کتاب فرزند دوم، پیامدها و راه حل ها

مهم‌ترین واکنش و رفتار کودک در برابر تولد نوزاد، برگشت به حالت بچگی است. پس‌روی به بیان ساده، عبارت از برگشت به رفتار و حالت نوزادی یا کوچکی است. این رفتار بچگانه که پس از تولد نوزاد بروز می‌کند، نباید باعث تعجب و نگرانی والدین شود. بعضی از کودکان در اثر پس‌روی، کارها و مهارت‌هایی را که به‌تازگی آموخته‌اند، فراموش می‌کنند. کودکی که برای چندین ماه پوشیدن پوشک را ترک کرده است، ممکن است چندین بار در روز خود را خیس و کثیف کند و کودکی که می‌توانست بدون کمک دیگران لباس خود را بپوشد، این توانایی را از دست می‌دهد؛

کارهایی را که برای نوزاد انجام می‌دهید، به کودک توضیح دهید. اگر نوزاد در گهواره خود را جمع می‌کند و به خواب می‌رود، به او بگویید که بچه‌های کوچک دوست دارند در یک جای کوچک جمع شوند و خود را گرم کنند. به کودک بگویید که یک روانداز برای گرم کردن نوزاد لازم است. اگر گهواره یا تخت نوزاد در اتاق خودتان است، به او بگویید که برای شنیدن صدای گریه نوزاد و شیر دادن به او، باید او را پیش خود نگه دارید. اگر نوزاد پستانک می‌مکد، به او بگویید که بچه‌های کوچک دوست دارند برای آرامش و سرگرمی چیزی را بمکند. کودک دوست دارد از مشاهدات خود چیزهای تازه یاد بگیرد

گاهی ممکن است کودک را به‌خاطر بیدار کردن نوزاد یا مادر سرزنش کنند یا از ورود او به اتاق مادر هنگام شیر دادن به نوزاد جلوگیری نمایند. این رفتار تأثیر نامطلوبی بر کودک می‌گذارد و همه افراد خانواده باید به او توجه کنند تا در وی احساس منفی و حسادت به‌وجود نیاید.

اگر کودک نتواند احساس منفی خود را این‌گونه ابراز کند، برای فرونشاندن خشم خود راه دیگری انتخاب می‌کند و با کتک زدن و هل دادن هم‌بازی‌هایش، خود را آرام خواهد کرد. کودکانی که به این رفتار خشونت‌آمیز دست می‌زنند، معمولا بچه‌هایی هستند که پدر و مادرشان به آن‌ها اجازه حرف زدن، اعتراض و شکایت کردن نمی‌دهند. این نحوه ابراز خشم معمولا بعد از تولد نوزاد بیشتر مشاهده می‌شود.

بهترین راه جلوگیری از پس‌روی کودک، پذیرش احساساتی است که به‌صورت رفتار بچگانه جلوه می‌کند. والدین باید به کودک یاد دهند که او می‌تواند با رفتار بجا که نشانه رشد اوست، بهتر توجه دیگران را به خود جلب نماید. هرگز نباید کودکی را که طرز استفاده از توالت را آموخته است، ولی در اثر پس‌روی خود را خیس و کثیف می‌کند و نیاز به پوشک دارد، سرزنش نمود. باید با مهربانی به او یادآوری کنید که «پوشک نپوشیده است» و درصورتی‌که این اتفاق تکرار شود، باید با آن به‌طور معقول برخورد کرد و ضمن نشان دادن اخم و ناراحتی خود به او بفهمانید که کار خوبی نکرده است. اگر کودک به‌تازگی پوشک را ترک کرده است، باید دوباره به او پوشک بپوشانید؛ ولی اگر مدت زیادی است که شلوار می‌پوشد و فقط یک یا دو بار خود را خیس کرده است، بهتر است با او مدارا نمایید تا دوباره کنترل و توانایی قبلی خود را به‌دست آورد. درمورد رفتارهای مشابه نیز همین توصیه را به کار بندید و تا جایی که می‌توانید آن را تحمل کنید. باید بدانید که این مرحله، نشان‌دهنده نیازهای کودک برای سازش با نوزاد است.

