کتاب جان جهان، پژوهشی نو و جامع در عرصه‌ی مهدویّت، به ضمیمه‌ی پایان شب سیه

اَلْلّٰهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَک فَاِنَّک اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی نَفْسَک لَمْ اَعْرِفْ رَسُولَک، اَلْلّٰهُمَّ عَرِّفْنِی رَسُولَک فَاِنَّک اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی رَسُولَک لَمْ اَعْرِفْ حُجَّتَک، اَلْلّٰهُمَّ عَرِّفْنِی حُجَّتَک فَاِنَّک اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی حُجَّتَک ضَلَلْتُ عَنْ دِینِی:

شرط گمراه نشدن در دین شناخت امام زمان‌ارواحنافداه است.

تقدیم به آستان امام عشق و عرفان، اسوه‌ی ولایت و ایمان، تمامیّت صبر و رضا، تجسّم تسلیم و تفویض، تبلور توکّل و تدبیر، قُدوه‌ی پایداری و پاکبازی، معلّم دلیری و جانبازی، سیّدالشّهداء و العرفاء، حضرت اباعبدالله‌الحسین علیه‌السّلام که قیام جهانی حضرت مهدی ارواحنافداه با شعار «یا لثارات الحسین» و به خونخواهی حضرتش آغاز خواهد شد.

امام صادق (ع) به مداومت شیعیان بر خواندن دعای معرفت در دوران غیبت تأکید فرموده‌اند و توصیه شده است شیعیان پس از نمازهای واجب، خواندن آن را ترک نکنند. در این دعا معرفتی طلب می‌شود که بدون آن هدایت امکان‌پذیر نیست: اَلْلّٰهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَک فَاِنَّک اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی نَفْسَک لَمْ اَعْرِفْ رَسُولَک، اَلْلّٰهُمَّ عَرِّفْنِی رَسُولَک فَاِنَّک اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی رَسُولَک لَمْ اَعْرِفْ حُجَّتَک، اَلْلّٰهُمَّ عَرِّفْنِی حُجَّتَک فَاِنَّک اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی حُجَّتَک ضَلَلْتُ عَنْ دِینِی: خداوندا! خودت را به من بشناسان که اگر خودت را به من نشناسانی پیامبرت را نخواهم شناخت؛ خداوندا! پیامبرت را به من بشناسان که اگر پیامبرت را به من نشناسانی حجّت تو را نخواهم شناخت؛ خداوندا! حجّت خود را به من بشناسان که اگر حجّت خود را به من نشناسانی در دین خویش گمراه خواهم شد.

چنانکه ملاحظه شد، شرط مسلمان بودن و در زندگی از دین خدا گمراه نشدن و مسلمان از دنیا رفتن و در صحرای محشر در صف امّت رسول‌الله (ص) حاضر شدن معرفت و شناخت امام زمان‌ارواحنافداه است؛ لذا معرفت حجّت‌خدا فریضه و واجبی الهی است. جای سؤال است که ما شیعیان چه مقدار به این امر مهم اهتمام ورزیده و زمان و توان اختصاص داده‌ایم و چه اندازه برای نیل به آن قدم برداشته و اقدام کرده‌ایم؟!

حضرت اباعبدالله‌الحسین (ع) فرمودند: اَیهَا النّٰاسُ! اِنَّ اللّٰهَ عَزَّ وَ جَلَّ ذِکرُهُ مٰا خَلَقَ الْعِبٰادَ اِلّٰا لِیعْرِفُوهُ فَاِذٰا عَرَفُوهُ عَبَدُوهُ فَاِذٰا عَبَدُوهُ اسْتَغْنَوْا بِعِبٰادَتِهِ عَنْ عِبٰادَةِ مٰا سِوٰاهُ؛ فَقٰالَ لَهُ رَجُلٌ: یابْنَ رَسُولِ‌اللّٰهِ! بِاَبِی اَنْتَ وَ اُمِّی فَمٰا مَعْرِفَۀ اللّٰهِ؟ قٰالَ: مَعْرِفَۀ اَهْلِ کلِّ زَمٰانٍ اِمٰامَهُمُ الَّذِی یجِبُ عَلَیهِمْ طٰاعَتُهُ: ای مردم! خداوند متعال خلایق را نیافرید مگر برای اینکه او را بشناسند. پس وقتی خدا را شناختند، او را می‌پرستند و وقتی او را پرستیدند و بنده‌ی او شدند، از پرستش دیگران دست می‌کشند.

