بریده‌هایی از کتاب مغز سوگوار

نیرومندتر از مرگ، حضور درگذشتگان در حافظۀ زندگان است.

فرایند سوگواری ‌فقط تحولی روان‌شناختی یا استعاری نیست، بلکه به سیم‌کشی مجدد عصبی مغز نیز نیازمند است.

اشتیاق به عزیز ازدست‌رفته جوهرۀ اصلی سوگ است.

انسان‌ها از‌دست‌دادن را دو برابر بیشتر از به‌دست‌آوردن احساس می‌کنند.

برای گریز از سوگ فقط یک راه داریم و آن اینکه قبل‌از همۀ عزیزانمان بمیریم.

سوگ بهایی است که برای عشق‌ورزیدن می‌پردازیم.

«زندگی و مرگ از اهمیت والایی برخوردارند. زمان به‌سرعت می‌گذرد و فرصت‌ها از کف می‌روند. هریک از ما باید بکوشیم بیدار شویم. بیدار شو! به‌ هوش باش و زندگی‌ات را هدر نده.»

نیرومندتر از مرگ، حضور درگذشتگان در حافظۀ زندگان است.

مرگ عزیز دقیقاً مترادف بی‌محلی‌ است. مغز گمان می‌کند آن شخص نمرده، بلکه بدون هیچ توضیحی تماس‌هایمان را پاسخ نمی‌دهد یا ارتباطش را به‌کلی با ما قطع کرده است. چطور کسی که ما را دوست دارد می‌تواند چنین بلایی سرمان بیاورد؟ او بی‌رحمانه‌ از ما فاصله گرفته و این عمیقاً آزاردهنده و باورنکردنی است.

فقدان ناشی از طلاق (یا جدایی) آشکارا شبیه فقدان ناشی از مرگ است. ازدست‌دادن شغل، چه به‌خاطر بازنشستگی چه اخراج، به‌منزلۀ ازدست‌دادن هویتی است که به شما کمک می‌کرد در جهان نقشی ایفا کنید. ازدست‌دادن سلامتی، قطع عضو یا نابیناشدن همه و همه علاوه‌بر فقدان عملکرد جسمانی، مانند فقدان بخشی از هویتتان نیز تجربه می‌شوند. گرچه معتقدم بخش‌هایی از سیستم عصب‌زیست‌شناختی و عصب‌شیمیایی مغز ابتدا مخصوصاً برای کنارآمدن با مرگ عزیزان تکامل یافته‌ است، این قبیل موقعیت‌های مشابه نیز بر همین سازوکارها اتکا دارند و ما تجربۀ درونی این فقدان‌ها را نیز به‌منزلۀ سوگ می‌شناسیم.

وقتی مجالی برای خداحافظی، ابراز محبت، قدردانی یا بخشش وجود نداشته باشد و وقتی خاطره‌ای از مشاهدۀ افول جسمی عزیزمان و مرگ او در ذهنمان ثبت نشود، ممکن است درکمان از «واقعی‌بودن» مرگ در هاله‌ای از ابهام قرار گیرد.

در نهایت، سوگواری یعنی اینکه یاد بگیریم بدون عزیزمان زندگی معناداری داشته باشیم.

تکامل تعمیرکاری ماهر است