اولین قدم در تشویق کودکان برای قبول مسئولیت و انجام کارهای منزل، آگاه ساختن آن‌ها به ارزش همکاری است. وقتی کودک کار خوبی انجام می‌دهد و به شما کمک می‌کند، او را تحسین و تشویق نمایید. منتظر

اگر مشاجره بین برادران و خواهران مسئله‌ای دائمی باشد، باید آن را انعکاسی از مسائل درون خانواده دانست و علت آن را در روابط خانوادگی ــ مثلا بین پدر و مادر ــ جست‌وجو کرد. گاهی نیز این برخوردها مربوط به مسئولیت سنگین والدین و وقت محدودی است که صرف فرزندان خود می‌کنند. اگر کودکی احساس کند که مورد بی‌توجهی والدین قرار می‌گیرد، سعی می‌کند تا به‌نحوی واکنش نشان دهد و با آزردن فردی که مسئول این بی‌توجهی است، خشم خود را فرونشاند. گاهی نیز برخوردها، درنتیجه سوءتفاهم در سیستم ارتباطی خانواده به‌وجود می‌آید. در موارد دیگر، برخوردها مربوط به حقارت و ضعفی است که کودکان در خود احساس می‌کنند و این احساس و ناراحتی به‌صورت خشم ظاهر می‌شود.

حتی اگر با حرف زدن درباره مشکل خود راه‌حلی پیدا نکنید، از اینکه درباره مسائل خود حرف زده‌اید، احساس آرامش خواهید کرد. اگر از این گفت‌وگو نتیجه خوبی گرفتید، باز هم خواهید خواست

می‌شوید که چگونه می‌توان

طرز رفتار والدین با بچه‌ها تحت تأثیر سن و اختلاف سن آن‌ها قرار دارد،

اگر کودکی احساس کند که مورد بی‌توجهی والدین قرار می‌گیرد، سعی می‌کند تا به‌نحوی واکنش نشان دهد و با آزردن فردی که مسئول این بی‌توجهی است، خشم خود را فرونشاند.

بیشتر والدین دریافته‌اند که پس از تولد بچه دوم و پیوستن او به خانواده، قدرت و توانایی بیشتری برای ازخودگذشتگی و مراقبت از فرزندان پیدا می‌کنند

شیوه دیگر در برخورد با پس‌روی کودک، یادآوری کارهایی است که نشانه رشد و توانایی و بزرگی اوست. وقتی نوزاد گریه می‌کند، به کودک بگویید «از اینکه تو بزرگ شده‌ای و می‌توانی به‌جای گریه کردن حرف بزنی و هرچه را که می‌خواهی بگویی، خوشحال هستم». همچنین باید به‌خاطر رفتار و بهانه‌گیری نوزاد، خود را شریک احساسات کودک نشان دهید و به او بگویید «از اینکه نوزاد به توجه و رسیدگی زیادی نیاز دارد، خسته می‌شوم». به کودک بگویید که امیدوار هستید تا روزی نوزاد هم بزرگ شود و مثل برادر بزرگش به پوشک نیازی نداشته باشد و بتواند بدون کمک مادر لباسش را بپوشد و بدون اینکه گریه کند، به خواب برود. با این شیوه به‌تدریج کودک یاد می‌گیرد که گرچه به نوزاد به‌خاطر رفتار بچگانه توجه می‌شود، او نیز می‌تواند برای رفتار خوبی که نشانه رشد و بزرگی اوست، مورد توجه قرار گیرد.

اگر کودک نتواند احساس منفی خود را این‌گونه ابراز کند، برای فرونشاندن خشم خود راه دیگری انتخاب می‌کند و با کتک زدن و هل دادن هم‌بازی‌هایش، خود را آرام خواهد کرد. کودکانی که به این رفتار خشونت‌آمیز دست می‌زنند، معمولا بچه‌هایی هستند که پدر و مادرشان به آن‌ها اجازه حرف زدن، اعتراض و شکایت کردن نمی‌دهند

اطفال در لحظه‌ها زندگی می‌کنند، به این معنی که خوشی‌ها و محبت‌های گذشته را به‌خاطر نمی‌آورند. اگر شما عصر روز دوشنبه، برای بردن کودک به باغ‌وحش مرخصی بگیرید و اوقات خوشی را با او بگذارنید، در صبح سه‌شنبه هم انتظار خواهد داشت به تقاضای او جواب مثبت بدهید و اگر به واسطه کار و مسئولیت زیاد نتوانید خواسته او را برآورید، بدون توجه به اوقات خوش روز قبل، آن را به حساب بی‌توجهی شما خواهد گذاشت.

اغلب، آنچه که والدین رقابت بین کودکان تصور می‌کنند، برخورد و اصطکاک ساده‌ای است که حل‌وفصل آن از عهده کودکان و نوجوانان خارج است؛ ولی والدین و بزرگ‌ترها می‌توانند آن را فیصله دهند. کودکان برای پیدا کردن راه‌های مسالمت‌آمیز به‌جای مشاجره، به وقت و تجربه نیاز دارند و به‌تدریج یاد می‌گیرند که افراد مختلف در عین داشتن تفاوت‌هایی، قابل رفاقت و دوستی هستند. این مطالب را باید والدین به کودکان خود بیاموزند و بدانند که کودکان بدون تجربه کردن و معاشرت، این روابط را یاد نمی‌گیرند. کودکان این نکات را در زندگی روزمره و در بازی با دوستان خود تجربه می‌کنند و می‌آموزند. اگر این رفتار کودکان را چشم‌وهم‌چشمی یا حسادت بنامیم و این مشکلات عادی را بغرنج تلقی کنیم، فرصت رشد و تکامل را از آن‌ها خواهیم گرفت. کودکان وقتی باهم هستند، چیزی می‌آموزند و اگر آن‌ها را به‌نحوی تربیت کنید که نسبت به دیگران خوش رفتاری کنند، راه موفقیت در اجتماع را برای آن‌ها هموار خواهید کرد.

