کتاب پامنبری خیرآباد

کتاب پامنبری خیرآباد اثر محمدعلی همتی که توسط انتشارات شهر خشت منتشر شده، مجموعه‌ای از نوحه‌ها و مرثیه‌های سنتی محرم در محله‌ی خیرآباد یزد را گرد هم آورده است. این کتاب در ۱۰۷ صفحه و با تصاویر رنگی، به ثبت و حفظ میراث شفاهی و آیینی عزاداری‌های محلی پرداخته و نمونه‌هایی از نوحه‌های پامنبری و پرسه‌زنی را به‌همراه توضیحاتی درباره‌ی سبک اجرا و پیشینه‌ی آن‌ها ارائه داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پامنبری خیرآباد

کتاب پامنبری خیرآباد (گزیده‌ی نوحه‌های سنتی پامنبری و پرسه‌زنی محرم محله‌ی خیرآباد یزد) اثری در قالب مجموعه شعر مذهبی است که به گردآوری و ثبت نوحه‌های سنتی محرم در محله‌ی خیرآباد یزد پرداخته است. این کتاب اثر محمدعلی همتی، تلاش کرده باتکیه‌بر سنت پامنبری، پرسه‌زنی و آیین‌هایی که در عزاداری‌های محرم نقش مهمی دارند، نوحه‌های قدیمی و سبک‌های اجرا را برای نسل‌های آینده حفظ کند. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که هر نوحه با ذکر زمینه‌ی اجرا و پاسخ سینه‌زنان آمده و در کنار آن، توضیحاتی درباره‌ی پیشینه و خاطرات مرتبط با این آیین‌ها ارائه شده است. 

گردآورنده، محمدعلی همتی با بهره‌گیری از منابع شفاهی، دفاتر قدیمی و همکاری اهالی محل، مجموعه‌ای مستند و ارزشمند را فراهم آورده که نه‌تنها برای علاقه‌مندان به ادبیات آیینی، بلکه برای پژوهشگران فرهنگ عامه و تاریخ شفاهی نیز قابل‌توجه است. کتاب با افزودن بارکدهایی برای دسترسی به صوت و فیلم نوحه‌ها، پیوندی میان سنت شفاهی و امکانات دیجیتال برقرار کرده است.

چرا باید کتاب پامنبری خیرآباد را بخوانیم؟

این کتاب فرصتی فراهم می‌کند تا با بخشی از میراث معنوی و آیینی مردم یزد، به‌ویژه محله‌ی خیرآباد، آشنا شویم. کتاب پامنبری خیرآباد نه‌تنها مجموعه‌ای از نوحه‌های سنتی را گردآوری کرده، بلکه سبک اجرا، فضای عزاداری و خاطرات جمعی یک محله را نیز به تصویر کشیده است. مطالعه‌ی این اثر به شناخت عمیق‌تر آیین‌های عزاداری محلی، زبان و بیان سوگواری و پیوندهای اجتماعی در بستر محرم کمک می‌کند؛ همچنین این کتاب برای کسانی که دغدغه‌ی حفظ فرهنگ شفاهی و آیین‌های بومی را دارند، نمونه‌ای از ثبت و مستندسازی موفق به‌ شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به ادبیات آیینی، پژوهشگران فرهنگ عامه، تاریخ شفاهی و کسانی که به آیین‌های عزاداری محرم و نوحه‌خوانی سنتی توجه دارند، مناسب است؛ همچنین برای اهالی یزد و کسانی که به‌دنبال ریشه‌های فرهنگی و هویت محلی خود هستند، اثری ارزشمند به‌ شمار می‌آید.

بخشی از کتاب پامنبری خیرآباد

«باز صوت قرآن به گوش می‌رسد. صدای منادی در محله می‌پیچد: «انا لله و انا الیه راجعون». باز صدای همخوانی اهالی محل از دور به گوش می‌رسد. «لا اله الا الله! لا اله الا الله!» مرد و زن دنبال تابوتی چوبی از مسجد صاحب‌الزمان راه افتاده‌اند. جمعیت از کوچه رحیمی به سمت حسینیه کلاهدوز می‌روند. دقایقی کنار نخل امام حسین (ع) درنگ می‌کنند و به سینه می‌زنند. دوباره تابوت روی شانه اهالی و این‌بار به سمت قبرستان محله می‌رود. زن‌ها هم پشت سر مردهای محله از خیابان شهید جوکار به سوی مزار خیرآباد قبرستان می‌رسند. روی گلزار شهدا تابوت را روی زمین می‌گذارند. روحانی، نماز میت را با صوت بلند می‌خواند و مردم در چند صف همراه او تکبیر و دعاها را زمزمه می‌کنند. دقایقی بعد از نماز، آن مرده را داخل قبر می‌گذارند. بعد از خواندن تلقین در گوشش. خرواری خاک روی او می‌ریزند. پارچه‌ای سیاه یا سبز روی قبر می‌کشند. ظرف آبی روی آن پارچه می‌ریزند. مردم یکی یکی جلو می‌آیند. اگر وارثی ببینند تسلیت می‌گویند و فاتحه‌ای با سر انگشت بر خاک مرده می‌خوانند و می‌روند. این پایان زندگی آن میت است و دیگر همه چیز در این دنیا برای او تمام می‌شود.»