کتاب تسخیرشدگان

«هیچ‌چیز در این دنیا، دشوارتر از این نیست که انسان خودش بماند و بس...»

«در وجود انسان، ذخیره عظیمی از تحمل و حیات وجود دارد که واقعا تاکنون به عظمت آن پی نبرده بودم. اما اکنون باتجربه آن را دریافتم.»

«... روزنامه برایم نفرست، آثار مورخان اروپا را بفرست، آثار اقتصاددانان و آباء کلیسا را. تا می‌توانی کتاب پیشینیان را انتخاب کن: مانند هرودوت، توسیدید، تاسیب، پلین، پلوتارک... بعد قرآن بفرست و یک کتاب لغت آلمانی...

نیمه دوم زندگی ما، دنباله طولانی عاداتی است که در نیمه اول حاصل کرده‌ایم.

اینان، انسان بودند؛ ملتشان را دوست می‌داشتند، برای او رنج می‌بردند، همه‌چیز را در راه او فدا می‌کردند و در عین‌حال با او توافق نداشتند و اشتباهاتش را پرده‌پوشی نمی‌نمودند.

از ترس است که انسان خودکشی می‌کند و باز از ترس است که زندگی می‌کند

«اگر می‌خواهی دنیا را مغلوب کنی، خودت را مغلوب کن.»

«آزادیخواهی مطلق»، یعنی بدون جنبه عملی، تنها در مملکت ما روسیه امکان‌پذیر است.

چرا نمی‌فهمند که برای داشتن یک عقیده و فکر، باید از کارکردن آغاز کرد، ابتکار داشت و به عمل پرداخت؟ از هیچ‌چیز هیچ به دست نمی‌آید. کار کنیم آن‌گاه عقیده و فکر خواهیم داشت. اما چون هرگز کار نمی‌کنیم، «عقیده و فکر»ی حاصل نمی‌گردد مگر برای کسانی که تا امروز برای ما کار کرده‌اند، یعنی اروپا یا بهتر بگوییم آلمان‌ها، یعنی معلمین ما از دویست سال پیش، و بعد، روسیه، سرزمین غلط‌انداز وسیع، معمایی بسیار پیچیده است، که بدون زحمت و کمک خارجیان نمی‌توانیم آن را حل کنیم و به آن سر و صورتی دهیم.

بشریت هنوز می‌تواند از انگلیس‌ها و آلمان‌ها و مخصوصا از روس‌ها چشم بپوشد؛ و می‌تواند بدون وجود علم و نان به حیات خود ادامه دهد، اما بدون وجود کمال و جمال، هستی‌اش پوچ و بی‌معنا خواهد بود و دیگر بر روی زمین وظیفه‌ای ندارد که انجام دهد!