کتاب فلسفه استنلی کوبریک؛ جنگ، عشق، تکنولوژی

فریدریش نیچه، به ما یادآوری می‌کند که با اختیار می‌توانیم وجود خدا و مرگ را نفی کنیم و همچنین ارزش‌های خودمان را انتخاب کنیم و با آنها زندگی کنیم.

اگزیستانسیالیست‌ها بیشتر تمایل دارند خوانندگان را به‌صورت واضح نسبت به آن چیزهایی که پیش‌تر در موردش آگاهی زیادی پیدا کرده‌اند، هوشیار کنند. شاید به همین سبب است که موضوع بیشتر فیلم‌ها، حولِ محورِ هستی‌گرایی است.

نمی‌خواهیم بدانیم حقیقت چیست، بلکه می‌خواهیم حقیقت را انتخاب کنیم.

دیدگاه کوبریک دقیقا مانند نیچه بهترین نوع بشریت را عرضه کرده است.

وقتی چیزی نگذاریم تا برایش زنده بمانیم، به‌راحتی از زندگی دست می‌شوییم و آرزوی مرگ داریم.

نیچه و کوبریک هر دو تمایل داشتند دیدگاه خاص‌شان عمیقا پیامبرگونه باشد.

اسپینوزا خطرات انجام درک و تفکر چند جانبه همزمان را گوشزد کرد (و او ۲۷۰ سال پیش از اختراع کامپیوتر این را گفت)

سرباز جوان: ببین، می‌خوام بهت بگم اگه واقعا از مرگ می‌ترسی، تمام زندگی‌ات را در وحشت سپری می‌کنی، چون می‌دونی که یه روزی باید بری، ممکنه هر روزی باشه. از طرف دیگه، اگر این مرگه که واقعا ازش می‌ترسی، چرا باید نگران این باشی که چی تو رو می‌کُشه؟ سرباز مسن: تو برا من خیلی باهوشی، پروفسور! تمام چیزی که من می‌دونم اینه که هیچ کس نمی‌خواد بمیره.

ما به این دنیا پرتاب شده‌ایم. موقعیتی که ساخته و پرداخته‌ی تاثیرات خارجی و تصمیمات گذشته است و ما خود را در آن می‌بینیم. موقعیت‌ها هم‌زمان با فراهم کردن برخی امکانات، فرصت‌های انتخاب و عمل را محدود می‌کند. در چنین موقعیتی این آزادی به ما داده می‌شود تا هر طور می‌خواهیم رفتار کنیم یا هر آنچه را که می‌خواهیم، ارزش نهیم. ذات، اصول اخلاقی، فشار جامعه، تاریخ و... هیچ یک نمی‌تواند تصمیمات، ارزش‌ها یا رفتار ما را تعیین کند. «پرتاب شدگی» یعنی آزادی محدود شده به موقعیت‌ها.

اصطلاح «دازاین» را هایدگر برای نوعی از بودن که خاص انسان است، به‌کار می‌برد؛ موجودیتی محدود به موقعیت که بودنش (به دلیل مرگ اجتناب‌ناپذیر آن) به معنای پایان آن است.

موقعی که فردی گم می‌شود، همه ما گم می‌شویم. کوبریک انتقادش را از طریق یک صحنه‌ی خنده‌دار و مضحک (پس از گفتگوی فرد عاقل با آن فرد مست) بیان می‌کند. تمام فرآیندهای مربوط به تفکرات و ارتباطات سازمانی، آزادی فردی را نادیده می‌گیرد. افراد در درون یک سیستم اداری، مطیعِ دستورات نابخردانه می‌شوند. در نهایت، یک فرد عاقل، به علت تفاوتش با بقیه، هیچ کاری نمی‌تواند انجام دهد. افراد در یک سیستم اداری بزرگ به گونه‌ای مطیع و فرمان‌بردار می‌شوند که نمی‌توان آنها را کنترل کرد و فقط این مفهوم را می‌رساند: هر کس که در این سیستم قرار دارد، بدون تفکر است.

مطابق نظر فیلسوف و نویسنده فرانسوی آلبر کامو، مهم‌ترین کار ما این نیست که معنا و مفهوم زندگی را متوجه شویم، بلکه در حقیقت این است که بدانیم زندگی پوچ و بی‌معناست. کامو شرایطی را که بشر دارد، پوچ می‌دانست. وی این حقیقت را که بشر در زندگی‌اش به دنبال معنا و مفهوم می‌گردد و چیزی به دست نمی‌آورد، پوچ و عبث خواند. استنلی کوبریک کاملا تحت تاثیر اگزیستانسیالیسم قرار گرفته بود، به‌ویژه بر اساس دیدگاه‌های آلبر کامو که به‌صورت برجسته در دو فیلم جنگی‌اش مشاهده می‌کنیم، چگونه با پوچ‌گرایی روبه‌رو شویم.

کوبریک شناختِ انسان را رسالت خود می‌دانست. از این رو، بر خود واجب می‌دانست در این راه از هیچ چیز و هیچ کسی نهراسد و از هیچ کلیشه‌ای تبعیت نکند. راه‌های افتخار، ادیسه فضایی، پرتقال کوکی، غلاف تمام فلزی نشان می‌دهد برای بیان مفاهیم مورد نظرش، هر بار ژانری را انتخاب و هر بار تکنیک و روش‌های جدیدی را ابداع کرده است.

هین سخن تازه بگو تا دو جهان تازه شود / وارهد از حد جهان بی‌حد و اندازه شود

راه و گام‌های تازه کوبریک ما را به یاد شعری از مولانا می‌اندازد: هین سخن تازه بگو تا دو جهان تازه شود / وارهد از حد جهان بی‌حد و اندازه شود