کتاب آیین رزم

خود را به حماقت و نفهمی بزن، امّا در اصل هوشیاری خود را حفظ کن. بگذار دشمن توانایی‌های تو را دست کم بگیرد. خود را به حماقت بزن و حرکتی از خود بروز نده. بهتر است تظاهر به حماقت و سادگی کن تا اینکه درباره‌ی خود به لاف زدن بپردازی و اقدام عجولانه نمایی. آرام و خویشتن‌دار باش و در خفا برنامه‌ریزی کن تا زمان اقدام فرا رسد.

دشمن را بشناس و خود را نیز بشناس تا در یک‌صد جنگ نیز شکست نخوری. دشمن را نشناس ولی خود را بشناس، تا در مقابلِ هر پیروزی شکستی نصیب تو شود. دشمن را نشناس و خود را نیز نشناس تا شکست تو در هر جنگی حتمی باشد.

یک سپاهِ پیروز نخست پیروز شده، آنگاه به نبرد می‌پردازد در حالی که یک سپاهِ محکوم به شکست، نخست به نبرد پرداخته، آنگاه پیروزی می‌جوید.

هرگز حرکتی منما؛ مگر برای منفعتی، هرگز پای به میدان جنگ مگذار؛ مگر با اطمینان از پیروزی و هرگز مجنگ؛ مگر در شرایط بروز خطر و بحران.

یک فرمانروا، در سه حالت ممکن است سپاه خود را با خطر شکست مواجه سازد:  اوّل آنکه: در حالی که نمی‌داند و درک نمی‌کند که سپاه نبایستی حمله و پیشروی کند، به آن دستور حمله و پیشروی دهد و در حالی که نمی‌داند و درک نمی‌کند که سپاه نبایستی عقب‌نشینی کند، بدان دستور عقب‌نشینی دهد. این به معنای بستن دست و پای سپاه و فلج نمودن آن است.

از این سوی رودخانه به تماشای آتش‌سوزی در طرف مقابل آن بنشین. با شکیبایی در جای خود به تماشای جنگ و درگیری بین دشمنان خود و بین صفوف داخلی دشمن خود نشسته و در آخر برطرف پیروز ولی خسته و تعضیف شده، غلبه نما. هنگامی که درگیری‌های داخلی شدّت می‌یابند، نتیجه، تباهی و فنا برای دشمن بوده و اقدام در موقع مناسب، موجب کسب منافع حاصله از جریان برای تو خواهد شد.

به منظور کسب منفعت یا کسب امتیازی از دشمن، تظاهر به داشتن آنچه فاقد آن هستی، بنما. به منظور گمراه کردن دشمن درباره‌ی توانایی خود اغراق نموده و مبالغه نما و از جلوه‌های فریبنده و عوامل بیرونی (عواملی غیر از توانایی خود سپاه) استفاده کرده، توانایی سپاه خود را بیش از آنچه هست، نشان بده.

یک سپاهِ پیروز نخست پیروز شده، آنگاه به نبرد می‌پردازد در حالی که یک سپاهِ محکوم به شکست، نخست به نبرد پرداخته، آنگاه پیروزی می‌جوید.

پنج نقطه ضعف خطرناک ممکن است در یک فرمانده بروز نماید: ۱ ـ بی‌پروایی و خود رأیی که منجر به مرگ و نابودی خواهد شد؛ ۲ ـ ترس و بزدلی‌ای که منجر به اسارت خواهد شد؛ ۳ ـ مزاج و خوی تند که مستعدّ و در معرض تحریک و انگیزش خواهد بود؛ ۴ ـ زودرنجی و تفکر بیش از اندازه به وجهه و آبرو که مستعد و در معرض اتهام، رسوایی و شرمساری خواهد بود؛ ۵ ـ شفقت و دلسوزی بیش از حدّ نسبت به افراد که موجب نگرانی و به ستوه آمدن فرمانده خواهد گردید.

اگر یک عملیات نظامی مطمئناً به پیروزی منجر می‌شود، امّا فرمانروا آن را منع کرده است، آن عملیات را انجام ده و اگر یک عملیات نظامی مطمئنّاً شکست در پی داشته باشد، امّا فرمانروا دستور به انجام آن داده باشد، آن عملیات را انجام مده.

دشمن را بشناس و خود را نیز بشناس تا در یک‌صد جنگ نیز شکست نخوری. دشمن را نشناس ولی خود را بشناس، تا در مقابلِ هر پیروزی شکستی نصیب تو شود. دشمن را نشناس و خود را نیز نشناس تا شکست تو در هر جنگی حتمی باشد.

دستیابی به یک صد پیروزی در یک صد نبرد، نشانه‌ی اوج هنر و قابلیت نیست، بلکه اوج هنر و قابلیت در وادار نمودن دشمن به تسلیم بدون درگیری نظامی است.

دشمن را بشناس و خود را نیز بشناس تا در یک‌صد جنگ نیز شکست نخوری. دشمن را نشناس ولی خود را بشناس، تا در مقابلِ هر پیروزی شکستی نصیب تو شود. دشمن را نشناس و خود را نیز نشناس تا شکست تو در هر جنگی حتمی باشد.

