کتاب آس و پاس های پاریس و لندن

نداری یک ویژگی آرامش‌بخش بزرگ هم دارد؛ یعنی شما آینده را به‌کلی به‌دست فراموشی می‌سپارید. بی‌شک در موقعیت‌های خاصی هرچه کمتر داشته باشی، اضطرابت هم کمتر می‌شود.

کسی که صدقه می‌گیرد، به‌طور عملی همیشه از کسی که صدقه می‌دهد، متنفر است و این ویژگی همیشگی و غیرقابل انکارِ ذات آدم است و در صورتی که پنجاه یا صدنفر از او حمایت کنند، این تنفرش را بروز می‌دهد.

فقر باعث شده تا آنها خود را از قید و بندهای زندگی و رفتار معمول رها کنند

تقریبآ می‌توان چنین گفت که شما هرچه بیشتر پول بدهید، عرق بدن و آب دهان بیشتری را میل خواهید کرد!

فقر با پرده‌ای از دروغ شما را محاصره می‌کند؛ اما حتی با دروغ هم نمی‌توانید آن را پنهان کنید.

وقتی‌که شما در فقر گرفتار می‌شوید، هرروز در دام مشکلاتی سخت‌تر و بدتر از آنچه در آن گرفتارید، می‌افتید.

چیزی که شما در ابتدای تنگدستی می‌فهمید، خواری و زبونی و تنزل شأن و شخصیت، امساک زیاد و کم‌ارزشی اعتبارتان است

در این روزگار در مجموع مقصود از انرژی، کارآمدی، خدمت‌های همگانی و چیزهای دیگر در این شعار نهفته است: «پول به‌دست بیاور و آن را از راه قانونی و تا آنجا که می‌توانی بیشتر به‌دست بیاور.» پول برای داشتن برتری، یک امتحان بزرگ است، گداها قادر به پیروزی در این امتحان نیستند و به‌همین دلیل خوار و ذلیل می‌شوند.

اجازه بده تا برایت شرح دهم که یک یهودی چه جانوری است. یک‌دفعه در ماه‌های اول شروع جنگ، وقتی‌که به‌طرف جبهه می‌رفتیم یک شب در خانه‌ای اتراق کردیم. یک یهودی پیر که ریش سرخی داشت و همچون یهودای استخریوطی بود، یواشکی به‌سوی من آمد. به او گفتم: «چه‌کار داری؟» گفت: «قربان دختری زیبا که هفده‌سال بیشتر ندارد برایت آوردم. برای آن تنها پنجاه فرانک به من بدهید.» گفتم: «ممنونم؛ اما او را با خودت ببر؛ زیرا نمی‌خواهم مریض شوم.» پیرمرد فریاد زد: «مریض؟ جناب سروان هیچ به خود ترس راه نده؛ زیرا او دختر خودم است!» این ویژگی قومی یهودی است!

هروقت که کاری برای انجام‌دادن ندارید و کمی گرسنه‌اید، هیچ‌چیزی نمی‌تواند توجه و میلتان را تحریک کند. بعضی‌وقت‌ها شما نیمی از روز را بی‌حرکت در جای خواب خود دراز می‌کشید؛ درست عین آن اسکلت جوان که بودلر آن را در شعرهایش وصف کرده است. فقط غذا می‌تواند شما را به حرکت وادارد.

شیوه واردشدن گارسون‌ها به درون ناهارخوری هتل یک صحنه بسیار آموزنده بود. آنها همین که از در عبور می‌کنند، یک‌باره تغییر چهره می‌دهند. شانه‌های آنها صاف می‌شود، آنها تمام عجله، کثیفی، ناراحتی‌ها و تمامی نشانه‌های بد را در همان پستو گذاشته و با چهره‌ای باوقار و سنگین بر فرش سالن پای می‌نهند.

فقر باعث شده تا آنها خود را از قید و بندهای زندگی و رفتار معمول رها کنند؛ درست مثل اینکه پول باعث شود تا مردم خود را از عذاب کار نجات دهند.

بعداز شناختن او، فهمیدم که این ضرب‌المثل واقعیت دارد که می‌گوید: «به مار بیشتر از یهودی و به یهودی بیشتر از یونانی اعتماد کن؛ اما به ارمنی هیچوقت اعتماد نکن.»

