کتاب حانیه

کلمه باید دم بکشد، حانیه، قوام بیاید، لعاب بیندازد، رِی کند. کلمه مهم‌ترین مخلوق خداست. دست‌مالی‌اش کردیم. این‌قدر راحت خرجش کردیم که از ریخت افتاد، از ارزش افتاد، از معنی تهی شد و پوک. کلمه انگور است، روشن و شیرین و به‌بندکشیده. از خوشه جدا بیفتد، می‌گندد، هویت ندارد.

مکفی دستی به ریش پروفسوری‌اش کشید، عینک پنسی‌اش را روی بینی بالا داد و گفت: «شهید؟!» گفتم: «شهید یعنی کشتهٔ راه ایمان و عقیده.»

گفتم توی کشور ما کوچه‌هایمان شماره ندارد، اسم دارد، اسم شهید. بعد حمیرا که افغانستانی است، خندید و گفت: «ما در کابل این‌قدر کوچه نداریم. باید به‌خاطر شهیدهایمان هم که شده، کشور را گسترش بدهیم، آبادانی کنیم، توسعه بیاوریم که در حق شهیدانمان کوتاهی نکنیم و به نام هر شهید حداقل یک اتوبان، اگر نشد، یک میدان، اگر نشد، یک پل یا یک زیرگذر و اگر نشد، یک کوچه بکنیم.» پروفسور مکفی گفت: «شهید زن هم دارید؟» من گفتم: «داریم.» گفت: «کوچه هم به نامشان هست؟» گفتم: «نمی‌دانم.» حمیرا با تلخ‌خندی که انگار پیشگویی بومی بود، گفت: «اگر هم باشد، بن‌بست است.»

چرا اسم شهید زن روی کوچه‌هایمان نیست؟ چرا توی تاریخ مذکرمان خبری از مادر کوچک‌خان و ستارخان و میرمهنا و رئیسعلی نیست؟ دامن این مادرها، آغوششان، لالایی‌هایشان، کجای سرزمینمان گم شد؟ باد این زن‌ها را با خود کجا برد؟ خون زن‌ها داغ‌تر است به‌گاه شهادت یا مردها؟ اصلاً این‌که زنی در سرزمینی شهید شود، برای مردهایش، برای جامعه‌اش، ننگ است یا افتخار؟ تاریخ چه می‌گوید؟ می‌گوید مردهایشان بی‌غیرت بودند یا می‌گوید زن‌هایشان خیلی شجاع بودند

«ما همه‌چیزمان واقعی است جناب پروفسور، مرگمان، ترسمان، تاریکی‌مان و سرما و گرمایمان. فرق غرب و شرق همین است. غرب همه چیز را می‌سازد و شرق همه چیز را از دل خودش بازآفرینی می‌کند. شما یک شب با من توی گردنه‌های پنجشیر و هندوکش قدم بزن. صدای زوزهٔ باد و شغال را که لای صخره‌ها هزار پرده می‌گرداند تا به گوش برسد را بشنو تا بگویمت ترس چیست. من ترس را زندگی کرده‌ام، من و مادران و پدرانم، و شما ساختیدش. قطار وحشت و تونل وحشت و سینمای وحشت را خلق کرده‌اید سراسر دروغ، و خوش آن‌که ملتتان هم بابتش پول می‌دهند، توی صف می‌ایستند، معطل می‌شوند که بروند و بترسند. آبکی نیست؟ حالا مرگ هم همین است.

از آدم علیه‌السلام به این‌طرف، مردها فکر می‌کنند، انتخاب می‌کنند، ولی این‌جوری نیست. این زن‌هایند که انتخاب می‌کنند چه کسی انتخابشان کند. این هم یکی از هزاران چیزی است که شما فکر می‌کنید خودتان کشفش کرده‌اید، ولی ما سر راهتان گذاشتیم و صدایش را هم درنیاوردیم. همهٔ مردها فکر می‌کنند این مخ زدن، توانایی و تخصص و نبوغ خودشان است. نه جانم. این ما زن‌هاییم که انتخاب می‌کنیم مخمان را بزنند. این ماییم که زونون ابتدای زندگی را رنگ می‌دهیم و زونون می‌شود زن

آدمیزاد هشتاد درصد بدنش آب است. من می‌گویم اشک است. اشک خیلی چیز خوبی است لاکردار، آبادیِ چشم است. بزرگ‌ترین تمدن‌ها کنار رودخانه‌ها پدیدار شده‌اند. مگر نه؟

در جمع اصحابش نشسته بود و دستی به محاسنش کشید، آنگاه با همان صدای گرم و گیرا گفت: «با تنگ‌های بلور مهربان باشید.» اصحاب نفهمیدند، نگرفتند. بعد ادامه داد: «زن‌ها را می‌گویم.» من بودم وقتی گفت: «زنی که دختر می‌آورد، خوش‌قدم است.» و آن‌قدر از مهربانی با همسران و دختران گفت که با خود گفتم نکند رسول زنان است!