بریده‌هایی از کتاب جمهوری چاد

ذخایر معدنی: نمک، اورانیوم، خاک چینی، الماس و تنگستن تولیدات صنعتی: منسوجات، کربنات سدیم، صابون، سیگار محصولات کشاورزی: پنبه، ارزن، بادام زمینی، برنج، سیب زمینی

اهمیت استراتژیک چاد برای غرب در جنگ دوم جهانی آشکار شد زیرا چاد اولین مستعمره فرانسه بود که پس از سقوط پاریس در دست آلمان نازی، پرچم فرانسه آزاد را برافراشت و ژنرال لکلرک فرانسوی حملات مشهور خود علیه آلمان را از پایگاه های چاد با شرکت هزاران سرباز چادی انجام داد بطوری که اطراف دریاچه چاد به صورت مهمترین پایگاه نظامی برای نیروهای متفقین درآمد.

عوارض جانبی جنگ ها در طی قرن ۱۹ میلادی در قاره افریقا به خاطر ابتدایی بودن سطح تسلیحات محدود بود. به عبارت بهتر، در طی این جنگ ها، تنها مناطق جنگی مورد تخریب، چپاول و غارت قرار می گرفتند. در حالیکه چند دهه بعد، جنگ ها و فتوحات استعماری تمام منطقه را تحت تأثیر خود قرار داده و تمام روستاها و آبادی ها اعم از روستاهای «دوست» و «دشمن» تخریب شده و بخاطر چپاول و مصادره انبارهای غله، گله های حیوانات اهلی و باربران، تمام مردم به قعر فقر مطلق و قحطی فرو می رفتند.

دریاچه چاد پس از دریاچه ویکتوریا، بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین در قاره آفریقا است. دریاچه چاد برای ۲۰ میلیون نفری که در پیرامون آن زندگی می‌کنند از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. کشورهای چاد، کامرون، نیجر و نیجریه با این دریاچه، هم‌کرانه‌اند.

دریاچه چاد همانند دریای مرده یک حوضه بسته است. این دریاچه بسیار کم‌ژرفا است و ژرف‌ترین نقطه آن ۷ متر عمق دارد. به این خاطر و در اثر خشکسالی و آبیاری زمین‌های پیرامون، مساحت این دریاچه در سال‌های اخیر به شدت کاهش یافته است. در حدود ۶۰۰۰ سال پیش، دریاچه چاد مساحتی برابر با ۳۰۰ هزار کیلومتر مربع داشت یعنی مساحتی به بزرگی دریای خزر.

کلمه "چاد" در زبان محلی به معنای دریاچه می‌باشد و از وجود دریاچه حدود ۲۰ هزار کیلومتر مربعی در این کشور اخذ شده است. این کشور افریقایی از هزاره‌های قبل از میلاد، مسکونی بوده و از قرن یازدهم میلادی پذیرای اسلام شده است. اما در اواخر قرن هجدهم، برخی مبلغان مسیحی توانستند گروهی از مردم جنوب این کشور را به مسیحیت سوق دهند.

فهرست کشورهایی که زمانی تحت استعمار فرانسه قرار داشتند بدین ترتیب است: کانادا (بخش‌های مرکزی و شرقی) - آمریکا (حوزه رود می‌سی‌سی‌پی) – برزیل - گینه- مراکش – الجزایر- تونس - بنین - بورکینافاسو - ساحل عاج – مالی – موریتانی - نیجر – توگو - سنگال - آفریقای مرکزی گابن – کنگو- چاد - کامرون

مبنای تقسیم قاره افریقا بین قدرت های استعماری، مناطق آزاد تجارت برده متعلق به استعمارگران بود. به عبارت بهتر، در دوره آغاز و شکوفائی تجارت برده، هر کدام از قدرت های استعماری مناطق تحت نفوذ و بندری مختص خود را در قاره پهناور افریقا داشتند. تقسیم نهایی این قاره بین قدرت های استعماری در فواصل سالهای ۱۸۷۹ تا ۱۹۰۰ به پایان خود رسید.

در سال ۸۵ - ۱۸۸۴، طی کنفرانس افریقا در شهر برلن، مهمترین قدرت های استعماری اروپایی و هم چنین ایالات متحده، بنام اصل: گشودن درب های افریقا برای تجارت و تمدن، «حق» بنیادین و پایه ای قدرت های اروپایی و ایالات متحده به تقسیم قاره افریقا را به رسمیت شناختند. در فردای شکست نظامی سال ۱۸۷۱ و از دست دادن استان های آلزاس و لورن، برای نظامیان فرانسوی، فتح نظامی افریقا، فرصتی برای احیاء مجدد اعتبار نظامی از دست رفته شان بود.

در حافظه تاریخی مسلمانان چاد واقعه کبکب (ساطور) در سال ۱۹۱۷ در شهر ابشه فراموش نشدنی است. در این واقعه فرانسوی ها به تلافی قتل یک سرباز فرانسوی که به زن مسلمانی تجاوز به عنف کرده و با ساطور شوهر آن زن کشته شده بود، بیش از ۴۰۰ نفر از علمای مسلمان را یکشبه با همان ساطور به قتل رساندند و تمامی کتب آنها را سوزاندند.

ابعاد جنایت، قساوت و خونریزی در سال ۱۸۹۹ بدنبال «مأموریت نظامی Voulet -Chanoine» (نام دو فرمانده نظامی مسئول عملیات) به اوج خود رسید. این دو نظامی به سفاکی و قساوت در کشور Mossi (بورگینا فاسو کنونی) معروف بودند. ماموریت Voulet-Chanoine از کشور سودان آغاز گردید. آنها می بایست در ساحل دریاچه چاد به لشکر Foureau - Lamy که از الجزایر و منطقه Gentil در حاشیه کنگو براه افتاده بود، پیوسته و برای تضمین تصرفات فرانسه در قاره افریقا، مواضع خود در مناطق شمالی کشور چاد را تثبیت و تقویت می نمودند.

تنها به شرح یک نمونه از این وحشی گری ها می پردازیم: گشت شبانه و شناسایی منطقه: ۹ - ۸ ژانویه ۱۸۹۹: «نیروهای گشتی ما می بایست به روستاها نزدیک، و با توسل به زور اسلحه، هر معترضی را از پای درآورده و سپس بقیه اهالی را به اسارت گرفته و به همراه حیوانات اهلی، به ستاد مرکزی لشکر بازمی گشتند. سحرگاه روز ۹ ژانویه، گروه گشت با ۲۵۰ گاو، ۵۰۰ گوسفند، ۲۸ اسب و ۸۰ اسیر به اردوگاه بازگشت. چند تن از تفنگداران بومی عضو گروه گشت در حین عملیات زخمی شده بودند. برای زهر چشم گرفتن از مردم منطقه، سرهنگ Voulet بیست مادر و فرزندان خردسال و شیرخوارشان را به صف کرده و همه آنها را با ضربات نیزه در چند متری اردوگاه از پای درآورد. چند روز بعد، فرمانده پست Say اجساد همه مقتولین را مشاهده و گزارشی را در این خصوص به مرکز فرماندهی ارسال نمود.»