یک سپاهِ پیروز نخست پیروز شده، آنگاه به نبرد می‌پردازد در حالی که یک سپاهِ محکوم به شکست، نخست به نبرد پرداخته، آنگاه پیروزی می‌جوید.

یک سپاهِ پیروز نخست پیروز شده، آنگاه به نبرد می‌پردازد در حالی که یک سپاهِ محکوم به شکست، نخست به نبرد پرداخته، آنگاه پیروزی می‌جوید.

در موسیقی تنها پنج نُت اصلی وجود دارد، امّا صداهای قابل ترکیب از آنها تمام ناشدنی هستند. همچنین تنها پنج رنگ اصلی وجود دارد، امّا رنگ‌های ترکیبی از آنها غیر قابل شمارش‌اند.

انرژی جنگاور ماهر در هم کوبنده و زمان‌بندی او دقیق است. انرژی او همانند یک کمان کشیده شده و آماده‌ی رها شدن است و زمان‌بندی وی به مثابه‌ی لحظه‌ی فشردن ماشه‌ی پرتاب تیر است.

فرمانده‌ی ماهر، پیروزی را از افرادِ سپاه طلب نکرده بلکه آن را از دلِ توان بالقوّه بیرون می‌کشد. او به بهترین وجه ممکن افراد را به کار می‌گیرد ولی اتّکای اصلی او بر توان بالقوّه‌ی ایجاد شده است.

اگر دشمن تازه‌نفس است او را خسته کن؛ اگر سیر است او را گرسنه نما؛ اگر در آرامش و استراحت و سکون است، آرامش وسکون او را سلب کن؛ سر از مکانی درآور که دشمن بایستی برای رسیدن به آن بشتابد و به جایی که دشمن کمترین انتظار حضور تو را دارد، بشتاب.

چه هوشمند و زیرک است، جنگاوری ماهر که ردّی از خود بر جای نمی‌گذارد و چه اسرارآمیز است او که صدایی نیز از وی به گوش نمی‌رسد و بدین گونه ارباب سرنوشت دشمن خویش می‌گردد. حمله‌ی او برای دشمن مقاومت ناپذیر است، زیرا که به نقطه‌ی خالی و ضعف دشمن حمله می‌نماید و آن چنان با سرعت میدان را ترک می‌نماید که دشمن به پای وی نمی‌رسد.

به منظور پیش‌بینی نتایج هرگونه جنگ و درگیری احتمالی، پنج عامل زیر بایستی مورد بررسی قرار گیرد و شرایط طرفین درگیر، مورد تخمین و مقایسه واقع شود: ۱. طریقت؛ سیاست و نفوذ اخلاقی؛ ۲. آسمان؛ وضعیت آب و هوایی و جوّی؛ ۳. زمین؛ وضعیت جغرافیایی؛ ۴. فرماندهی؛ ۵. نظام.

دشمن را بشناس و خود را نیز بشناس تا در یک‌صد جنگ نیز شکست نخوری. دشمن را نشناس ولی خود را بشناس، تا در مقابلِ هر پیروزی شکستی نصیب تو شود. دشمن را نشناس و خود را نیز نشناس تا شکست تو در هر جنگی حتمی باشد.

دشمنت را بشناس و خودت را نیز بشناس تا تردیدی در پیروزی تو نباشد، آسمان را بشناس و زمین را نیز بشناس تا پیروزی تو کامل گردد.

معیار اصلی پیروزی در جنگ، پیروزی در میدان نبرد نبوده، بلکه اصولاً در به دست آوردن صلح و تسخیر قلوب و احساسات عامّه‌ی مردم نهفته است.

در موسیقی تنها پنج نُت اصلی وجود دارد، امّا صداهای قابل ترکیب از آنها تمام ناشدنی هستند. همچنین تنها پنج رنگ اصلی وجود دارد، امّا رنگ‌های ترکیبی از آنها غیر قابل شمارش‌اند. به طریق اولی، تنها پنج طعم اصلی وجود دارد، امّا طعم‌های قابل ترکیب از آنها نیز بی‌شمارند. در ساختار جنگ نیز، تنها دو نوع روش مستقیم و غیر مستقیم و نیروی عادی و مخصوص وجود دارد، امّا ترکیبات حاصله از این دو نوع بی‌پایان بوده، همانند دایره‌ای بدون نقطه‌ی آغاز و پایان، هر کدام به دیگری ختم و تبدیل می‌گردد.

فرمانده‌ی ماهر نخست خود را در موقعیت شکست ناپذیری قرار داده، آنگاه هیچ موقعیتی را برای شکست دادن دشمن از دست نمی‌دهد.

بنابراین؛ در مقابلِ جنگاورِ ماهر در حمله، دشمن نمی‌داند از کدامین موضع دفاع نماید و در مقابل جنگاور ماهر در دفاع، دشمن نمی‌داند به کدامین موضع حمله کند.

پیروزی را می‌توان پیش‌بینی و برنامه‌ریزی کرد، امّا نمی‌توان الزاماً آن را به اجرا درآورده و محقّق نمود.