کتاب پیاده‌روی؛ و سکوت، در زمانه‌ی هیاهو

در مسیر شناختن خودتان به شناخت دیگران می‌رسید.

«تمام مشکلات انسان از این نشئت می‌گیرد که نمی‌تواند یک جا تنها، ساکت، و آرام بنشیند.»

سکوت شکوه و ابهتی خاص هم در خود دارد، بله، همچون اقیانوس، یا پهنهٔ بی‌پایانی از برف. و هر کس با حیرت به تماشای این شکوه ننشیند، از آن هراس دارد. و به احتمال زیاد علت واهمهٔ بیشتر مردم از سکوت هم همین است (بی‌خود نیست هر جایی می‌روی، هرجا، موزیک به راه است).

ما برای خوردن و پول درآوردن زندگی نمی‌کنیم. می‌خوریم و پول درمی‌آوریم تا بتوانیم زندگی کنیم. این معنا و غایت زندگی‌ست.»

_ سکوت در ژاپن بخش مهمی از مکالمه است. وقتی دو نفر را می‌بینم که مدتی طولانی با هم ژاپنی حرف می‌زنند، به این فکر می‌کنم که چقدر مکث‌های کوتاه و بلند به اندازهٔ یافتنِ کلمهٔ درست دشوار است. سکوت به‌نظر همان‌قدر در مایه غنی‌ست که کلمه.

اگر از من جوان‌ترید و این‌همه تولد را برای سن‌بالاها جشن نگرفته‌اید، بهتان می‌گویم حرفی که در اکثر این مهمانی‌ها ممکن است بشنوید این است: «تمام آن روزهایی که آمدند و رفتند __نفهمیدم آن روزها زندگی‌ام بودند.»

همهٔ آن‌هایی که غرق تجملات‌اند چیزی بیشتر از بقیه می‌دانند: این‌که تجملات فقط حامل لذت‌های کوتاه‌مدت است.

صبح زود از خانه‌های کوچکشان آمده‌اند بیرون تا دقایقی یا حتی ساعتی در ترافیک معطل بمانند. عینهو فیلم‌های صامت. پس از آن، داخل ساختمان‌های غول‌آسا می‌شوند و هشت، ده، یا دوازده ساعت را نشسته، خیره به صفحهٔ مانیتور، می‌گذرانند. بعدش هم در همان ترافیک به خانه‌های کوچکشان بازمی‌گردند. و هر شب هنگام شام خوردن اخبار می‌بینند. به همین منوال، سال از پی سال می‌گذرد

هایدگر میان زندگی کردن و گذران زندگی تمایز قائل می‌شود. این فیلسوف بر این باور است که آدم‌ها باید به خودشان سختی دهند تا به آزادی برسند. اگر مدام سهل‌ترین مسیر را انتخاب کنید، آن راه‌حلی که حداقلِ چالش را دارد همیشه ارجح می‌شود. انتخاب‌هایتان حالتی از پیش تعیین‌شده به خود می‌گیرند و نه‌تنها آزادی از زندگی‌تان رخت برمی‌بندد، که به ملال هم دچار می‌شوید.

پند بقراط این بود: «اگر سرحال نیستید، بروید قدم بزنید.» و اگر هنوز پکرید: «بیشتر قدم بزنید.»

به دنیا نمی‌آییم تا خشنود و راضی باشیم. مادهٔ شیمیاییِ دیگری در مغز هست با نام اُپیوئید که احساس شادی و خشنودی را بعد از به دست آوردن چیزی به آدم می‌دهد. متأسفانه، دوپامین از اُپیوئید قوی‌تر است. برای همین، حتی اگر به هرآنچه آرزویش را داشتید برسید، باز هم این فرایند را ادامه می‌دهید. و باز همان چرخهٔ دوپامین. این‌که به چیزی فکر کنیم، در پی‌اش برویم، و مدام دور خود بچرخیم برایمان راضی‌کننده‌تر است تا این‌که بخواهیم صرفاً قدردان داشته‌ها و دستاوردهایمان باشیم.

«زندگی کوتاه نیست، اگر بدانید چطور آن را به کار گیرید.»

اما مهم است بتوانید هرازگاهی گوشی‌های خود را خاموش کنید؛ بنشینید؛ هیچ نگویید؛ چشمانتان را ببندید؛ چند بار نفس عمیق بکشید، و سعی کنید به چیزی بیندیشید غیر از آنچه معمولاً به آن فکر می‌کنید.