اصل اول در جواب دادن به پرسش کودک، فهمیدن منظور و سؤال کودک است. ازاین‌رو بهتر است قبل از جواب دادن به سؤال، از او بخواهید که درباره پرسش خود توضیح دهد یا از او بخواهید که عقیده و فکر خودش را درباره مطلبی که می‌پرسد بیان کند.

اصل دوم در جواب دادن به پرسش کودک، رعایت اختصار و سادگی است.

اگر شما جای فرزندتان بودید، از مشاهده رفتار و برخوردهای والدین‌تان چه انتظاری داشتید؟ آیا دوست داشتید آن‌ها را کسانی ببینید که از وجود یکدیگر لذت می‌برند و زندگی مشترک خود را دوست دارند یا کسانی باشند که روابط سردی دارند و بیشتر به فکر کار اداره و منزل هستند و به سلامت و نشاط خانواده خود نمی‌اندیشند؟

اگر می‌خواهید در چیدن سفره یا میز غذاخوری کمک نمایند، لباس‌هایشان را جمع کنند و در جالباسی بچینند، شما نیز باید این نظم و ترتیب را رعایت کنید. پدر خانواده باید برای نشان دادن ارزش همکاری به فرزندان خود، با شرکت در انجام کارهای منزل، به مادر کمک کند. این مدل‌سازی برای تربیت پسر خانواده خیلی مؤثر است.

کودک اغلب به احساسات دوگانه والدین خود پی می‌برد و می‌فهمد که در حضور او به‌گونه‌ای متفاوت با نوزاد رفتار می‌کنند. بهتر است با نوزاد به‌طور عادی رفتار کنید و تمام عشق و علاقه خود را به او ابراز نمایید و به کودک نیز بگویید که او را نیز همیشه دوست داشته و دارید.

بهتر است چندین نوبت روی پهلوی چپ خود به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دراز بکشید، این برنامه بهتر از یک استراحت طولانی است. خوابیدن روی پهلوی چپ، موجب رسیدن خون بیشتری به رحم می‌شود.

بهترین راه برای حل این مشکل آن است که روزانه مدت کوتاهی از وقت خود را به کودک اختصاص دهید. این وقت ویژه را باید از برنامه جاری که با بچه‌ها می‌گذرانید، جدا بدانید و آن را یک هدیه ویژه تلقی کنید. کودک هنگام دلتنگی و بی‌حوصلگی به مصاحبت پدر و مادر و این جایزه ویژه نیاز دارد و به‌وسیله آن دلگرم و خوشحال می‌شود.

اگر خواب کودک سبک است، توصیه می‌شود تخت یا گهواره نوزاد را برای مدتی در اتاق خواب خود بگذارید، ولی درهرحال جای تخت را در اتاق بچه‌ها مشخص کنید تا نوزاد برای خواب‌های کوتاه روزانه خود جایی داشته باشد. پس از مدتی کودک با خواهر یا برادر کوچکش انس می‌گیرد و به‌تدریج او را به‌عنوان هم‌اتاق و هم‌بازی خود می‌پذیرد و از وجودش خوشحال می‌شو

اگر والدین در حدی که عملی است با فرزندانشان با عدالت رفتار کنند و ارزش و اهمیت عدالت را با رفتار خود به آن‌ها نشان دهند، فرزندان نیز به ارزش آن پی خواهد برد. البته باید تأکید کنید که رعایت عدالت یا مساوات کار بسیار دشواری است و با اینکه هر دو نفرشان را دوست دارید، نمی‌توانید همیشه درمورد آن‌ها عدالت را رعایت نمایید. این نکته را باید دانست که زندگی همیشه با انسان عادلانه برخورد نمی‌کند و درست نیست که فرزندان خود را به جامعه‌ای غیرعادلانه بفرستید و به آن‌ها بگویید که همه چیز عادلانه است. نکته دیگری که باید به کودکان آموخت، فرق عدالت و مساوات است. وقتی به او چیزی می‌دهید که کمتر از دیگری است و شکایت می‌کند، باید به او گفت که این اختلاف به‌خاطر تفاوتی است که با برادر یا خواهر خود دارد.