بریده‌هایی از کتاب جهان مواد و شکل گیری تمدن مدرن

در سال ۱۹۱۴ وقتی ترور فرانتس فردیناند دوک بزرگ اتریش و همسرش واکنشی زنجیره‌ای را آغاز کرد که به جنگ منجر شد شکی وجود نداشت که موفقیت از آن کدام کشور است: آلمان. در دهه‌های قبل، آلمان عرضهٔ جهانی ابزارهای نوری دقیق ــ دوربین‌های دوچشمی، تلسکوپ‌ها، پریسکوپ‌ها و فاصله‌سنج‌ها، و همچنین طیفی از عدسی‌های علمی دیگر ــ را به انحصار خودش درآورده بود. این موضوع صرفاً علمی یا اقتصادی نبود. انحصاری که آلمان در زمینهٔ تفنگ‌های دوربین‌دار ایجاد کرده بود به قدری کامل بود که در آغاز جنگ، تک‌تیراندازان این کشور را از امتیاز قابل‌توجهی برخوردار می‌کرد. سربازان متفقین دایماً مرعوب تک‌تیراندازان آلمانی‌ای می‌شدند که گویی می‌توانستند قوانین فیزیک را نقض کنند و از فاصله‌ای بسیار دور جانشان را بگیرند.

برای یک شمش طلای استاندارد (۴۰۰ اونس تروی) باید حدود ۵۰۰۰ تن خاک را استخراج کنند. این میزان تقریباً معادل وزن ۱۰ فروند ایرباس اِی ۳۸۰ است که کاملاً پر از بار باشند ــ آن هم فقط برای تولید یک شمش طلا. هواپیمای اِی ۳۸۰ بزرگ‌ترین هواپیمای مسافربری جهان است.

برمی‌گردیم به سال ۱۹۱۵ و مأموری که مخفیانه از سوی وزارت تسلیحات به سویسِ بی‌طرف اعزام شده بود. اما چرا مخفی‌کاری؟ چون از او خواسته شده بود کاری غیرعادی انجام دهد. طبق گزارش‌های رسمیِ وزارتخانهٔ این فرد، مأموریت او تهیهٔ دوربین دوچشمی از همان کشوری بود که بریتانیا با آن می‌جنگید

«حتی پس از گذشت بیش از صد سال از تولید سیلیکون، هنوز آنچه در این واکنش اتفاق می‌افتد از برخی جهات نامشخص است. این فرایند خیلی پیچیده است. واکنش‌های شیمیایی زیادی انجام می‌شود؛ همهٔ این واکنش‌ها در میدان الکتریکی بسیار قوی‌ای که در واکنش نیز تأثیر می‌گذارد اتفاق می‌افتند. صورت‌بندی مدل ریاضیِ این فرایند بسیار دشوار است.»

این‌ها جوامعی پیشرو بوده‌اند.» تاریخدانان مدت‌هاست این نظریه را مطرح کرده‌اند که دلیل پیدایش بسیاری از تمدن‌های بشری در خطوط ساحلی دسترسی آسان به نمک بوده است

همهٔ ما در سراسر جهان هنوز در مسیرهای نمک گام برمی‌داریم ــ یا در آن‌ها رانندگی می‌کنیم. بزرگراه اس‌اس ۴ که در سراسر ایتالیا از رم تا بندر آسکولی امتداد دارد در واقع روی جادهٔ رومی قدیمیِ ویاسالاریا ــ جادهٔ نمک ــ ساخته شده است.

جنگل‌های محلی به سبب تأمین سوخت تابه‌هایی که محلول نمک در آن‌ها تبخیر می‌شد برهنه شدند. برای به حداکثر رساندن استخراج آب‌نمک پمپ‌های بخار به وجود آمد. معادنی به منظور استخراج نمک خام حفر شد. در فاصلهٔ زمانی یک قرن یا بیشتر، بریتانیایی که به واردات نمک از فرانسه و آلمان وابسته بود به یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نمک در جهان تبدیل شد. کانال‌هایی برای اتصال کارخانهٔ نمک چشر به رودخانهٔ مِرزی و متصل کردن این رودخانه به بندر لیورپول ساخته شد. با گذشت زمان، لیورپول دوشادوش بریستول به یکی از بندرهای محوری در تجارت برده تبدیل شد، همان مثلث تجارت شرم‌آوری که کالاها را به آفریقا و بردگان را به آمریکا می‌برد و تنباکو و شکر به انگلستان می‌آورد.

یکی از اولین اقدامات جو بایدن پس از رسیدن به ریاست‌جمهوری آمریکا امضای فرمان اجرایی دربارهٔ «زنجیره‌های تأمین آمریکا» بود تا بررسی شود که ایالات متحده در چه مواردی به کشورهای دیگر متکی است. این کشور در حوزهٔ نیمه‌هادی‌ها از نظر تراشه‌های سیلیکونی ــ که در صفحات بعد با تولیدکنندهٔ آن آشنا خواهیم شد ــ و در حوزهٔ باتری‌ها از نظر مجموعه‌ای از فلزات از جمله کبالت، نیکل، روی و، از همه مهم‌تر، لیتیوم به دیگر کشورها متکی است.