هم‌اکنون سه‌چهارم جمعیت کره‌ی زمین در گرسنگی بسیار حاد به سرمی‌برند؛ درحالی‌که درصد اندکی از مردم دنیا از شدّت دارایی و ثروت درحال انفجارند. فقدان معنا و هدف در زندگی، فقر شدید عاطفی و معضل تنهایی، خشونت و جنایت، فساد و فحشا، تزلزل بنیان خانواده و فرار کودکان از خانه، بحران کودکان تک‌والدینی، اعتیاد به موادّ مخدّر و مشروبات الکلی که گریزگاهی برای فرار از هشیاری و توجه به سختی‌هایی است که انسان متمدّن امروزی با آنها دست به گریبان است، نمونه‌ی بحران‌هایی هستند که انسان‌ها در جامعه‌ی فراصنعتی نوین با آن مواجه شده‌اند.

: در وجود صاحب این امر (حضرت مهدی (عج)) چهار خصوصیت از چهار تن از انبیاء، نمایان است.‌ خصوصیت مشترک او با موسی (ع) غیبت ازمیان امّت است و وجه اشتراکش با عیسی‌بن‌مریم (ع) آن است که ترسان از مراقبت و کنترل یهودیان است و اینکه دیگران از مرگ وی خبر می‌دهند؛ درحالی‌که نمی‌میرد و می‌گویند کشته شده؛ درحالی‌که کشته نمی‌شود؛ و صفت مشترک او با حضرت یوسف (ع) در زیبایی و سخاوتمندی است و شباهت او با حضرت محمّد (ص)‌ در قیام مسلّحانه علیه ظلم و بیداد است.

قوّت قلب و اطمینان خاطر و آرامش و ثبات قدم رسول‌الله (ص) روحیّه‌ی از دست رفته‌ی ما را بازمی‌گرداند و همین که احساس می‌کردیم پیامبر در کنار ما هستند، دوباره نیرو می‌گرفتیم و به مبارزه می‌پرداختیم تا به پیروزی دست یابیم. احساس وجود پیامبراکرم (ص) در میدان نبرد، حتّی برای امیرالمؤمنین (ع) نیز قوّت‌بخش است. احساس حضور و وجود حضرت ولیّ‌عصرارواحنافداه در جمع شیعیان در دوران غیبت نیز به همین صورت است. آن حضرت دربین ما حاضرند و با ما زندگی می‌کنند؛ اگرچه ما ایشان را نمی‌شناسیم؛ ولی می‌دانیم آن حضرت رهبر پیروز نبرد نهایی حق و باطل هستند؛ پس خود را نمی‌بازیم و اگر همه‌ی قدرت‌های دنیا علیه ما بسیج شوند، تسلیم نمی‌شویم؛ چون می‌دانیم این کارزار بالاخره به سود جبهه‌ی ایمان و حق تمام می‌شود و رهبر این کارزار اکنون در صف و جمع ما هستند.

دانشمندان معتقدند الگوها و روش‌های نادرست زندگی و شیوه‌ی غلط تغذیه و تنفّس در هوای ناسالم و آلودگی‌های صوتی و خصلت‌های اخلاقی فرساینده و زیانبار همچون حرص، حسد، غضب و کینه‌توزی و هوسرانی و فشارهای عصبی و روانی ناشی از نگاه غلط به هستی و حیات و معنا و هدف نداشتن زندگی و احساس پوچی و ...، مرگ را به عنوان یک عارضه بر بشر تحمیل کرده است.

