کتاب افتادگی آموز اگر طالب فیضی

نعمت‌های دنیایی از ثروت و قدرت و علم و ... هر چه باشد مورد حسادت دیگران قرار می‌گیرد. یعنی اگر خدا به ما چنین نعمت‌هایی عطا کند، خیلی‌ها آرزو می‌کنند که ما آن نعمت را نداشته باشیم. نعمت‌های معنوی هم همین‌طور است. اگر بخشنده باشیم، اگر اهل عبادت باشیم و ... برای عده‌ای گران است. حرص می‌خورند که چرا ما این‌طوریم! اما اگر متواضع باشیم، کسی آرزو نمی‌کند که ما تواضع نداشته باشیم. چه نعمت خوبی است تواضع! امام حسن عسکری علیه السلام فرمود: تواضع نعمتی است که مورد حسادت قرار نمی‌گیرد. التَّواضُعُ نِعمَةٌ لا یُحسَدُ عَلَیها. (تحف العقول، ص ۴۸۹)

در کار گلاب و گل، حکم ازلی این بود کان شاهد بازاری وین پرده‌نشین باشد

عادت ناپسندی در میان برخی از ما هست که در برخی خانواده‌ها به صورت کم یا زیاد وجود دارد و آن این است که در خانواده یا مهمانی و موقع غذا خوردن،‌ مردها می‌نشینند و زن‌ها سفره می‌اندازند و کاسه بشقاب‌ها را می‌آورند و غذا را می‌کشند و از آقایان دعوت می‌کنند که بفرمایید! آقایان تشریف می‌آورند و غذای خود را میل می‌کنند. بعد از غذا کنار می‌نشینند و تکیه می‌دهند و تماشا می‌کنند! و خانم‌ها سفره را جمع می‌کنند و ظرف‌ها را می‌شویند و ... پسر بچه‌ها هم این تنبلی را از پدران یاد می‌گیرند و دختر بچه‌ها هم وظیفهٔ خود می‌دانند که به مادر کمک کنند. اما آیا این روش، روش اسلامی است؟

بت بزرگ و مهم در آخرالزمان بت نفس است. دین مردم، اومانیسم؛ پیامبران این دین، فیلسوفان مادی‌گرا؛ و امامان این دین، روشنفکران؛ و معجزهٔ این دین، تکنولوژی.

شتر مرد عرب، شتر پیامبر را پشت سر گذاشت و برنده شد. برخی از اصحاب خیلی ناراحت بودند و گویا این جریان به عقاید آن‌ها لطمه زده بود! رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: این‌که ناراحتی ندارد. شتر من همیشه برنده می‌شد و فکر می‌کرد بالا دست ندارد، اما این سنت الهی است که روی هر دستی، دستی دیگر پیدا شود.

مقید باشیم در پایین مجلس بنشینیم. مقید باشیم به کوچکترها و بچه‌ها هم سلام کنیم. مقید باشیم با فقرا نشست و برخاست کنیم. مقید باشیم از خود تعریف نکنیم. مقید باشیم خریدهای منزل را خودمان انجام دهیم و به منزل ببریم.

تمام مشکلات اخلاقی ما در این صورت حل می‌شود که هر وقت از خودمان یاد می‌کنیم، متذکر شویم که ما بنده‌ایم.

اگر با سرعت نور (۳۰۰ هزار کیلومتر در ثانیه) حرکت کنیم ۱۶۰ هزار سال طول می‌شد که به نزدیک‌ترین و کوچک‌ترین کهکشان‌ها (ابرهای ماژولانی) برسیم. و فکر کنیم به بزرگ‌ترین کهکشان و فکر کنیم به دورترین کهکشان، و فکر کنیم تازه تمام اینها در عالم مادی خلاصه می‌شود که در برابر عالم غیرمادی و ماوراء طبیعی اصلاً به حساب نمی‌آید. و فکر کنیم تمام عوالم مادی و غیر مادی و دنیا و آخرت در برابر خداوند هیچ است. هر دو عالم یک فروغ روی اوست. الله اکبر!

شیرینی عبادت همین است که کوچکی و تواضع از تمام حرکات و سکنات ما ببارد.

وقتی بحث تواضع می‌شود فکرمان به سراغ رابطه با دیگران و غریبه‌ها می‌رود، اما در رابطه با نزدیکانی مثل خواهر و برادر کوچکتر،‌ همسر، فرزند، زیردست، و ... اصلاً به تواضع فکر نمی‌کنیم، در حالی که اصل تواضع در همین موارد معنی پیدا می‌کند.

اگر قدرت انتقام داشتیم و بخشیدیم هنر کردیم، نه وقتی که اصلاً قدرت نداریم. اگر جوان بودیم و چشم از نامحرم بستیم هنر کردیم، نه وقتی که پیر می‌شویم. اگر در موضع بزرگی و برتری بودیم و نسبت به زیردستان خود تواضع کردیم، هنر است، نه تواضع نسبت به افراد مافوق خود. تواضع ز گردن فرازان نکوست گدا گر تواضع کند خوی اوست!

امام صادق علیه السلام فرمود: ازجمله ابعاد تواضع این است که به هر کس برخوردی، سلام کنی.

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: برترین مردم در بندگی خدا کسی است که در موضع بزرگی، تواضع کند.

امیرالمؤمنین امام علی علیه السلام فرمود: هر که دلش برای خدا تواضع کند، بدنش از طاعت خدا خسته نمی‌شود. مَن تَواضَعَ قَلبُهُ للّهِ لَم یَساَمْ بَدَنُهُ مِن طاعَةِ اللّه (بحار الأنوار، ج ۷۵، ص ۹۰)

به هر کجا که برسیم در برابر خدا صفریم. هیچیم. نبض تواضع در این نکته می‌تپد. این‌که خود را مقابل خدا بدانیم و بفهمیم که هیچ هستیم، بلکه هیچ نیستیم.

خطایی که باعث ناراحتی تو شود، نزد خداوند از کار نیکی که باعث عجب تو شود بهتر است.

عجب آن است که طاعت خود را بزرگ داند و به چشم پسند در آن نگرد و از خود شناسد. (نه از خدا) پیغمبر فرمود: اگر هیچ گناه نکرده باشید، بر شما از سخت‌ترین گناهان می‌ترسم و آن عجب است. (کشف الاسرار، خواجه عبدالله، ج ۱، ص ۳۹۴