پس از بررسیهای فراوان در اندیشههای مرجع عالم تشیع، عوامل انحطاط و عقب ماندگی مسلمین از دو جهت قابل بررسی است، یکی از جهت داخلی و دیگری از جهت خارجی،
عوامل خارجی
عوامل خارجی انحطاط مسلمانان، مربوط به فشارهایی است که از طرف غرب بر مسلمانان و کشورهای جهان سوم وارد میشود که عبارتاند از:
ایجاد اختلاف و شکاف بین ملتها