تجربه نشان داده است که روح قوی و سرشار از آرامش و شادی و امید و رضامندی و برخوردار از زندگی معنا دار و والا و هدفمند، حتّی قادر است آثار فرساینده و مخرّب عوامل مادّی کوتاهی عمر را ترمیم کند. جهان‌بینی الهی و ایمان راسخ، چنین روح قوی‌یی به انسان می‌بخشد. اگر صاحب چنان روحی نکات بهداشتی و الگوهای صحیح تغذیه و فعّالیت‌های بدنی و بهرگیری از طبیعت و ... را مراعات و تبعیّت کند، در اثر اعتدال مزاج و سلامت روان بی‌شک از عمری بسیار طولانی‌تر از دیگران برخوردار خواهد شد.

انسان در ابتدا که با خدا و دین و حقایق بلند معنوی و آسمانی آشنا نیست، سلیقه‌اش واژگونه است؛ یعنی چیزهای بد را خوب می‌داند و چیزهای خوب را بد می‌داند. فرو رفتن در حیوانیّت، شکم‌چرانی، شهوت‌رانی، تلف کردن عمر در بطالت‌ها و بازی‌ها و ... را خوب می‌داند؛ ولی رفتن سر سجّاده‌ی عبادت و دعا و کنترل نفس و مراعات تقوا و ... را بد می‌پندارد. در مرحله‌ی بعد با دین آشنا و وارد وادی دین می‌شود و خود را بر آن اساس تربیت می‌کند و به یک انسان متدیّن تبدیل می‌شود و معنی خوب و بد واقعی را می‌فهمد. این قدم دوم سلوک است.

ولی به‌یقین نمی‌توان گفت چیزی که مرجع تقلید فهمیده همان حقیقت محض و حاقّ دین است. گواه بر این مدّعا اختلاف فتوایی است که بین مراجع خالص و عالم و متّقی وجود دارد و نیز تغییر فتوایی است که بعضاً در فتاوی یک مرجع رخ می‌دهد. در اصلِ دین که اختلاف نبود؛ این اختلافات در فهم‌های نسبی بشر است. عمل به فتاوای مراجع در عصر غیبت بار مسؤولیّت را از دوش ما برمی‌دارد و ما تکلیفی فراتر از آن نداریم؛ ولی به این معنا نیست که زمانی که حضرت مهدی (عج) تشریف آوردند هر آنچه از احکام اسلام بیان می‌کنند در همه‌ی موارد مطابق با فتاوای فلان مرجع باشد. اگر مطابق با فتوای فلان مرجع باشد، چون فتوای مرجع دیگر با این مرجع متفاوت است، قطعاً مطابق با فتوای آن مرجع نیست. بنابراین چنین نیست که ما یقین داشته باشیم هر آنچه اکنون در فهم دینی ما وجود دارد عین واقع است. ما فقط تلاش می‌کنیم و اگر در سرحدّ توان خودمان تلاش کردیم، پیش خدا معذوریم و مقصّر نیستیم؛ تا اینکه حضرت تشریف بیاورند و خیلی از بدفهمی‌ها و نافهمی‌های ما را تصحیح، جبران و تکمیل کنند.

حکومت امام زمان‌ارواحنافداه امام صادق (ع) فرمودند: رِبْحُ الْمُؤْمِنِ عَلَی الْمُؤمِنِ رِباً: طلب سود دو مؤمن از یکدیگر [به‌منزله‌ی] ربا خواهد بود. یعنی در دوران ظهور حضرت مهدی (عج) هر چیز به قیمت خرید یا قیمت تمام‌شده فروخته می‌شود و در معاملات اقتصادی سود به‌کلّی حذف می‌شود. ازاین‌رو اقتصاد سودمحور جهان کنونی ریشه‌کن خواهد شد و تنها انگیزه‌ی مردم در فعّالیت‌های اقتصادی انجام مسؤولیت الهی و ادای دین و خدمت به خلق خواهد بود؛ نه کسب سود و درآمد.

