کتاب کلیدهای‌ گفتن‌ و‌ شنیدن‌ با کودکان و نوجوانان

برای کمک به کنار آمدن با احساسات ۱. با توجه کامل به صحبت‌ها گوش کنید (شنود مؤثر داشته باشید). ۲. با استفاده از کلمه‌هایی مانند «اوه»، «فهمیدم»، «درست» و... نشان دهید که احساسات کودک را درک کرده‌اید. ۳. برای احساس‌های کودک اسمی پیدا کنید. ۴. آرزوها و خواسته‌های کودک را در عالم خیال برآورده سازید.

هرچه برای برطرف کردن احساس ناراحتی کودک بیشتر تلاش کنید، او بیشتر در این حالت فروخواهد رفت و هرچه راحت‌تر احساس او را بپذیرید، کودک آسان‌تر می‌تواند با آن احساسات کنار بیاید

۴ روش ممکن برای کمک به کودکی که تحت فشار روحی است، عبارتند از: گوش دادن به حرف‌های او با توجه کامل، تصدیق احساسات کودک، گفتن یک کلمه: نام‌گذاری احساس‌های او و برآورده کردن تخیلی آرزوهایش. اما شیوه و چگونگی برخورد ما مهم‌تر از هر کلمه‌ای است که بر زبان می‌آوریم. اگر برخورد ما مهربانانه و شفقت‌آمیز نباشد، هر کلمه‌ای که بر زبان بیاوریم به‌نظر کودک دروغین و توهین‌آمیز خواهد آمد. کلمات، تنها درصورتی به دل کودک خواهند نشست که حامل احساس واقعی همدلی و یگانگی باشند.

انکار مداوم احساسات کودکان ممکن است باعث سردرگمی و عصبانیت آنان شود. این کار، عدم شناخت احساسات و باور نکردن آن‌ها را به کودکان می‌آموزد.

وقتی در مقابله با مشکلی، راه‌حلی فوری در اختیار کودکان می‌گذاریم یا آن‌ها را نصیحت می‌کنیم، آنان را از کسب تجربه‌ای که بر اثر دست‌وپنجه نرم کردن با مشکلات پدید می‌آید، محروم کرده‌ایم.

۴ روش ممکن برای کمک به کودکی که تحت فشار روحی است، عبارتند از: گوش دادن به حرف‌های او با توجه کامل، تصدیق احساسات کودک، گفتن یک کلمه: نام‌گذاری احساس‌های او و برآورده کردن تخیلی آرزوهایش

با پاسخ فوری به کودکانمان، به آنان لطف نمی‌کنیم بلکه گویی تمرین‌های ذهنی آن‌ها را برایشان انجام می‌دهیم.

وقتی کودکان را نصیحت می‌کنید، آنان یا احساس حماقت می‌کنند («چرا خودم به این فکر نیفتادم؟») یا خشمگین می‌شوند («به من نگو چطور باید زندگی کنم!») و یا برانگیخته می‌شوند (چه چیزی باعث شد فکر کنی که خودم به این مسئله فکر نکرده‌ام؟)

این والدین هرچه بیشتر صحبت می‌کردند، بیشتر متوجه می‌شدند که تنبیه می‌تواند به احساس کینه و نفرت، انتقام‌جویی، نافرمانی و گردنکشی، احساس تقصیر دائم، بی‌ارزش بودن و نفرت از خود، منجر شود

گوش دادن واقعی کار سختی است. اگر نمی‌خواهید پاسخ غیرصمیمانه‌ای بدهید

عقیده‌ای که پشت کلمات شما پنهان است، به اندازه کلماتی که به‌کار می‌برید، مهم است.

وقتی انتظار دارید کاری فوری انجام بگیرد، بهتر است با شدت و مؤثرانه صحبت کنید، نه با خواهش و التماس.

ما با تنبیه کودک درواقع او را از فرایند روحی ـ روانی بسیار مهم روبه‌رو شدن با رفتار نامناسب خود، محروم کرده‌ایم.»

جایگزین‌های تنبیه ۱. راه مفید بودن را تذکر دهید. ۲. عدم تأیید شدید خود را نشان دهید (بدون حالت تهاجمی). ۳. انتظارات خود را بیان کنید. ۴. چگونگی اصلاح امور را به کودک نشان دهید. ۵. حق انتخاب بدهید. ۶. عمل کنید. ۷. اجازه دهید کودک عواقب رفتار ناشایستش را تجربه کند.

ما باید از فکر نگریستن به کودک به‌عنوان «مشکلِ» نیازمند تصحیح، خودداری کنیم.

«درصورت وجود اختلاف، اجباری به بسیج نیروها علیه یکدیگر و نگرانی درباره غالب و مغلوب نداریم. به‌جای آن می‌توانیم انرژی خود را برای یافتن راه‌حلی که نیازهای هر دو طرف را به‌عنوان فردی مستقل محترم می‌دارد، به‌کار ببریم.»

یکی از جایگزین‌های تنبیه، نشان دادن عدم تأیید است.

آنچه برای کودک اهمیت دارد این است که خود را به‌عنوان بخشی از راه‌حل بداند، نه پاره‌ای از مشکل.

برای تشویق به استقلال ۱. به کودکان اجازه انتخاب بدهید. ۲. به تلاش کودک احترام بگذارید. ۳. سؤالات زیادی نپرسید. ۴. برای پاسخ به پرسش‌ها عجله نکنید. ۵. کودکان را به یافتن منابع خارج از منزل تشویق کنید. ۶. امید را از آنان نگیرید.

وقتی کودکان پرسش‌هایی دارند، در ابتدا خود آن‌ها شخصآ سزاوار هستند تا فرصت یافتن جواب را داشته باشند.

کودکانی که در خانواده‌های معتقد به احترام به تلاش کودک رشد کرده‌اند، احساس بهتری نسبت به خود داشته باشند. احتمال بیشتری وجود دارد که این‌گونه کودکان با چالش‌های زندگی کنار بیایند و احتمالا اهداف بزرگ‌تری را در مقایسه با کودکانی که این چنین پرورش نیافته‌اند، برای خود تعیین کنند.

وقتی از شدت عصبانیت جوش آورده‌اید، نمی‌توانید مسئله‌ای را حل کنید

۱. یکرنگ و صمیمی بودن مهم است. سعی در آرام به‌نظر آمدن درحالی‌که احساس می‌کنم عصبانی هستم، همواره علیه من عمل می‌کند. در این وضع، من نه‌تنها نمی‌توانم صمیمانه عمل کنم بلکه چون «خیلی مهربان» بوده‌ام، در جایی دیگر، به‌گونه‌ای دیگر قضیه را تلافی خواهم کرد. در آن موقعیت، اگر فریاد زده بودم: «جای کفش اسکیت توی کمده» کمک بیشتری کرده بودم، چون احتمال داشت که دخترم برای برداشتن کفش‌ها از وسط هال به جنب‌وجوش بیفتد.