زندگی برایمان بسیار مشکل شده بود. آنهایی که به‌خاطر مبارزه با نفس به مدت سه یا چهار هفته روزه می‌گیرند، مدعی‌اند که بعداز چهار روز روزه‌گرفتن شاداب و بانشاط می‌شوند! اما من این را تجربه نکردم؛ چون این روزه یا گرسنگی برای من بیشتر از سه‌روز طول نکشید و شاید هم به اختیار و رضایت خود روزه‌گرفتن با گرسنگی به‌خاطر نداشتن غذا متفاوت است.

شیوه واردشدن گارسون‌ها به درون ناهارخوری هتل یک صحنه بسیار آموزنده بود. آنها همین که از در عبور می‌کنند، یک‌باره تغییر چهره می‌دهند. شانه‌های آنها صاف می‌شود، آنها تمام عجله، کثیفی، ناراحتی‌ها و تمامی نشانه‌های بد را در همان پستو گذاشته و با چهره‌ای باوقار و سنگین بر فرش سالن پای می‌نهند.

ولی همین وضعیت به من یاد داد که دیگر از فحش «ولگرد خیابانی» استفاده نکنم و همین یک تجربه اخلاقی برایم بود.

کسی که صدقه می‌گیرد، به‌طور عملی همیشه از کسی که صدقه می‌دهد، متنفر است و این ویژگی همیشگی و غیرقابل انکارِ ذات آدم است و در صورتی که پنجاه یا صدنفر از او حمایت کنند، این تنفرش را بروز می‌دهد.

بعضی‌وقت‌ها که شما در یک رستوران نشسته‌اید و بعداز آنکه نیم‌ساعت از ساعت تعطیلی رستوران گذشته، شما هنوز هم درحال خوردنید و گارسون که با حالت خستگی در کنار شما ایستاده، احساس می‌کنید که بی‌شک او در خودش درحال فحش‌دادن به شما است؛ اما اینطور نیست. او همانطور که شما را تماشا می‌کند با خود نمی‌گوید که: «چه آدم شکمویی!» بلکه می‌گوید: «وقتی من هم روزی پول کافی ذخیره کنم از همین آدم تقلید می‌کنم.» او در خیالش به یک‌جور عیش و لذت فکر می‌کند و آن را خیلی خوب احساس کرده و آن را مورد ستایش قرار می‌دهد. به‌همین دلیل هم هست که خیلی کم پیش می‌آید که گارسون‌ها سوسیالیست شوند؛ همچنین آنها دارای تشکل سودمند و فعالی نیستند و همه آنها دوازده ساعت در روز کار می‌کنند و حتی در کافه‌هایی، در هر هفت روز هفته و در هر روز پانزده ساعت به‌کار مشغول می‌شوند.

بودم؛ اما تا این روز یکی از بدترین رسم‌های آنجا را نفهمیده بودم؛ یعنی در این شهر حتی باید بابت نشستن هم پول داد. توی پاریس اگر یک‌نفر هیچ پولی نداشته باشد و موفق به یافتن یک نیمکت خالی که در خیابان‌ها اغلب برای نشستن مردم می‌گذارند، نمی‌شد، می‌توانست روی زمین پیاده‌رو هم بنشیند؛ ولی در لندن تنها خدا می‌داند که همین کار ساده چه پی‌آمدهایی دارد.

یادم می‌آید که معاون سرآشپز ما که یک ایتالیایی تندخو و عصبی بود، در داخل پستو، جنب ناهارخوری ایستاده بود و داشت یک گارسون تازه‌کار را که یک شیشه شراب را شکسته بود، سرزنش می‌کرد و مشت‌هایش را بالای سرش گرفته و فریاد می‌کشید (البته خوش‌شانسی این بود که درِ آنجا در مقابل صدا نفوذناپذیر بود): «ای بدبخت! تو خودت را مثلا گارسون به‌حساب می‌آوری، بچه مزلّف؟ تو حتی لایق این نیستی که زمین روسپی‌خانه‌ای را بشویی که مادرت آنجاست. ای بوزینه!»