کتاب هیچ‌کس کامل نیست

چهار نفر را پشت میزی بنشانید و حرف «M» را روی میز قرار دهید. بر حسب اینکه هرکس در کجا نشسته باشد، حرف M را به شکل «M»، «E»، «W» و یا «» می‌بیند. به همین ترتیب، واکنش افراد، نسبت به انتقاد نیز بستگی به آن دارد که از نظر روحی در چه شرایطی باشند. یکی ممکن است فکر کند به او توهین شده، دومی احساس افسردگی کند و سومی خشمگین شود. به‌ندرت کسی پیدا می‌شود که از به رخ کشیده شدن معایبش خوشحال باشد. همان شخص ممکن است به همان انتقاد در زمان‌های گوناگون واکنش‌های متفاوت نشان دهد، چراکه برداشتش از آن انتقاد تغییر کرده است.

اپیکتتوس حکیم، دو هزار سال پیش گفت: «مشکلات به خودی خود ناراحت‌کننده نیستند؛ بلکه طرز تلقی نادرست ما از آنها است که موجب ناراحتی‌مان می‌شود. امروزه روانشناسان با این نظر موافقند ــ یعنی مفهومی که ما برای رویدادها قائل می‌شویم روی ما اثر خوب یا بد می‌گذارد.

انتقاد عبارت است از انتقال اطلاعات به دیگران به‌نحوی که بتوانند آن را در جهت مصالح خود به‌کار برند و یا: انتقاد وسیله‌ای است برای تشویق و افزایش رشد فردی و روابط اجتماعی.

انتقاد می‌بایست به‌عنوان نشانه‌ای که لزوم تعمق را یادآور می‌شود، تلقی ‌گردد.

«انسان آرامش نخواهد داشت مگر آنکه خودش را قبول داشته باشد.»

راستگویی و بی‌پرده صحبت‌کردن بدین معنی نیست که خود را موظف به گفتن حقایق آزاردهنده بدانیم، تنها هنگامی باید چنین کنیم که بدانیم نفع گفتنش بیشتر از نگفتن است.

آیا هنگامی که از شما انتقاد می‌شود، به خودتان می‌گویید، آه، باز هم توی تله افتادم یا می‌گویید فرصتی پیش آمده که بفهمم چه اشتباهی کرده‌ام؟ وقتی از کسی انتقاد می‌کنید آیا با خود می‌گویید، چقدر این آدم خنگ است! یا اینکه می‌گویید، بهتر است کمکش کنم؟

با خشم فریاد زدن، با خنده مسخره کردن، با ابرو در هم کشیدن و یا با ادا و اصول مخالفت خود را نشان دادن از تأثیر مثبت انتقاد می‌کاهد.

در انتظار تو این دفتر خالی تا چند، تا چند ورق خواهد خورد؟

اگر بخواهید انتقادتان مؤثر واقع بشود، به زمان، مکان، حضور اشخاص دیگر و وضعیت روحی انتقادشونده توجه داشته باشید.

بیشتر مردم هنگامی که مورد انتقاد قرار می‌گیرند، احساس می‌کنند که در معرض حمله واقع شده و نمی‌توانند از خودشان دفاع کنند.

اگر انتقاد را به‌عنوان نگرش شخصی خود از یک وضعیت بیان کنید، دیگران اشتیاق بیشتری به شنیدن آن نشان می‌دهند و حتی ممکن است نسبت به نحوه‌ی نگرش شما کنجکاوی به خرج دهند. در حقیقت به انتقادشونده فرصت می‌دهید تا عقاید و احساسات خود را با عقاید شما مقایسه کند.

واقعیت این است که تا موقعی که با دیگران رابطه دارید، یعنی تا زمانی که زنده هستید، انتقاد می‌شنوید و به آن احتیاج دارید.

بیشتر مردم تاب شنیدن انتقادی را که به تخصّص و استعداد آنها مربوط می‌شود ندارند

انتقاد سازنده، می‌کوشد بین رفتاری که مورد انتقاد قرار گرفته و کسی که رفتار از او سرزده تفاوت قائل شود.

سرزنش کردن با این فرض صورت می‌گیرد که ما نیّت شخصی را که از او انتقاد می‌کنیم می‌دانیم و هیچ نوع توجیه دیگری مثل سطح تجربه، میزان توانایی، اشتباهات اتفاقی و یا تنگی وقت را از او به حساب نمی‌آوریم.

استفاده‌ی مداوم از تهدید به‌عنوان یک تکنیک انتقادی، کاملاً غیرسازنده است. وقتی تهدیدها بدون آنکه به عمل درآیند دائماً تکرار شوند، اثر خود را از دست می‌دهند.

فراموش نکنید هیچ‌ کس کامل و بی‌عیب نیست.

اگر به‌جای تمرکز بر مواردی که نمی‌خواهیم یا دوست نداریم، خواسته‌های خود و چیزهای مورد علاقه‌مان را ابراز کنیم، پاسخ‌های مثبت دریافت خواهیم کرد.

در طبیعت بشر نیست که وقتی عیبش را به رخش می‌کشند، قدردانی کند. یا آن را به‌راحتی بپذیرد ــ حتی اگر پیشنهاد مفیدی هم به همراه داشته باشد.

«انسان آرامش نخواهد داشت مگر آنکه خودش را قبول داشته باشد.»

تحقیقات نشان داده است که مغز انسان انباشته از سخنانی است که پدر و مادرها صرفاً به‌منظور تحقیر یا سرزنش بچه‌ها بیان داشته‌اند.

«انتقاد از بچه‌ها هنگامی مؤثر است که به‌جای حمله به کودک، فقط به رفتار ناپسند او اشاره کنیم.»

«بچه‌ها به الگو بیشتر نیاز دارند، تا به انتقاد» یک الگو ممکن است خودش انتقادکننده و حتی از انتقادکننده‌های مؤثر هم باشد.

«زخم زبان از زخم شمشیر بدتر است».

تصویری که فرد از «خود» دارد در درون ساخته و پرداخته نمی‌شود، بلکه در خارج از او شکل می‌گیرد و به ذهن تحمیل می‌شود.