بریده‌هایی از کتاب دیوار

نه راه گریزی بود نه مهلتی، همه‌چیز سیاه و سفید بود، یا مقررات یا هرج‌ومرج، هیچ‌چیز به‌جز دیوار و دیگران و همیشه منتظر ماندن نبود، انتظار همیشگی، دریایی به‌غایت کینه‌توز.

آن شب نخست کسی پشت بی‌سیم گفت: «زندگی اینه‌ها.» خندیدم و سپس فکر کردم چرا خنده‌دار بود. آخرسر فهمیدم: دوازده ساعت ایستادن در تاریکی و سرمای شدید با یک اسلحهٔ خودکار بر دوش در انتظار حملهٔ دیگران و با علم به اینکه بهای شکست مرگی حتمی است، چنان تأثیری بر انسان می‌گذارد که دوازده ساعت ایستادن در تاریکی و سرمایی کمتر در انتظار کسانی که فقط تظاهر به حمله می‌کنند، درقیاس مانند شوخی است.

هیچ‌یک از ما نمی‌توانیم با والدینمان حرف بزنیم. منظورم از «ما» نسل ماست، کسانی که پس از دگرگونی متولد شده‌اند.

همه می‌دانند مشکل از کجاست. تشخیص آن سخت نیست، حتی جدل‌برانگیز هم نیست. حس گناه: گناهی جمعی، گناه یک نسل. پیرها حس می‌کنند دنیا را به‌شکلی برگشت‌ناپذیر به باد داده‌اند و سپس گذاشته‌اند ما چشم به آن بگشاییم. حقیقتش را بخواهی همین‌طور است. دقیقاً همین کار را کرده‌اند. آن‌ها می‌دانند، ما هم می‌دانیم، همه می‌دانند.

چیزی به نام خود واقعی وجود ندارد، صرفاً نسخه‌های متفاوتی از خودمان که در موقعیت‌های مختلف و در برابر انسان‌های مختلف از آن‌ها استفاده می‌کنیم.

چرا کسی نمی‌خواهد بچه‌زایی کند؟ خب این طرز فکر بعد از دگرگونی قوت گرفت: اینکه نباید کودکی را به این دنیا بیاوریم. دنیا را در هم شکسته‌ایم و دیگر حق پر کردن آن را نداریم. نمی‌توانیم به همهٔ انسان‌هایی که همین الان وجود دارند برسیم و شکمشان را سیر کنیم، انسان‌هایی که در اکنون و در اینجا هستند، انسان‌هایی که در اینجا و این لحظه هستند اکثرشان درمانده و گرسنه‌اند و در حال غرق شدن و مردن؛ پس به چه حقی تعدادشان را بیشتر کنیم؟! مرگ و غرق شدن انسان‌ها اینجا و در این کشور روی نمی‌دهد اما تقریباً در تمام جاهای دیگر هست؛ پس به چه جرئتی می‌خواهیم انسان‌های بیشتری بسازیم و به این دنیا بیاوریم؟

روزها چندان فرقی باهم ندارند؛ این‌طور نیست که مثلاً از الف بگذریم و به ب برسیم. آن‌چنان روایتی در کار نیست. همیشه منتظر حادثه هستی، خطر دائمی فاجعه‌ای تام و ناگهانی