کتاب کره‌ی جنوبی؛ ژنرال توسعه

وی بلافاصله پاکسازی اساسی وزارتخانه را آغاز و بسیاری از مقامات ارشد را اخراج کرد. این تصفیه در راستای یکی از شش تعهد حکومت خونتا و با شعار «جارو کردن مفسدان پیر» صورت گرفت. نتیجه تجدیدساختار تمام و کمال وزارت بازرگانی و صنعت بود.

پارک اعلام کرد که فورا تلافی خواهد کرد و از طریق ویلیام پورتر، سفیر جدید ایالات‌متحده، از واشنگتن درخواست حمایت کرد. پورتر پاسخ داد: «اگر می‌خواهید تلافی کنید، خودتان بکنید».

هیچ نظریه تثبیت‌شده‌ای برای توسعه اقتصادی در کشورهای توسعه‌نیافته وجود ندارد. با توجه به تجربه کشور ما در بیش از ده سال گذشته، هر زمان که حکومت مجموعه‌ای از طرح‌های دقیق برای احداث کارخانجات و برنامه‌ریزی برای مناطق صنعتی داشته است، کسب‌وکارهای خصوصی از آن پیروی کرده و نتایج مورد نظر حاصل شده است

با وقوع رکود اقتصادی و ورشکستگی کارخانه‌هایی که با وام‌های خارجی تامین سرمایه شده بودند، کره دچار بحران مالی شد. این تحولات عوامل اصلی شورش سرمایه‌داران علیه پارک بود که نهایتا وی را متقاعد به صدور بیانیه تامین مالی عظیم شرکت‌های کره‌ای توسط دولت -موسوم به «بیانیه ۳ آگوست»- در ۱۹۷۲، کردند. با افزایش ناآرامی‌ها، حکومت در پی کنترل اوضاع برآمد؛ بیش از ۱۸۰۰ دانشجو دستگیر و ۱۷۷ تن از آنها از دانشگاه اخراج شدند.

این برنامه همچنین در پی بهره‌برداری از حس جمعی ضدآمریکایی بود تا با تکیه بر منافع ملی از مداخلات واشنگتن بکاهد. هرچند این حرکت ضدآمریکایی قرار نبود شامل چشم‌پوشی از کمک‌های امنیتی و تکنولوژیک یا سرمایه‌گذاری در کره شود.

او اعلام کرد که «وظیفه انقلابی» اش «از میان بردن فساد و ریشه‌کن کردن سایر پلیدی‌های اجتماعی ... [و] فرو کردن اخلاق تازه و سالم و طرز رفتار عقلانی در سر مردم [کره] است». چنانکه در پلنوم ششم خونتا اعلام شد، اهداف کودتا عبارت بودند از: مبارزه با کمونیسم، تقویت روابط خارجی، مبارزه با فساد، نوسازی اقتصادی، وحدت و بازگرداندن قدرت به حکومت غیرنظامی.

روستاها در سه گروه دسته‌بندی شدند: روستاهای عقب‌مانده، روستاهای خودیاری‌گر و روستاهای خودبسنده. کمک‌های دولتی عمدتا به روستاهای «خودبسنده» و «خودیاری‌گر» تعلق می‌گرفت، در حالی‌که آنها که «کاهل» یا غیر «خوداتکا» تشخیص داده می‌شدند، از این کمک‌ها محروم بودند. این استراتژی شفاف «شنا کن یا غرق شو» مشابه همان استراتژی صادرات‌محور دولت بود که در وهله اول جهت تجدیدساختار اداره اجتماعات روستایی بر اساس سیستم متمرکز، تمهید شده بود. این استراتژی همچنین رقابت میان روستاها را موجب شد که تلاش داشتند در اجرای این برنامه از هم پیشی بگیرند.

تلاش نخست وی که به «نهضت اقتصاد دوم» شهرت یافت در ۱۹۶۸ کلید خورد و تلاشی جهت ایجاد اخلاقیات ملی با تاکید بر سنت‌های کره‌ای بود؛ خوداتکایی، همیاری و صرفه‌جویی. بر این اساس، او تاکید کرد که مردم باید «عادت ذهنی وابستگی را کنار بگذارند و با متحد کردن تمام قوت‌هایشان آینده روشن وطن را بسازند».

