کتاب شناخت حافظه کاری و روش های تقویت آن

به خودتان یادآوری کنید که شمرده صحبت کنید. این موضوع به‌ویژه در مورد معلمانی که مدت زیادی از تدریس‌شان می‌گذرد، صدق می‌کند. شاید شما بارها این مطالب را تدریس‌کرده باشید اما دانش‌آموزان شما برای نخستین بار است که آن‌ها را می‌شنوند.

حافظه کاری یک مهارت بنیادی در کلاس درس است و اگر به‌صورت مناسب مورداستفاده قرار گیرد، افق روشن‌تری در برابر دانش‌آموزانی قرار می‌دهد که در کلاس با مشکل دست‌به‌گریبان هستند.

اگر فردی به‌دفعات مورد آزمون قرار گیرد و نمرات متفاوتی کسب کند، می‌توان نتیجه گرفت که آزمون پایا نیست و اگر یک آزمون با تکرار دفعات اجرا، نمرات یکسانی برای هر فرد به‌دست دهد، آنگاه آزمونی پایا است. برای تعیین پایایی، صدها دانش‌آموز مورد سنجش قرار گرفتند و یک‌بار پس از ۶ هفته و بار دیگر پس از ۱ سال، مجدداً AWMA در مورد آن‌ها اجرا شد. دانش‌آموزان در آزمون مجدد، نمرات مشابهی گرفتند که نشان داد AWMA نمرات با ثباتی از حافظه کاری به‌دست می‌دهد.

به خاطر سپردن صداهای مربوط به گفتار و مفاهیم ضروری برای شناسایی کلمات و فهمیدن متون، فضای قابل‌ملاحظه‌ای از حافظه کاری را اشغال می‌کند که ممکن است بیش از گنجایش و ظرفیت دانش‌آموز نارساخوان باشد. بنابراین، ترکیب پردازش و به یادسپاری اطلاعات کلامی، از به‌یادسپاری صرف اطلاعات، برای دانش‌آموز نارساخوان سخت‌تر و دشوارتر است. دیوید هنگام نوشتن داستان، با چنین وضعیتی مواجه است: هرچقدر حجم اطلاعاتی که هنگام نوشتن داستان باید پردازش کند، بیشتر باشد، زمان طولانی‌تری نیاز دارد تا نوشته خود را تکمیل نماید.

مثال‌هایی که رابطه میان مطالب و اندیشه‌های مختلف را نشان می‌دهند، یا میان اطلاعات جدید و دانش قبلی ارتباط برقرار می‌کنند، می‌توانند دانش‌آموز نارساخوان را یاری دهند که به‌جای تلاش برای خواندن صرف مطالب، آن‌ها را به‌خاطر بسپارند.

دانش‌آموز خود را تشویق کنید که هنگام مواجهه با یک لغت ناآشنا، زیر آن نقطه‌ای بگذارد (با یک مداد تا کتاب خط‌خورده نشود) و پس از اینکه به انتهای متن رسید، بازگردد و لغت موردنظر را بخواند. آن‌ها همچنین می‌توانند از یک خط‌کش استفاده کنند تا رد خود را در خواندن گم نکنند.

می‌توان به دانش‌آموزان نارساخوان کم‌سن‌وسال از طریق عادت دادنشان به شناسایی حروف و کلمات یاری رساند تا از حافظه کاری خود تنها برای فهمیدن مطلب، استفاده کنند. صفحه‌ای از یک کتاب، مجله یا روزنامه را به آن‌ها بدهید و از ایشان بخواهید که دور همه "ت" ها و "مند" ها و "دار"ها، و غیره، دایره بکشند.

دانش‌آموزان نارساخوان می‌توانند از طریق ضبط گفته‌های خود پیش از این‌که اقدام به نوشتن نمایند، اندیشه‌ها و طرح‌های مقاله خود را سازمان‌دهی کنند و بدین‌وسیله نوشته‌های خود را مطابق با مهارت کلامی‌شان، تنظیم کنند.

برای دانش‌آموزان بزرگ‌تر، تکالیف کوتاه‌تری تعیین‌کنید. اگر تکلیفی شامل حل ۲۰ مسئله ضرب است، به دانش‌آموز نارساخوان ۱۰ یا ۱۲ مسئله بدهید. به‌این‌ترتیب، آن‌ها می‌توانند به این مفهوم تسلط بیابند و از صرف تلاش بیش‌ازحد برای جمع اعداد نیز ناامید نشوند.

مسائل ریاضی را به‌صورت عمودی بنویسید نه افقی. ما هنگام حل مسائل تک‌رقمی، از حافظه کاری برای شمردن استفاده می‌کنیم و هنگام حل مسائل چندرقمی، از این حافظه بهره می‌گیریم تا بتوانیم نتایج موقت عملیات ریاضی هر مرحله را در ذهن خود نگهداریم. زمانی‌که حاصل‌جمع اعداد به‌صورت افقی ارائه می‌شود، حافظه کاری برای نگهداری اعداد تا هنگام حل کامل مسئله، نیاز به پردازشگری بیشتر دارد.

