازد و جایگاه او را در تاریخ فلسفه‌ی اسلامی و جهان بررسی می‌کند. کتاب رازی در فلسفه با تمرکز بر نقد و تفسیر دیدگاه‌های فلسفی رازی، به‌ویژه در حوزه‌هایی چون اخلاق، مابعدالطبیعه، نظریه‌ی لذت و رنج و نسبت عقل و وحی اثری تخصصی برای علاقه‌مندان به فلسفه‌ی اسلامی و تاریخ اندیشه است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رازی در فلسفه

کتاب رازی در فلسفه (واکاوی فلسفی محمدبن زکریای رازی) با رویکردی تحلیلی به بررسی اندیشه‌های فلسفی محمدبن زکریای رازی می‌پردازد. این کتاب نه‌تنها به زندگی و آثار رازی اشاره دارد، بلکه تلاش می‌کند جایگاه او را در میان فیلسوفان اسلامی و تأثیراتش بر سنت فلسفی ایران و جهان اسلام روشن کند. سیدمهرداد حسینی دشت‌ بیاض با مروری بر منابع تاریخی و آثار به‌جامانده از رازی به تفاوت‌ها و شباهت‌های او با دیگر اندیشمندان، به‌ویژه جابر بن حیان و فیلسوفان یونانی می‌پردازد. 

ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که ابتدا زندگی‌نامه و استادان رازی را مرور می‌کند؛ سپس به تحلیل فلسفه‌ی او در حوزه‌هایی مانند اخلاق، مابعدالطبیعه، نظریه لذت و رنج و دیدگاهش درباره‌ی وحی و نبوت می‌پردازد. نقدها و دیدگاه‌های مخالفان و موافقان رازی از جمله ابوحاتم رازی و شهید مطهری در کتاب بررسی شده است. این اثر با زبانی پژوهشی و مستند تلاش می‌کند تصویری جامع از اندیشه‌های رازی و جایگاه او در تاریخ فلسفه ارائه دهد.

خلاصه کتاب رازی در فلسفه

کتاب رازی در فلسفه به‌طور عمیق به اندیشه‌های فلسفی محمدبن زکریای رازی می‌پردازد و تلاش می‌کند خطوط اصلی تفکر او را روشن کند. رازی برخلاف بسیاری از فیلسوفان هم‌عصر خود از فلسفه‌ی رسمی ارسطویی‌افلاطونی فاصله می‌گیرد و بر خردگرایی و تجربه‌گرایی تأکید می‌کند. او معتقد است که عقل انسان برای رسیدن به حقیقت کافی است و نیازی به وحی و نبوت وجود ندارد؛ این دیدگاه باعث شده است که رازی مورد انتقاد متکلمان و فلاسفه‌ی مسلمان قرار گیرد. رازی جهان را جایگاه رنج و شر می‌داند و راه رهایی از این رنج را در فلسفه و عقل جست‌وجو می‌کند. 

در فلسفه‌ی اخلاق او لذت را امری وجودی نمی‌داند و معتقد است که لذت صرفاً رهایی از رنج است. به باور رازی کمال مطلوب انسان در طلب علم و به‌کاربستن عدل است و نه در لذات جسمانی. او پنج اصل قدیم و ازلی را مطرح می‌کند؛ خداوند (عقل)، نفس کلی، ماده‌ی نخستین، مکان مطلق و زمان مطلق. این نظریه که با باورهای رایج فلسفی و دینی زمان خود تفاوت دارد موجب شده است که آثار و اندیشه‌های او کمتر مورد توجه قرار گیرد و حتی برخی از آثارش از بین برود. 

رازی در مواجهه با باورهای علمی و فلسفی پیشینیان رویکردی انتقادی و مبتنی‌بر تجربه دارد و بر مشاهده و آزمون تأکید می‌کند. او در آثارش نه‌تنها به نقد سنت‌های علمی و فلسفی پیش از خود می‌پردازد، بلکه تلاش می‌کند نظریات جدیدی را مطرح کند که بر پایه‌ی عقل و تجربه استوار باشند. درمجموع کتاب رازی در فلسفه تصویری از فیلسوفی ارائه می‌دهد که با استقلال فکری و رویکرد انتقادی، نقش مهمی در تاریخ فلسفه‌ی اسلامی ایفا کرده است.

چرا باید کتاب رازی در فلسفه را بخوانیم؟

مطالعه‌ی این کتاب فرصتی است برای آشنایی با یکی از چهره‌های کمتر شناخته‌شده‌ی فلسفه اسلامی که با رویکردی مستقل و انتقادی مسیر متفاوتی را در اندیشه طی کرده است. کتاب رازی در فلسفه به خواننده امکان می‌دهد با دیدگاه‌های فلسفی رازی درباره‌ی عقل، اخلاق، لذت و رنج و نسبت علم و دین آشنا شود و با نقدها و مناظرات پیرامون او پیچیدگی‌های تاریخ اندیشه‌ی اسلامی را بهتر درک کند. این کتاب برای کسانی که به تاریخ فلسفه، نقد اندیشه‌های دینی و فلسفی و سیر تطور علم و فلسفه علاقه دارند، منبعی ارزشمند به‌شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران فلسفه‌ی اسلامی، علاقه‌مندان به تاریخ علم و فلسفه و کسانی که دغدغه‌ی فهم نسبت عقل و دین یا نقد اندیشه‌های سنتی را دارند، مناسب است. مطالعه‌ی این کتاب به کسانی که به‌دنبال شناخت ریشه‌های خردگرایی و تجربه‌گرایی در فرهنگ ایرانی هستند، توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب رازی در فلسفه

«رازی مانند جالینوس باور داشت که یک پزشک باید یک فیلسوف نیز باشد. رازی از تفکرات فلسفی رایج عصر خود که فلسفهٔ ارسطویی-افلاطونی بود پیروی نمی‌کرد و عقاید خاص خود را داشت. درنتیجه، مورد بدگویی اهل فلسفهٔ هم‌عصر و پس از خود قرار گرفت. رازی را می‌توان برجسته‌ترین چهرهٔ خردگرایی و تجربه‌گرایی در فرهنگ ایرانی نامید. وی در فلسفه به سقراط و افلاطون متمایل بود و تأثیراتی از افکار هندی و مانوی در فلسفهٔ وی به چشم می‌خورند. بااین‌وجود هرگز تسلیم افکار مشاهیر نمی‌شد. در نظر رازی، جهان جایگاه شر و رنج است و تنها راه نجات، عقل و فلسفه است و روان‌ها از تیرگی این عالم پاک نمی‌شود و نفس‌ها مگر از طریق فلسفه از این رنج رها نمی‌شوند. در فلسفه اخلاق رازی، مسئلهٔ لذت و رنج اهمیت زیادی دارد.»