کتاب سِرتامس مور؛ مرد تمامی روزگاران

تحقیر و ناچیز شمردن سیم و زر و سنگ‌های قیمتی یکی از ویژگی‌های اخلاقی مردم یوتوپیاست. گوهرهایی چون برلیان و مروارید، بازیچه‌هایی در ردیف اسباب‌بازی کودکان محسوب می‌شود. مجرمان با غل و زنجیرهایی از جنس طلا به بند کشیده می‌شوند تا ضمن خوارشمردن این فلز، عملاً اعتقاد خود را نیز به این امر به اثبات برسانند. سفیران و ایلچیانی که با زنجیرهایی از طلا بر دور گردن و لباس‌هایی آراسته به مروارید از کشورهای دیگر وارد یوتوپیا می‌شوند، بعضاً با بردگانی که از آنان سلب حیثیت شده اشتباه گرفته می‌شوند: بزرگسالانی هم‌چون کودکان که با اسباب بازی‌های کودکانه، خود را دلخوش و سرگرم نگاه می‌دارند.

در تاریخ پر نشیب و فراز کشور ما ایران، کسانی که سرنوشتی مشابه تامس مور داشته‌اند کم نبوده‌اند که از بین سیاست‌پیشگان می‌توان از حسنک وزیر (مقتول به سال ۴۲۲ هـ. ق) در دربار مسعود غزنوی و میرزا تقی‌خان فراهانی معروف به امیرکبیر (مقتول به سال ۱۲۸۶ هـ. ق) در دربار ناصرالدین شاه قاجار نام برد و در میان عرفا و اهل تصوف نیز افرادی مثل حسین ابن منصور حلاج (مقتول به سال ۳۰۹ هـ. ق) و عین‌القضات همدانی (مقتول به سال ۵۲۵ هـ. ق) مثال‌زدنی هستند.

قرونی که تامس مور در آن می‌زیست ــ یعنی پایان قرن پانزدهم و اوایل قرن شانزدهم ــ مشحون از رخدادهای کوچک و بزرگی بود که هریک به نحوی از انحاء نه‌تنها در تاریخ انگلستان و اروپا، بلکه تمامی جهان عمیقاً اثرگذار گردید. رویدادهایی چون فتح قسطنطنیه (پایتخت بیزانس یا روم شرقی) به دست ترکان عثمانی، آغاز جنبش نوزایی و انسان‌دوستی (رنسانس و اومانیسم) در اروپا، شروع اکتشافات بزرگ جغرافیایی (کشف امریکا) و باز شدن راه‌های بزرگ دریایی و دست‌اندازی اروپائیان به دیگر نقاط جهان، آغاز فن چاپ، شروع نهضت دین‌پیرایی (رفورمیسم)، از هم پاشیدن امپراتوری مقدس روم و قطع رابطهٔ انگلستان با دستگاه پاپی رم، آغاز جنگ‌های جدید مذهبی و... که بعدها با شروع انقلابات پی‌درپی صنعتی به انقلابات سیاسی و اجتماعی مهم دیگری در جهان انجامید که به اعتباری در عصر ما، ظهور انقلاب «انفورماتیک» و سفر به فضا را می‌توان از پیامدهای این رویدادها به شمار آورد.

مور به‌هنگام قبول خدمت در دربار، وقتی هنری خطاب به او تکلیف کرد که در وهلهٔ نخست خداوند و در وهلهٔ بعد جانب پادشاه را مدنظر قرار دهد، چنین حسن تدبیری با توجه به اوضاع و احوال روز با اعتقادات مور انطباق کامل داشت.

‫پیکر بی‌جان او در محل برج لندن به خاک سپرده شد. گوری که مور در چلسی برای خود درنظر گرفته بود،‌ بقایای پیکر او را هرگز به خود ندید. سر جدا شدهٔ او بنا بر یک سنت دیرین و توحش‌آمیز در آن روزگار، مدت‌ها بر بالای تیری در پل لندن در معرض تماشای عموم گذاشته شد، ولی مارگارت دختر او، یک ماه پس از این واقعه در برابر پرداخت وجهی، آن را از منظر عموم پایین آورد و تا هنگام مرگ خود که نُه سال بعد از آن تاریخ روی داد، با قرار دادن آن در محفظه‌ای مملو از انواع ادویه در پناه خویش گرفت.

‫پیکر بی‌جان او در محل برج لندن به خاک سپرده شد. گوری که مور در چلسی برای خود درنظر گرفته بود،‌ بقایای پیکر او را هرگز به خود ندید. سر جدا شدهٔ او بنا بر یک سنت دیرین و توحش‌آمیز در آن روزگار، مدت‌ها بر بالای تیری در پل لندن در معرض تماشای عموم گذاشته شد، ولی مارگارت دختر او، یک ماه پس از این واقعه در برابر پرداخت وجهی، آن را از منظر عموم پایین آورد و تا هنگام مرگ خود که نُه سال بعد از آن تاریخ روی داد، با قرار دادن آن در محفظه‌ای مملو از انواع ادویه در پناه خویش گرفت.