بریده‌هایی از کتاب منطق شرق

پیامبر (ص) به علی (ع) فرمان می‌دهد: یا علیُّ إذا عنَّی الناسُ انفسَهم فی تکثیر العبادات و الخیرات فأنت عَنِّ نفسَک فی إدراک المعقولات حتی تسبِقهم؛ ای علی وقتی مردم خود را در تکثیر عبادات و خیرات به رنج می‌اندازند تو خود را در ادراک معقولات به کار سخت انداز تا این‌که از آن‌ها سبقت جوئی.

هیچ اگر سایه پذیرد منم آن سایه هیچ که نه از هیچ نشان است و نه از سایه هیچ

سخندان پرورده پیر کهن بیندیشد آنگه بگوید سخن مزن بی‌تأمل بگفتار دم نکوگوی، اگر دیرگویی چه غم

بناءً علی هذا قرایح و غرایز و ذوق‌ها در سلوک علمی یا قریحهٔ واقف و راکد و خامد است که به آن قطانه گویند و یا غریزهٔ سیّاره است که سرعت و سبقتش به مطالب و نتایج، زیاد زبانزد عام و خاص و دون و فوق و وضیع و رفیع است و یا ذوق طیّارهٔ دارای حدس قدسی است که مصداق «یکادُ زَیتُهَا یضِیءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ» است.