هرچند دانش‌آموزان مبتلا به ADHD دارای ضعف در حافظه کاری هستند، همه دانش‌آموزانی که حافظه کاری ضعیف دارند، مبتلا به ADHD نیستند. تشخیص ADHD در مورد پسرها ۴ برابر بیش از دخترهاست که احتمالاً دلیل آن تخلیه بیرونی هیجان در پسرهاست، برخلاف دخترها که هیجانات خود را با رؤیاپردازی، درونی می‌سازند.

برخلاف دانش‌آموزان مبتلا به ADHD، الگوهای رفتاری بیش‌فعالانه و مقاومتی در دانش‌آموزان تیزهوش ممکن است ناشی از ناامیدی در کلاس درس باشد: زمانی‌که تحریک محیطی کاهش می‌یابد، بیش‌فعالی به‌عنوان ابزاری در جهت خود تحریکی افزایش می‌یابد تا کمبود تحریک شناختی را جبران نماید. به‌عبارت‌دیگر، استعداد و توانایی‌های آن‌ها فراتر از تلاش شناختی است که از آن‌ها خواسته می‌شود و آن‌ها به دلیل بی‌حوصلگی و کسالت، دست به بدرفتاری می‌زنند.

برای دانش‌آموزان مبتلا به ADHD توجه به گذشت زمان یا مدیریت وقت بسیار مشکل است، بنابراین، از ابزاری برای سنجش زمان استفاده کنید که برجسته و واضح باشد.

یک نابغه مبتلا به اوتیسم کسی است که علاوه بر اوتیسم از یک مهارت استثنایی، عموماً مرتبط با حافظه، برخوردار است. مثلاً ممکن است پس از اینکه صحنه یا مکانی را تنها برای چند دقیقه تماشا کرد، بتواند نسخه‌ای دقیق از آنچه دیده است را ترسیم کند. یا اینکه قادر به حل ذهنی مسائل پیچیده ریاضی باشد یا به شما بگوید ۲۵ فوریه ۱۸۶۹ چه روزی از هفته بوده است

حافظه کاری، این است که آن را به‌صورت یک «برگه یادداشت ذهنی» تصور کنیم. ما برای به‌خاطرسپردن کاری که می‌خواهیم انجام دهیم یک‌سری یادداشت‌های ذهنی برمی‌داریم. علاوه بر یادآوری اطلاعات، از حافظه کاری جهت پردازش یا مدیریت آن اطلاعات، حتی در هنگام مواجهه با عواملی که باعث حواس‌پرتی می‌شود، استفاده می‌کنیم.

حافظه کاری برای انجام فعالیت‌های گوناگون مدرسه یک ابزار حیاتی است، از خواندن متون و ریاضیات گرفته تا رونویسی از روی تخته کلاس و جهت‌یابی در محیط مدرسه. در کلاس درس، ما از حافظه کاری کلامی بهره می‌گیریم تا دستورات را به‌خاطر بسپاریم، زبان بیاموزیم و تکالیف درک مطلب را کامل کنیم. حافظه کاری دیداری- فضایی با مهارت‌های ریاضی و یادآوری توالی الگوها، تصاویر و موقعیت‌ها مرتبط است.

دانش‌آموزان از حافظه کوتاه‌مدت زمانی استفاده می‌کنند که به نوشته‌های روی تخته، مثل ۴۲+۱۸، نگاه می‌کنند و آن‌قدر آن را در ذهن نگه می‌دارند تا آن را یادداشت کنند. اما از حافظه کاری برای حل مسئله بهره می‌گیرند، مثلاً اضافه کردن ۴۰ به ۱۰، نگه‌داشتن ۵۰ در ذهن، سپس اضافه کردن ۲ به ۸ و در نهایت جمع‌کردن دو پاسخ و رسیدن به عدد ۶۰. حافظه کاری درواقع پردازش اطلاعات به‌منظور یادآوری آن‌هاست.

حافظه کاری با حافظه درازمدت نیز تفاوت دارد. برای یک دانش‌آموز، حافظه درازمدت شبیه به کتابخانه‌ای است که او دانش انباشته‌شده در طول سال‌های تحصیلی‌اش را در آن نگاه می‌دارد. این دانش می‌تواند شامل حقایق ریاضی (۲۴=۶ × ۴)، املاء کلمات (تفاوت سفر و صفر)، دانش علمی و تاریخی و یا تفاوت صدای واج‌ها باشد.

در این کتاب، حافظه کاری کلامی معادل با حافظه کاری شنیداری است. در آزمون‌هایی شبیه به این، جملات به‌صورت شفاهی ارائه می‌شوند و دانش‌آموزان باید با صدای بلند پاسخ دهند. در فصل ۲، به آزمون‌های استانداردی که به‌منظور سنجش حافظه کاری مورداستفاده قرار می‌گیرند نگاهی خواهیم انداخت.

