بریده‌هایی از کتاب براعت استهلال یا خوش آغازی در ادبیات داستانی

بزرگ علوی، در آغازِ داستانِ " عاشقانه _ عاطفی _ احساسی _ سیاسی" چشم‌هایش، در چند جُمله، خطوطِ اصلیِ استبدادِ رضاخانی و خوفِ مردم از این زورْ مداری، و در عین حالْ تمایلِ به تمرّد و وقوعِ احتمالیِ تمرّد را ترسیم می‌کند. هرگز هیچ نویسنده‌یی در ایران، استبدادِ سیاهِ عصر پهلوی را با این حدّ از ایجاز و واقع‌بینی و ظرافتْ تصویر نکرده است.

فشرده سازیِ مفاهیم و مسائل، یکی از نقاط اوج ادبیّات داستانی‌ست، و این نوع محاسبه، ادبیّات داستانی را بالاتر از علمْ قرار می‌دهد؛ علمی که عدم توانایی خود را در جهتِ فراهم آوردن امکاناتِ زیستِ سعادتمندانهٔ بشر، ثابت کرده است.