به باور من، هر کسی می‌تواند سکوت درون خودش را پیدا کند. همیشه درونمان هست، حتی اگر دائم در دل سروصدا باشیم. در اعماق اقیانوس، زیر آن موج‌های بلند و کوتاه، می‌توانید سکوت درونتان را بیابید. وقتی زیر دوش حمام آب از سرورویتان جاری می‌شود،‌ وقتی جلوِ آتشی شعله‌ور نشسته‌اید، وقتی در رودخانه‌ای جنگلی شنا می‌کنید یا جایی مشغول پیاده‌روی هستید: در همهٔ این موقعیت‌ها می‌شود سکوت مطلق را حس کرد. عاشق این حالتم.

بهشت همین‌جایی‌ست که هستم. این فکر همیشه وقتی به سرم می‌زند که در نشیمنِ خانه با یک کتاب خوب نشسته‌ام، یا دارم با کسانی که از همنشینی‌شان لذت می‌برم غذا می‌خورم، یا می‌روم پیاده‌روی.

یک پارادوکسِ فلسفیِ قدیمی می‌گوید هیچ‌وقت چیز ارزشمندی در خیابان پیدا نمی‌کنید، چون اگر چنین چیزی کف خیابان بود یکی زودتر از شما برش داشته بود.

میلان کوندرا در رمان آهستگی می‌گوید: «میان آهستگی و حافظه رابطه‌ای‌ست پنهانی، چنان که میان سرعت و فراموشی.» وقتی این جمله را می‌خوانم، خودم را در متن کوندرا می‌بینم. کوندرا مردی را توصیف می‌کند که قدم‌زنان به پایین خیابان می‌رود و سعی می‌کند چیزی را که فراموش کرده به یاد آورد. و در این حال، بی که خودش ملتفت باشد، سرعتش را کم می‌کند. مرد دیگری هم هست که می‌خواهد تجربهٔ ناخوشایند اخیرش را فراموش کند، پس تندتر قدم بر می‌دارد، انگار می‌خواهد از آنچه تازه بر سرش آمده بگریزد.

کلمات حال و هوا و فضا را به‌هم می‌ریزند. آدم را راضی نمی‌کنند. با دیگران از تجربه‌های معرکه سخن گفتن کار فوق‌العاده قشنگی‌ست. اما حرف زدن از آن تجربه می‌تواند ما را از حال و هوا و آنچه در جریان است دور کند.

آسمان پرستاره «واقعی‌ترین دوستِ آدم است. از وقتی برای اولین بار با آن آشنا می‌شوید، دیگر همیشه آن‌جاست، همیشه در آرامش، و همیشه به یادتان می‌آورد که بی‌قراری‌ها، تردیدها،‌ و رنج‌هایتان همه و همه امور جزئیِ زودگذرند.

به خاطر بسپارید سکوتی که احساس می‌کنید با آنی که دیگران حس می‌کنند فرق دارد. هر کس با سکوت مختص خودش روبه‌رو می‌شود.

برای آن دو جمله خیلی از آرنه ممنونم، چون توانست چیزی را در قالب کلمات بریزد که من می‌فهمیدمش، اما نمی‌توانستم بیان کنم.

کنترل ما تا وقتی نشسته‌ایم برای دولت‌ها و نظام‌ها راحت‌تر است. تاریخ پر است از داستان آدم‌هایی که یک جا ننشستند و توانستند مسیر تاریخ را عوض کنند.

«تمام مشکلات انسان از این نشئت می‌گیرد که نمی‌تواند یک جا تنها، ساکت، و آرام بنشیند

خداوند در سکوت است.

. عمر هدر دادن به طرز هراس‌آوری سهل است.

جهان درونی برای من از همه‌چیز جذاب‌تر است. چون همان‌طور که امیلی دیکنسون شاعر هم می‌گوید «روح آدمی پهناورتر از آسمان است.»

می‌گویند مولانا هم چنین سروده:‌ «حالا باید خاموش شوم، و بگذارم خموشی راست را از دروغ سوا کند.»

سال‌ها طول کشید تا فهمیدم تکهٔ کوچکی شکلات بسیار خوشمزه‌تر از یک تخته شکلات است.

بلز پاسکال، فیلسوف و نظریه‌پردازی که در بابِ ملال نوشته، در اوایل قرن هفدهم میلادی از چنین مداقه‌ای سخن گفته بود: «تمام مشکلات انسان از این نشئت می‌گیرد که نمی‌تواند یک جا تنها، ساکت، و آرام بنشیند.»

آنچه را می‌شود نشان داد نمی‌توان گفت.» کلمه‌ها حدومرز ایجاد می‌کنند