کتاب ما علیه ما: بررسی اتهام مضمون و خوداعتراضی در شعر دفاع مقدس

کتاب ما علیه ما نوشته ساجده تقی زاده است. این کتاب را انتشارات حوزه هنری استان فارس در سال ۱۳۹۷ منتشر کرده است.

درباره کتاب ما علیه ما: بررسی اتهام مضمون و خود اعتراضی در شعر دفاع مقدس

کتاب ما علیه ما کتابی تحقیق درمورد شعر دفاع مقدس است. در این کتاب نمونه‌هایی از شعر دفاع مقدس آورده شده و سپس درمورد آن‌ها به بحث پرداخته است. این کتاب انواع مختلف شعر و ادبیات دفاع مقدس را با هم مقایسه کرده است. کتاب ما علیه ما با زبانی ساده نوشته شده است.

شعر فارسی عرصه‌های گوناگونی را درنوردیده است. در طول قرن‌ها هر کسی از ظن خود یار شعر شده است و بر گمان خود تعریفی از شعر به‌دست داده است. حضور شعر در همهٔ عرصه‌ها از رزم و بزم گرفته تا مدرسه و مسجد و خانقاه و دیر و مجلس وعظ، همه و همه گویای این مطلب است که شعر، بی‌محابا، زمان، مکان و جغرافیا را درنوردیده و در هفت‌اقلیم جان و جهان به دلبری پرداخته است. آمیختگی شعر با فرهنگ مردم و اندیشه‌های اجتماعی، این هنر را زبان گویای جوامع بشری ساخته است؛ بدان‌گونه که هیچ جامعه‌ای از این زبان بارز، برای انتقال اندیشه‌هایش بی‌نیاز نبوده است. گاهی شعری انقلابی به پا کرده است و گاه انقلابی، شعری پویا را سامان داده است.

خواندن کتاب ما علیه ما: بررسی اتهام مضمون و خود اعتراضی در شعر دفاع مقدس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

علاقه‌مندان به اشعار و ادبیات پایداری می‌توانند از مخاطبان این کتاب باشند.

درباره ساجده تقی زاده

ساجده تقی زاده دانش‌آموختۀ مقطع دکترای زبان و ادبیات فارسی است. او پژوهشگر عرصۀ دفاع مقدس است و کتاب‌های «ما علیه ما»، «خانوم ماه»، «ققنوس و خاکستر» و «ناگهان یوسف...» از تألیفات او در این حوزه به شمار می‌روند.

بخشی از کتاب ما علیه ما: بررسی اتهام مضمون و خود اعتراضی در شعر دفاع مقدس

«با نگاهی منصفانه به حجم قابل‌تأمل و ابعاد گستردهٔ شعر اعتراضی، تنوع مضامین، ساخت ادبی و زبانی و دوایر تو در توی معنی، محتوای گاه سمبلیک و گاه صریح و بی‌پروا و دیگر مقوله‌های قابل‌بحث که در این حوزه وجود دارد راه ادعای جامع‌الاطراف بودن بر هر اثر پژوهشی در این زمینه بسته می‌شود. بالاخص اگر ما به ویژگی‌ها و فضایی که آثار دفاع مقدس را رقم می‌زند آشنا باشیم و بدانیم که دریای شعر دفاع مقدس اساساً بسیار «موجزا» است و این قابلیت را دارد که هر شعری که در این فضا سروده می‌شود به‌سرعت به یک موج و حتی جریان ادبی تبدیل گردد به همین سبب اگرچه «اعتراض» در آغاز کم‌رنگ، پرهزینه و بحث‌برانگیز بوده و به‌این‌علت شاعران معدودی به این مضمون اقبال داشتند؛ اما زیر تأثیر دلایل سیاسی و اجتماعی به‌سرعت به یک جریان نظام‌مند و مهم و اثربخش تبدیل شد و به‌ویژه به حجم عمده‌ای دست‌یافت.

با این اوصاف در این پژوهش مجال بررسی تمامی آثار اعتراضـی بـا همهٔ جوانب آن دست نداده است.

فرهنگی که انقلاب بر آن پایه‌گذاری شد و باور رزمندگان را تشکیل می‌داد مشتمل بود بر نظامی از ارزش‌های غیرمادی و الهی که جامعهٔ پس از انقلاب را تبدیل کرد به صحنهٔ بروز صفاتی چون ساده‌زیستی، دین‌باوری ولایت محوری تقوا پرهیز از تجمّل و مصرف‌گرایی پرهیز از استغراق در زندگی روزمره شوق از خودگذشتگی و فداکاری، دوری از جاه و مقام و تهذیب نفس و ترجیح‌دادن دیگران بر خود.

این صفات تنها در بین مردم عادی تجلی نیافت، بلکه اکثر سیاستمداران از خود امام (ره) گرفته تا یک سرباز بسیجی متخلـق بـه اخلاق اسلامی بودند. گرچه شماری از مردم و مسئولین نیز از این جرگه بیرون افتادند، اما این موجی بود که در سطح جامعه و سیاست پوشش خوبی داشت.

اما آنچه ما از آن تعبیر به «فرهنگ جنگ» یا «فرهنگ دفاع مقدس» می‌کنیم، با پایان جنگ رفته‌رفته، دچار تغییراتی - به لحاظ حضور در جامعه شد.»