کتاب پایان یک رؤیا

تاریخ حزب کمونیست روسیه از آغاز روی کار آمدن استالین تا فروپاشی آن تاریخ عوام‌فریبی، خیانت، ناروزدن، کشتار و شخصیت‌پرستی است. نخستین پرده حکومت استالین دستگیری، شکنجه و آزار روحی نزدیکان و اعضا حزب کمونیست شوروی بود،

در حال من از میکربی فکری حرف می‌زنم که منشاء آن در استالینیسم است. ترس از هرگونه اندیشه نو.

اگر بخواهیم استالینیسم را خلاصه کنیم باید بگوییم اساس آن بر چند محور است: اول، دروغ و تزویر؛ یعنی رژیم از گفتن عجیب‌ترین دروغ‌ها پروایی ندارد.

مرگ لنین میدان مناسبی برای ژوزف استالین، دیکتاتور گرجی‌تبار فراهم کرد تا بتواند یکی از دهشتبارترین دوران‌های تاریخی را نه تنها بر روسیه که بر بسیاری از مناطق جهان اعمال کند و در این مسیر برای استقرار مدینه فاضله ذهنی‌اش میلیون‌ها انسان را قربانی کند، میلیون‌ها نفر را سرگردان و آواره در جهان رها سازد و بسیاری مناطق جهان را در جهل و عقب‌افتادگی نگه دارد. تاریخ حزب کمونیست روسیه از آغاز روی کار آمدن استالین تا فروپاشی آن تاریخ عوام‌فریبی، خیانت، ناروزدن، کشتار و شخصیت‌پرستی است.

دوم، مخلوط کردن ایدئولوژی فلسفی با سیاست دولت؛ یعنی هرگونه ایراد و اعتراض به یکی از این دو خیانت به دیگری محسوب می‌شود. مورخین این جنبه از استالینیسم را شبیه سیاه‌ترین ادوار کلیسای واتیکان در دوران انکیزیسیون دانسته‌اند.

وقتی زینوویف خدمات گذشته خود را به استالین یادآوری کرده و پرسید: «آیا رفیق استالین معنی وفا و حق‌شناسی را می‌داند؟» استالین با لحن گزنده‌ای پاسخ داد: «بله خوب می‌دانم... این یک نوع بیماری است که معمولا سگ‌ها به آن مبتلا می‌شوند».

یکی از نخستین اقدامات حکومت بلشویکی محدود ساختن آزادی مطبوعات بود.

کارگر ساده شوروی ماهیانه جمعآ ۷۵ روبل دریافت می‌دارد، حال آن‌که درآمد ماهیانه دولت‌مردان متخصص شوروی بالغ بر ۱۵۰۰ روبل است. آری در دولت کمونیستی چنین نابرابری وحشت‌انگیزی وجود دارد.

عده‌ای ماجراجوی بی‌مسئولیت و کوردلان متعصب به نام انقلاب اجتماعی ما را به راهی می‌کشانند که جز هرج و مرج و ویرانی و نابودی پرولتاریا و انقلاب نتیجه دیگری به بار نخواهد آورد. طبقه کارگر نمی‌تواند به لنین و دارودسته او اجازه بدهد که با خون آن‌ها و به قیمت از دست دادن همه آنچه در نتیجه مبارزات گذشته به دست آورده‌اند، شیوه حکومتی را انتخاب کنند که سرانجام آن بر هیچ‌کس معلوم نیست. طبقه کارگر نباید به عده‌ای دیوانه و ماجراجو اجازه بدهد به نام آن‌ها و با ادعای حفظ منافع آن‌ها دست به جنایاتی بزنند که نه فقط شخص لنین و اطرافیان او بلکه همه کارگران روسیه باید روزی حساب آن را پس بدهند.

چه کسی جرئت دارد چنین بیندیشد که این مردم فاقد آن استعدادهایی هستند که سایر ملل دارند؟

«مورخان افراد خطرناکی هستند. آن‌ها می‌توانند همه چیز را بر هم بزنند. به این جهت باید تحت نظارت و هدایت کامل قرار بگیرند.»