چشم‌گیرترین میزان رشد مربوط به سنین کودکی است، به قسمی که رشد حافظه کاری در ۱۰ سال ابتدایی زندگی بیشتر از رشد آن در گستره عمر است. همچنین تا زمان رسیدن به دهه سی زندگی، رشد حافظه افزایشی یکنواخت دارد. در این نقطه حافظه کاری به اوج می‌رسد و از آن پس افت می‌کند. یک فرد ۲۵ ساله معمولی قادر است به‌راحتی حدود ۵ تا ۶ واحد اطلاعاتی را به یاد آورد. با بالا رفتن سن، گنجایش حافظه کاری به ۳ یا ۴ واحد اطلاعاتی کاهش می‌یابد.

در اینجا یک دستورالعمل کوتاه ارائه می‌دهیم تا دستورات کلاسی را با ظرفیت حافظه کاری در سنین مختلف تطبیق دهیم: - ۵-۶ سالگی: ۲ دستور - ۷-۹ سالگی: ۳ دستور - ۱۰-۱۲ سالگی: ۴ دستور - ۱۳-۱۵ سالگی: ۵ دستور - ۱۶-۲۹ سالگی: ۶ دستور تا دهه سی زندگی، حجم حافظه کاری به‌طور یکنواخت افزایش می‌یابد، و بزرگ‌تر شدن آن به معنای افزایش توانایی ما در پردازش اطلاعاتی است که در یادداشت‌های ذهنی خود داریم. اما سرعت رشد حافظه کاری در برخی از افراد سریع‌تر است.

بهره هوشی، که هنوز به‌عنوان ابزاری کلیدی برای پیش‌بینی موفقیت تحصیلی استفاده می‌شود، سنگ محک مفیدی برای سنجش موفقیت نیست. یک فرد ممکن است علی‌رغم برخورداری از بهره هوشی متوسط، عملکرد ضعیفی در یادگیری داشته باشد، همان‌طور که در ابتدای فصل در مورد اندرو مشاهده کردیم. علت این است که بهره هوشی دانشی را که فرد تاکنون کسب کرده اندازه می‌گیرد. عملکرد خوب در این آزمون‌ها به دلیل دانستن اطلاعاتی است که آن‌ها می‌سنجند.

حافظه کاری برای پیش‌بینی موفقیت از کودکستان تا پایان دبیرستان، گزینه بهتری نسبت به هوشبهر است، چون به‌جای سنجش آموخته‌ها، توانایی یادگیری را اندازه می‌گیرد.

حافظه کاری با مهارت مهم دیگری نیز مرتبط است: کنترل تکانه.

حافظه کاری یک مهارت شناختی بسیار مهم است که ما برای کنترل کردن تکانه‌ها و تصمیم‌گیری‌های صحیح از آن استفاده کرده و به اهداف بلندمدت خود دست می‌یازیم.

هر یک از ناتوانی‌های یادگیری که در این کتاب موردبحث قرار می‌گیرند، منجر به مشکلات متفاوتی می‌شوند. برای مثال ویژگی کودکان نارساخوان، داشتن مشکلاتی در خواندن است، کودکان حساب‌نارسادر ریاضیات مشکل‌دارند، دانش‌آموزان دارای اختلال هماهنگی رشدی (DCD) دچار نقصان‌هایی در مهارت‌های حرکتی هستند، برای مبتلایان به اختلال بیش فعالی/نقص توجه (ADHD) مهار و کنترل رفتارشان مشکل است، افرادی که در طیف اختلالات اوتیسم قرار دارند، از توانایی محدودی در زمینه مهارت‌های زبانی و اجتماعی برخوردارند و کسانی که از اختلال اضطرابی رنج می‌برند به علت افکار مزاحم، حافظه کاری انباشته‌ای دارند.

حافظه کاری نسبت به هوشبهر پیش‌بینی بهتری از موفقیت آموزشگاهی ارائه می‌دهد، چراکه توان یادگیری بالقوه دانش‌آموزان را می‌سنجد نه آنچه را که تاکنون آموخته‌اند.

AWMA به این منظور طراحی شده است که به افراد ناآشنا با آزمون‌های روان‌شناختی، امکان اجرای آزمون را بدهد و به‌این‌ترتیب کودکانی که نیاز مبرم به تشخیص ضعف‌های موجود در حافظه کاری خود دارند، بیش از این مورد غفلت واقع نشوند.

آزمون‌های حافظه کاری که از جملات در آن‌ها استفاده می‌شود، عملکرد این حافظه را به‌طور ساختگی افزایش می‌دهند و به‌این‌ترتیب احتمال دارد وضعیت واقعی حافظه کاری و نقایص آن ناشناخته بماند. در مقابل، آزمون‌های حافظه کاری کلامی موجود در AWMA، از حروف، کلمات و اعداد تصادفی استفاده می‌کنند که فاقد اشاراتی برای افزایش یادآوری است.

گستردگی فرآیند: AWMA از فرآیند گسترده‌ای برای سنجش استفاده می‌کند تا جایی‌که می‌تواند هم برای سنجش کودکان به‌کار رود و هم بزرگسالان. مواد اطلاعاتی که هر شخص می‌تواند به‌یاد آورد و پردازش کند، به نحو پیش‌رونده‌ای افزایش می‌یابد تا اینکه فرد به مشکل بر بخورد.