ظاهرا به پارک چنین گفته بود: صادرات تنها راه حفظ بقای ما است. من باور دارم که از همین الان ما، به‌عنوان یک ملت، باید تلاش کنیم سیاست تقدم صادرات را به مثابه اولویت اعلای کشور اجرایی کنیم

تکنوکراسی نوین پارک مشتمل بر «نسلی نو» از دو گروه نخبه شد: ۱) تکنوکرات‌ها و ۲) ترکیبی از ژنرال‌های بازنشسته، مدیران شرکت‌های خصوصی و کارمندان متخصص. چنانکه در مجموع این گروه‌ها سه شاخصه متمایز را به نمایش گذاشتند. اول، آنها واجد تخصص‌های عالی آمیخته با حس نیرومندی از انضباط شخصی و متمرکز بر بهره‌وری و نیل به اهداف بودند. دوم، آنها تمایز ذاتی میان قدرت مدیریتی بوروکراتیک خود و اقتدار زعمای سیاسی‌شان که قدرت نهایی حکمرانی را در اختیار داشتند، صریحا درک می‌کردند. سوم، آنها تردیدی نسبت به دستورکار پارک در زمینه توسعه ملی نداشتند.

این برنامه همچنین در پی بهره‌برداری از حس جمعی ضدآمریکایی بود تا با تکیه بر منافع ملی از مداخلات واشنگتن بکاهد. هرچند این حرکت ضدآمریکایی قرار نبود شامل چشم‌پوشی از کمک‌های امنیتی و تکنولوژیک یا سرمایه‌گذاری در کره شود. برعکس این برنامه به‌شدت وابسته به ورود سرمایه، خاصه سرمایه آمریکایی، به کشور بود.

به باور پارک «هر کمپانی بزرگ آمریکایی که در کره سرمایه‌گذاری کند، با خود یک لشکر از ارتش ایالات‌متحده را نیز به کره خواهد آورد

شکست در از بین بردن سه پلشتی عمده بوده است: ۱) تمایل به کمونیسم و فرصت‌طلبی ضددولتی؛ ۲) افزایش قارچ‌گونه احزاب سیاسی و روزنامه‌ها، که هر دو از نظر وی وظیفه‌نشناس و فاسد بودند؛ و ۳) پذیرش بی‌قیدوشرط فرهنگ خارجی.

اما نیمه دوم جمهوری سوم کره، از ۱۹۶۸ تا ۱۹۶۲، که پارک اصلاحات اقتدارگرایانه یوسین را اعلام کرد،

همین تجربه‌ها بود که باعث عبرت عاقل‌تران شد تا درک کنند که در جهانی که با پیشرفت‌های پزشکی در حال انباشته شدن از انسان‌ها است، لازمه عبور از اندیشیدن به پر کردن شکم صرف و رسیدن به رفاه، زیست جهانی است. بنابراین از خیر تولید هر چیزی، از سوزن گرفته تا سفینه فضایی، گذشتند و اصل را بر پذیرش مزیت نسبی نهادند. این کشورها، با برنامه‌ریزی‌های کوتاه و میان‌مدت، هدف خود را بر توسعه صنایعی منطبق با توانشان و با ظرفیت صادرات حداکثری قرار دادند و درهای اقتصادشان را به روی جهان گشودند.

«همیاری من، خانواده من، وطن من».

به‌خصوص اصل «خودیاری» به شعار اصلی پارک در این جنبش تبدیل شد. پارک برای تند و تیز شدن هرچه بیشتر پیامش، اعلام کرد افراد تن‌پرور توجه داشته باشند که «دولت هیچ‌کاری برای آنها انجام نخواهد داد».