فقط با یک جلوه از استبداد مطلق مخالفند نه با تمامی جلوه‌ها و صورآن

زیرا معتقد است که شخص بدون تحمل درد و رنج به حقیقت پی نمی‌برد

نمی‌توان بدون شکستن تخم مرغ، خاگینه خورد و بدین‌سان به نام یک نوع «جبر انقلابی» اعمال استالین را توجیه می‌کنند.

بازجو باید به اندازه فردی که بازجویی می‌شود، اطلاعات و تجربه داشته باشد، وگرنه گمراه خواهد شد.

ضخیم‌تر از کتاب کیانوری، به نام نگاهی به حزب توده ایران از درون. کتاب کژراهه احسان طبری هم دروغ‌نامه دیگری بود بر همین سیاق

در میان رهبران حزب تنها یک نفر بود که اصولی می‌اندیشید: خلیل ملکی

صادر گردد، تسلیم هستم. زیستن و مردن برای من تقریبآ برابر است. هیچ‌یک از ما در این دنیا تا ابد نیستیم. مرگ قربانی خود را هم از روی سریر سلطنت و هم از میان کندوزنجیر بی‌تفاوت می‌رباید. انسانی که دارای روحی بلند است با افکارش زندگی می‌کند نه با زرق و برق ظاهری و این افکار را با زور نمی‌توان از کسی سلب نمود. اگر هم به زندان با اعمال شاقه محکوم شوم باز محرومیت کمی می‌کشم، تنها چیزی که ممکن است برایم سخت باشد، فراق کسانی است که در قلب من عزیزند. اعلیحضرت نه درباره خودم، بلکه درباره میهنم، که تا خون در عروقم جاری است برایم عزیزتر از تمام نعمت‌های این جهان و حتی آن جهان است، می‌خواهم صحبت کنم. می‌خواهم درباره نفع شخصی ما، درباره نفع بشریت حرف بزنم.

سرنوشت من تعیین شده است، من بدون شکوه به هر حکمی که برای من صادر گردد، تسلیم هستم. زیستن و مردن برای من تقریبآ برابر است. هیچ‌یک از ما در این دنیا تا ابد نیستیم. مرگ قربانی خود را هم از روی سریر سلطنت و هم از میان کندوزنجیر بی‌تفاوت می‌رباید. انسانی که دارای روحی بلند است با افکارش زندگی می‌کند نه با زرق و برق ظاهری و این افکار را با زور نمی‌توان از کسی سلب نمود. اگر هم به زندان با اعمال شاقه محکوم شوم باز محرومیت کمی می‌کشم، تنها چیزی که ممکن است برایم سخت باشد، فراق کسانی است که در قلب من عزیزند.

اعلیحضرت خدا کند که شما نه بر پایه ترس، بلکه بر مبنای علاقه حکومت کنید. ترساندن ملت محال است ولی به خود علاقه‌مند کردن آسان... اگر حکومت فقط آن‌ها را کالای بنجل خود به حساب نیاورد، بلکه به آنان به مثابه انسان بنگرد، همیشه آماده‌اند که شاه مهربان را پدر و ولی‌نعمت خود بشمارند.

«یکی از جنایات استالین طرح «دشمن ملت» بود که هر انتقاد و دلسوزی‌ای را تبدیل به خیانت به حزب و به سوسیالیسم می‌کرده و به خود اجازه می‌داده است که به مدد شکنجه و سرکوب هر منتقدی را وادار به اعترافات خلاف واقع کند، یعنی عملا اصطلاح «دشمن ملت» را برای نابودی بی‌گناهان به کار می‌برد. به‌عنوان مثال تحقیقات اخیر نشان داده است در سال‌های ۱۹۳۸ و ۱۹۳۹ تعداد ۱۳۰ نفر از اعضای کمیته مرکزی که بازداشت و محاکمه و اعدام شده‌اند، مرتکب کوچک‌ترین خلافی نشده بودند، یعنی هفتاد درصد افرادی که منتخب افراد هفدهمین کنگره حزب بوده‌اند، به اضافه این‌که هزاران نفر از افراد این کنگره را به‌وسیله شکنجه‌های بی‌رحمانه وادار به اعتراف به جاسوسی و خرابکاری کرده‌اند که جملگی منجر به اعدام آن‌ها شده است.