کتاب سیری در عتبات و اماکن مقدسه عراق

چه در زمان غيبت صغری و چه در زمان غيبت کبری افرادی خدمت آن حضرت مشرّف شدند و حضرت را ملاقات نمودند ؛ مانند علیّ بن مهزيار و ابوالحسن ضَرّاب اصفهانی و نوّاب اربعه که در زمان غيبت صغری خدمت حضرت رسيدند .

از احمد بن محمّد بن اقرع روايت شده است که می‌گويد : حديث کرد مرا أبوحمزه نصير الخادم که مکرّر شنيدم ( مشاهده نمودم ) که ابامحمّد عليه‌السلام با غلامان خود با هرکدام با لغت و زبان خودشان سخن می‌گفت ، درحالی‌که بين آن‌ها ترک و رومی و صقالبة ( آفريقايی ) بودند ، پس من تعجّب کردم و گفتم که حضرت در مدينه متولّد شده و بين مردم آمد و رفت نداشته تا امام هادی عليه‌السلام وفات نمود و امام عسکری کمتر بين مردم ظاهر می‌شد ، پس اين زبان‌ها را از کجا آموخته و همين‌گونه که فکر می‌کردم امام عليه‌السلام به من توجّه نمود و فرمود : خداوند عزوجلّ حجّت خود را آشکار نمود بين خلق خود و معرفت همه چيز را به او داد ، پس می‌داند لغات و انساب و حوادث را و اگر چنين نباشد فرقی بين حجّت و غيرحجّت نخواهد بود .

از جمله کارهای متوکل دستور تخريب قبر سيّدالشهداء عليه الصلات و السلام است که به دستور او قبر حضرت امام حسين سلام اللّه‌ عليه به وسيله قوم يهود و به سرکردگی ديزج ملعون که يهودی تازه مسلمان بود تخريب شد و اطراف آن‌را شيار نموده و زراعت کردند و آب روی قبر بستند و هرگاه مردم علامتی روی قبر مطهّر می‌گذاشتند ، مأموران حکومت فورا آن‌را از بين می‌بردند و اطراف کربلا ديدبان‌ها گماشتند و هرکس به زيارت کربلا می‌رفت او را دستگير می‌کردند و عقوبت و مجازات می‌نمودند

از علیّ بن مهزيار روايت شده است که او وارد شد بر طيّب‌الهادی عليه‌السلام ، وقتی وارد شد حضرت با او ابتدا به فارسی سخن گفت . وهمچنين علیّ بن مهزيار می‌گويد : غلامم را که سقلابی ( آفريقايی ) بود خدمت حضرت فرستادم ، وقتی‌برگشت در تعجّب بود ! گفتم : پس چرا در تعجّبی ؟ گفت : اين آقا همين‌طور با من به زبان سقلابی سخن می‌گفت ، گويا ايشان سقلابی و يکی از ماست گمان می‌کنم مدّتی در سقالبه ( آفريقا ) بوده است .

بعضی از آثار باستانی در سامرّا 1 . قبور جمعی از خلفا و بزرگان بنی‌العبّاس در قبرستان اهل تسنّن در بيرون صحن قرار دارد . 2 . زندان که نزديک قصرالخلفا است و مربوط به عصر حکومت عبّاسيين است و در صفحات قبل بيان کرديم که امام هادی و امام عسکری عليه‌السلام و جمعی ديگر از بنی‌هاشم و غيره هم در آن زندانی شده‌اند . 3 . قصرالخلفا که طاق و ايوان آن باقی است و ميان راه بين حرم و مَلْوِيَّه قرار دارد .