کتاب لطفاْ معیشت خود را تدبیر فرمایید

امام رضا علیه السلام فرمود: گمان خود را نسبت به خدا نیکو گردانید چرا که خدا می فرماید: من نزد گمان بندهٔ مومنم هستم. اگر نسبت به من، گمان و توقع خیر داشته باشد برایش خیر خواهم بود و اگر نسبت به من بدگمان باشد، بدی خواهد دید. اگر شناخت ما از خدا صحیح باشد امکان ندارد به او بدگمان باشیم.

امام سجاد فرمود: «اگر وارد بازار شوم و با پولی که دارم مقداری گوشت برای خانواده‌ام بخرم که احتیاج به آن دارند این در نظر من بهتر است از اینکه بنده‌ای را آزاد نمایم.»

امام صادق فرمود: «در زمان اقبال دنیا، شایسته ترین افراد به بهره مندی از آن، خوبان و مومنان و مسلمانان هستند نه بدکاران و منافقین و کافران.»

انسانی که به خدا توکل می کند آرامش دارد؛ هم در حین انجام کار و چاره اندیشی، هم وقتی کارش را انجام داده است و منتظر نتیجه است و هم وقتی نتیجه را گرفت! بگذریم از این که آرامش هنگام تدبیر در انسانی که توکل کرده است، باعث می شود کارش را بهتر انجام بدهد.

دین از بیچارگی و فقر و وابستگی مالی خوشش نمی آید. پس با افتخار و مطمئن در طلب دنیا باشید؛ دنیایی که سرشار از خیر و نیکی برای خود و اطرافیانتان باشد، که به قول امام صادق اگر طلب دنیا این گونه باشد، طلب آخرت است نه دنیا.

اگر طالب معیشت بهتر هستید قبل از آنکه به فکر افزایش درآمد خود باشید (که گاهی ممکن است لازم باشد و در این باره هم در شماره های آینده خواهیم گفت) به فکر لذت بردن از داشته هایتان باشید.

آنچنان که اهل بیت فرموده اند مؤمن حسابی اگر خودش هم پول نداشت قرض می کند تا مشکل دیگران را حل کند. بسیاری از بدهکاری هایی که برای پیشوایان دینی گزارش کرده اند به این دلیل بوده است.

ممکن است پول زیادی داشته باشید اما رزقتان زیاد نباشد یعنی چیز زیادی از نیازتان را برطرف نکند. برکت همین جا معنا پیدا می کند. پول بابرکت بیشتر کار می کند.

ممکن است برخی تدبیرها به تجربه و تمرین نیاز داشته باشد. حتی ممکن است برخی مشکلات را هیچ کس نتواند حل کند و اصلا قرار نباشد حل شود اما اگر «اهل تدبیر» هستید پس لابد آن قدر خردمند هم هستید که بتوانید با وجود حتی مشکلات حل نشدنی، از زندگی خود لذت ببرید و احساس خوشبختی کنید.

توکل کنید. یعنی در همان زمان که همه تلاشتان را برای موفقیت خود به کار می بندید چشم از اسباب ببندید و همه توقعتان متوجه خود خدا باشد. به او تکیه کنید. او پشتتان را خالی نمی کند!

دین از ما می خواهد همه تلاش خود را برای توسعه دارایی خود و ثرومتمند شدن به کار بگیریم، آیا متدینین ما احساس چنین تکلیفی دارند؟

گاهی به همان خوبی که برنامه ریزی کرده اید نخواهید توانست آن را اجرا کنید یا اتفافقات غیرمنتظره برنامه ریزی و تدابیر شما را به هم می ریزند. گاهی هم اوضاع به آن بدی که به نظر می رسد نخواهد بود و از جایی که فکرش را نمی کردید خیر و خوبی به سویتان سرازیر می شود.

آیا به دنبال آرامشید و دلتان می خواهد به چیزهایی برسید که برایتان خیر باشد؟ پس دلتان را با خدا صاف کنید، به رحمت و لطف او بیندیشید و مطمئن باشید هیچ چیزی که به ضرر شما باشد انتظار شما را نمی کشد.

خداوند فرمود: کسی که خواست من را بر هوس خود ترجیح بدهد، رزق او را برعهده می گیرم و در هر تجارتی همراهش خواهم بود. و چه وعده ای شیرین تر و قابل اعتمادتر از این؟

امیرالمومنین ۷ فرمود: «علم وسیله تسلط است، هرکه داشته باشد با آن غالب شود و هر که ندارد مغلوب شود.» خصوصا در دنیای رقابت، که کوچک ترین اشتباهات ممکن است، زیان های بزرگی در پی داشته باشند. باید به فکر تحصیل یا تکمیل علوم و مهارت هایی بود که به توفیق شغلی و پیشگیری از اشتباه و زیان کمک می کند.

دین از بیچارگی و فقر و وابستگی مالی خوشش نمی آید. پس با افتخار و مطمئن در طلب دنیا باشید؛ دنیایی که سرشار از خیر و نیکی برای خود و اطرافیانتان باشد، که به قول امام صادق اگر طلب دنیا این گونه باشد، طلب آخرت است نه دنیا.

برکت غیر از مال و ثروت است. گاهی مال هست ولی برکت نیست یعنی ثمره و توقعی که از آن برای رفع نیاز و آرامش و لذت زندگی می رود در آن نیست. گاهی هم مال اندکی است که برکت زیادی دارد. زمین کوچکی است که محصول خوبی می دهد یا درآمد اندکی است که چون به چرک گناه آلوده نیست، هدر نمی رود

باید به احتمال های مختلف اهمیت بدهید. لازم نیست زیاد بدبین باشید، فقط کافی است زیاد و بی جهت به همه چیز خوش بین نباشید.

به آینده و احتمالات پیش رویتان نه بدبینانه و نه خوشبینانه، بلکه واقع بینانه بیندیشید و همیشه کارتان را به گونه ای انجام دهید که بهتر از آن نمی توانستید انجامش دهید.

تلاش برای پولدار بودن برای آبروی خود، آسایش خانواده، یاری دیگران و کار خیر اصلا دنیا نیست؛ آخرت است! این عین فرمایش معصوم است.

امیرالمؤمنین فرمود: «به وسیله نیت خوب و حسن خلق، پاکی معیشت و امنیت راه و وسعت رزق به دست می آیند.»

امام صادق ۷ را همیشه به یاد داشته باشید: «با نعمت‌های خداوند به نیکی رفتار کنید و بترسید که آن نعمت‌ها از کف شما برود، که اگر نعمت از شما دور شد به آسانی برنمی گردد.»

تصور عموم خصوصا جامعه مذهبی و افراد متدین نسبت به مسائل اقتصادی و معیشت در اغلب موارد با نگاه دین فرق می کند. دین از ما می خواهد همه تلاش خود را برای توسعه دارایی خود و ثرومتمند شدن به کار بگیریم، آیا متدینین ما احساس چنین تکلیفی دارند؟

اگر از خدا خوبی می خواهید هم خوبی دنیا را هم در کنار خوبی آخرت بخواهید. این دستور دین است که برای فراهم آوردن اسباب زندگی آبرومندانه برای خود و خانواده تان تلاش، و دنیایتان را آباد کنید.

هر گرهی که از دیگران می گشایید، خود را شایسته آن می سازید که گره هایتان باز شود؛ با اسبابی که خدا می‌داند و شاید انتظارش را هم نداشته باشید!

باید از جایی شروع کرد حتی اگر کاری باشد که فعلا به اندازه کافی درآمد نداشته باشد. آنچه مهم است این شروع است. و چه بسیار شروع هایی که در ابتدا سخت و کم ثمر بوده اند اما فرد را در معرض مسیرها و زمینه های بهره مندی بیشتر قرار داده اند.

انگیزه ها مهم است. پول را نباید برای پول خواست. اما تلاش برای پولدار بودن برای آبروی خود، آسایش خانواده، یاری دیگران و کار خیر اصلا دنیا نیست؛ آخرت است! این عین فرمایش معصوم است.

مؤمن نه تنها از یک سوراخ دوبار گزیده نمی شود، بلکه از هیج جایی که احتمال وجود مار هست، یک بار هم گزیده نخواهد شد.

نگاه رؤیا پردازِ عجول و طمّاع، می گوید همه این مال را در کاری بریز که بیشترین سود را دارد. اما نگاه واقع بینانه می گوید؛ احتیاط کن، شاید کاری که الآن به نظرت بسیار سودمند آمده، در فراز و نشیب بازار، سرمایه ات را نابود کند پس آن را در جاهای مختلف تقسیم کن تا اگر ضرری رسید به همه اش نرسد.

برای رسیدن به این شفافیت، موانعش را از میان بردارید. مثلا تعارفات و رودربایستی ها را با آشنایان و دوستان، کنار بگذارید چون سهل گیری های تعارف آمیز و معامله در ابهام، اساس آشنایی ها و رفاقت ها را به هم می زند.