علاوه بر بارها تجاوز کوچک و بزرگ، از ۱۹۶۸ تا ۱۹۸۳ پیونگ‌یانگ ۴ بار تلاش کرد روسای‌جمهور کره‌جنوبی را ترور کند. در سومین سوءقصد در ۱۵ آگوست ۱۹۷۴، همسر پارک هدف گلوله‌ای قرار گرفت و جان داد که یکی از عمال شمال برای گرفتن جان پارک شلیک کرده بود.

چنانکه معلوم شد، رویکرد برگر در این روند «بیش از حد قوی» بوده است، تا آنجا که پارک نه‌تنها گوش به زنگ مشاوران سیاست‌گذاری ایالات‌متحده، شامل برگر، بود، بلکه با شعار «ضدچاکرمنشی» به ضدیت با استراتژی خودش برخاست. در اکتبر ۱۹۶۱، پارک آشکارا از کاهش کمک‌های ایالات‌متحده هراسان بود و هنگامی که از وی دعوت شد تا ماه بعد به دیدار کندی برود، فشار ایالات‌متحده جهت بازگرداندن سریع قدرت به غیرنظامیان و سازش با ژاپن را احساس کرد.

در آن زمان قدرت برگر در کره خارق‌العاده بود، زیرا نه‌تنها «تمام عملیات غیرنظامی ایالات‌متحده در خاک کره را تحت کنترل داشت، بلکه به موجب نامه کندی در می ‌۱۹۶۱، وی در این کشور تام‌الختیار شده بود».

تغییر رفتار برگر نسبت به پارک و خونتای نظامی او مخصوصا هنگامی قابل‌توجه‌تر می‌شود که بدانیم وی از تمایل دولت متبوعش به «شکست پارک در انتخابات» آگاه بود. با این‌حال برگر اعتقاد داشت که برقراری ثبات اقتصادی و سیاسی در کره فوریت دارد و اینکه پارک گزینه‌های چندانی برای پرداختن به مشکلات اقتصادی کره ندارد، زیرا او می‌دانست که اگر کمک‌های ایالات‌متحده تا اواسط جولای نمی‌رسید، ذخیره غذایی کره ته می‌کشید. برگر ناتوانی پارک را عمیقا درک کرده بود؛ حداقل در مورد کمبود اساسی مواد غذایی در کره.

رقم کل بودجه (۱۹۶۱) ۶۰۸.۸۰۰ میلیون هوان بوده، که ۳۱۶.۹۰۰ میلیون هوان از آن را ایالات‌متحده تامین کرده است ... تا در پروژه‌های توسعه ملی مصرف شود. این یعنی ۵۲ درصد از کل بودجه ... یعنی بیش از نیمی از بودجه ملی ... یعنی وابستگی به ایالات‌متحده ... با وجود این استقلال ظاهری، ارزش واقعی جمهوری کره تنها ۴۸ درصد است ... به عبارت دیگر، ایالات‌متحده رای اکثریت ۵۲ درصدی در کره دارد، و ما تا این حد وابسته بوده‌ایم ... این آشکارا نشان می‌دهد که حکومت ما با توقف یا قطع کمک‌های ایالات‌متحده فورا تعطیل خواهد شد.

پارک چونگ‌هی در ۱۹۶۳ در شرایطی زمام قدرت را در کره‌جنوبی در دست گرفت که همسایه شمالی تحت دیکتاتوری به‌اصلاح پرولتاریایی کیم جونگ ایل از همه لحاظ از جنوب پیشرفته‌تر و قدرتمندتر بود. اما هنگامی که ژنرال پارک در ۱۹۷۹ به قتل رسید، وضع چنان عکس شده بود که کره‌جنوبی با گام‌هایی بلند رو به سوی صنعتی شدن کامل پیش می‌رفت و شهروندان کره‌شمالی بدون کمک‌های مالی و غذایی چین و شوروی از گرسنگی می‌مردند. این در شرایطی بود که در دو سوی مدار ۳۸ درجه، مردمی با تاریخ، فرهنگ، سنت و زبانی یکسان زندگی می‌کنند و البته در شمال این مدار منابع زیرزمینی بیشتری وجود دارد و کشت‌زارها وسیع‌تر و حاصل‌خیزترند.