واسطه‌ی فیض بین واجب و ممکن است و هر فیض که از مبدأ هستی می‌رسد، از مجرای وجود حجّت‌خداست. اگر حجّت‌خدا نباشد وجود، حیات و رزق به کسی و چیزی نمی‌رسد ولذا همه‌ی کسانی که وجود و حیات دارند، از مجرای وجود حجّت‌خدا از آن متمتّع می‌شوند؛ حتّی فرد ماتریالیستی که منکر وجود خداست، حیات و رزقش ازجانب خداست و با انکار او، خداوند دست از خدایی خود نمی‌کشد. خدا خدایی خود را از مجرای وجود حجّت خود نسبت به او انجام می‌دهد.

قوّت قلب و اطمینان خاطر و آرامش و ثبات قدم رسول‌الله (ص) روحیّه‌ی از دست رفته‌ی ما را بازمی‌گرداند و همین که احساس می‌کردیم پیامبر در کنار ما هستند، دوباره نیرو می‌گرفتیم و به مبارزه می‌پرداختیم تا به پیروزی دست یابیم. احساس وجود پیامبراکرم (ص) در میدان نبرد، حتّی برای امیرالمؤمنین (ع) نیز قوّت‌بخش است. احساس حضور و وجود حضرت ولیّ‌عصرارواحنافداه در جمع شیعیان در دوران غیبت نیز به همین صورت است. آن حضرت دربین ما حاضرند و با ما زندگی می‌کنند؛ اگرچه ما ایشان را نمی‌شناسیم؛ ولی می‌دانیم آن حضرت رهبر پیروز نبرد نهایی حق و باطل هستند؛ پس خود را نمی‌بازیم و اگر همه‌ی قدرت‌های دنیا علیه ما بسیج شوند، تسلیم نمی‌شویم؛ چون می‌دانیم این کارزار بالاخره به سود جبهه‌ی ایمان و حق تمام می‌شود و رهبر این کارزار اکنون در صف و جمع ما هستند.

حضرت مهدیارواحنافداه و آغاز امامت در دوران کودکی همان گونه که ذکر شد، امامت حضرت بقیة‌الله الاعظم‌ارواحنافداه از پنج‌سالگی آغاز شد. پرسشی در اینجا مطرح می‌شود که چگونه ممکن است شخصی در دوران کودکی و از پنج‌سالگی عهده‌دار مقام امامت گردد؟ در پاسخ لازم است به دو نکته اشاره کنیم. از یک‌سو براساس روایاتی که ازجانب ائمّه: رسیده، رشد جسمانی حضرت مهدیارواحنافداه بسیار سریع و خارق‌العاده بوده است و در سنین کودکی اندامی چون بزرگسالان داشتند. از حکیمه خاتون (س) عمّه‌ی امام زمان (عج) نقل شده است: فَلَمّٰا کٰانَ بَعْدَ اَرْبَعِینَ یوْماً دَخَلْتُ دٰارَ اَبِی‌مُحَمَّدٍ (ع) فَاِذا مَوْلٰانٰا صٰاحِبُ‌الزَّمٰانِ یمْشِی فِی الدّٰارِ فَلَمْ اَرَ وَجْهاً اَحْسَنَ مِنْ وَجْهِهِ (ع) وَ لٰا لُغَةً اَفْصَحَ مِنْ لُغَتِهِ؛ فَقٰالَ لِی اَبُومُحَمَّدٍ (ع) هٰذَا الْمَوْلُودُ الْکرِیمُ عَلَی اللّٰهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ. قُلْتُ لَهُ یا سَیدِی لَهُ اَرْبَعُونَ یوْماً وَ اَنَا اَریٰ مِنْ اَمْرِهِ مٰا اَریٰ. فَقٰالَ (ع) یا عَمَّتِی اَمٰا عَلِمْتِ اَنّٰا مَعْشَرَ الْاَوْصِیٰاءِ نَنْشَأُ فِی الْیوْمِ مٰا ینْشَأُ غَیرُنٰا فِی الْجُمْعَةِ وَ نَنْشَأُ فِی الْجُمْعَةِ مٰا ینْشَأُ غَیرُنٰا فِی السَّنَةِ: