بریده‌هایی از کتاب میمون ذن و نیلوفر آبی

تغییر و رشد، اغلب با دشواری‌ها و رنج‌هایی همراه است

تنهایی به معنای این نیست که دوست و هم‌نشین نداشته باشی؛ بلکه به این معناست که ارتباط نداشته باشی. با دنیای اطرافت، با درخت‌ها، آب، باد و ستاره‌ها ارتباط برقرار کن. با خودت، نفس‌هایت، افکارت و احساساتت ارتباط بگیر. متوجه خواهی شد که هرگز واقعاً تنها نیستی.»

زیبایی هرچیزی فقط در ظاهرش نیست؛ بلکه در مفیدبودنش هم هست.

چالش‌ها و مشکلات زندگی ما، فرصت‌هایی برای رشد و تغییر نیز فراهم می‌سازند.

ارزش واقعی هرچیزی معمولاً در ظاهر آن قرار ندارد؛ بلکه در عملکرد یا سودمندی‌اش است.

زندگی در لحظهٔ حال اتفاق می‌افتد و با آموختن روش زندگی در زمان حال، می‌توانیم به رضایت و آرامش عمیق‌تری در زندگی‌مان دست پیدا کنیم.

آگاهانه توجهمان را بر زمان حال متمرکز کنیم. این کار روندی خیلی ساده دارد. مثلاً به نفس‌کشیدنمان دقت کنیم یا آگاهانه به اطرافمان توجه داشته باشیم. می‌توانیم لحظه‌ای این کار را متوقف کنیم؛ سپس یادداشت کنیم که بدنمان در این لحظه چه حسی دارد، چه صداهایی می‌شنویم، یا در این لحظه چه افکاری در سرمان شناور است. هدف این است که زمان حال را همان‌طور که هست، به‌طور کامل بپذیریم، بدون اینکه برای تغییرش تلاشی کنیم یا آن را ارزیابی کنیم.

همچنین می‌توانیم سعی کنیم تمرین مدیتیشن منظمی را برای خودمان ترتیب بدهیم تا آگاهی‌مان را از لحظهٔ حال افزایش دهد. مدیتیشن کمک می‌کند از افکارمان جدا شویم و بیشتر در لحظهٔ حال زندگی کنیم. انواع مختلفی از مدیتیشن وجود دارد؛ ازجمله مدیتیشن تنفسی، مدیتیشن پیاده‌روی، مدیتیشن ذهن‌آگاهی. باید روش‌های مختلفی را تجربه کنیم تا متوجه شویم کدام‌یک از آن‌ها برایمان بهتر است.

«زیبایی در تحسین دیگران نیست؛ بلکه در هستیِ خالص خودش قرار دارد. تو شکوفه نمی‌دهی تا دیده شوی؛ شکوفه می‌دهی که شکوفه داده باشی. درخشش تو از خورشید یا تحسین دیگران نیست؛ از نور درونی خودت است.»

این داستان به ما می‌آموزد که تفاوت‌ها را بپذیریم و به آن‌ها احترام بگذاریم، به‌جای اینکه این تفاوت‌ها را محکوم یا با هم مقایسه‌شان کنیم.

باید یاد می‌گرفت قبل‌از اینکه بتواند آرامش و رضایت را پیدا کند، خودش را همان‌طور که هست بپذیرد؛ ازجمله تنهایی‌اش را. وقتی تمرین کنیم خودمان را بپذیریم و به خودمان عشق بورزیم، این کار به افزایش آسایش و رضایت ما نیز کمک می‌کند.

وقتی مرتکب اشتباهی می‌شویم و وقتی شکست می‌خوریم، مثل غروب آفتاب است. شبیه به پایان‌رسیدن است. همین‌طور است؛ ولی آغاز چیز تازه‌ای هم است. با هر اشتباهی و با هر شکستی، فرصت یادگیری و شکوفاشدن را داریم، فرصت ساختن شروعی تازه را. این تاریکی موقتی است و سپیده‌دم همیشه خواهد آمد.

مهم است که به یاد داشته باشیم این تمرین به زمان و بردباری نیاز دارد. طبیعی است که ذهن جایی بند نشود. اگر متوجه شدیم ذهنمان بی‌هدف حرکت می‌کند، خودمان را محکوم نکنیم. در عوض، توجهمان را به‌آرامی به زمان حال برگردانیم. با گذشت زمان، ماندن در زمان حال برایمان کار ساده‌تری می‌شود و کاملاً قدردانِ سرشاری و عمق هدایایی خواهیم شد که زمان حال برایمان به ارمغان می‌آورد.

موقعیت‌های زیادی در زندگی وجود دارد که خارج از کنترل ماست، درست مثل جریان‌های آب رودخانه. به‌جای تمرکز بر آن چیزی که نمی‌توانیم کنترل کنیم، باید بیاموزیم آن موقعیت‌ها را بپذیریم و بر آن چیزی که می‌توانیم کنترل کنیم، متمرکز شویم؛ یعنی بر واکنش‌هایمان به آن موقعیت‌ها.

هرکدام از ما سهم منحصربه‌فردی در ساختن زندگی و جهان داریم. باید از قوت‌هایمان باخبر باشیم و برایشان ارزش قائل شویم.

روزی مه به گل نیلوفر گفت: «چرا این‌همه تلاش می‌کنی دیده شوی؟ همین‌که وجود داری، کافی نیست؟» گل نیلوفر آبی پاسخ داد: «ولی من زیبایم و کسی نمی‌تواند زیبایی‌ام را ببیند.» مه آرام‌آرام او را در بر گرفت و گفت: «زیبایی در تحسین دیگران نیست؛ بلکه در هستیِ خالص خودش قرار دارد. تو شکوفه نمی‌دهی تا دیده شوی؛ شکوفه می‌دهی که شکوفه داده باشی. درخشش تو از خورشید یا تحسین دیگران نیست؛ از نور درونی خودت است.

گانِشا جواب داد: «من تنهایم. برای پیداکردن دوست‌هایم هر کاری کردم؛ ولی موفق نشدم.» لاک‌پشت لحظه‌ای در سکوت شنا کرد و بعد گفت: «تو راه دورودِرازی را جست‌وجو کرده‌ای؛ ولی درون قلبت را جست‌وجو نکرده‌ای. تنهایی به معنای این نیست که دوست و هم‌نشین نداشته باشی؛ بلکه به این معناست که ارتباط نداشته باشی. با دنیای اطرافت، با درخت‌ها، آب، باد و ستاره‌ها ارتباط برقرار کن. با خودت، نفس‌هایت، افکارت و احساساتت ارتباط بگیر. متوجه خواهی شد که هرگز واقعاً تنها نیستی.»

اغلب صاحب اشیایی هستیم یا دودستی به اشیایی چسبیده‌ایم که واقعاً به آن‌ها نیازی نداریم یا کاربرد و فایده‌ای برایمان ندارند. چنین چیزهایی بارِ فیزیکی و روانی دارند؛ ازاین‌رو این داستان ما را ترغیب می‌کند تا زندگی‌مان را از شرِ باروبُنهٔ غیرضروری خلاص کنیم و بر آنچه ضروری است، متمرکز شویم.

همان‌طور که کُنچِن در آغاز سفرش کشف کرد، شناکردن خلاف جریان آب ما را خسته می‌کند و منتهی به رنج می‌شود؛ اما اگر تسلیم جریان آب شویم و همراه آن برویم، می‌توانیم انرژی‌مان را برای چیزهای مهم‌تر ذخیره کنیم و لذت‌های بیشتری را در زندگی کشف کنیم.

قضیهٔ اصلی، رسیدن به مقصد خاصی نیست؛ بلکه لذت‌بردن از خودِ سفر است. همین امر در زندگی‌هایمان صدق می‌کند. ماجرا فقط رسیدن به هدف‌هایمان نیست؛ بلکه همچنین قدردانی از تجربه‌ها و درس‌هایی است که در سفرمان به دست می‌آوریم.

تمایل به تغییر، فرصت‌های جدیدی را پیش روی ما می‌گذارد و کمکمان می‌کند خودمان را رشد و توسعه بدهیم.

باید یاد بگیریم که سرشت خود را بپذیریم و قدردان ذات خود باشیم. این واقعیت که با دیگران فرق داریم، از ارزشمان کم نمی‌کند.

«ولی من نمی‌خواهم از دستش بدهم. خیلی قشنگ است.» بُدی لبخندی زد: «زیبایی هرچیزی فقط در ظاهرش نیست؛ بلکه در مفیدبودنش هم هست. چرا این آب‌پاش را به کسی نمی‌دهی که بتواند از آن استفاده کند؟ شاید یک گوزن بتواند از آن برای رفع تشنگی‌اش استفاده کند، یا پرنده‌ای بتواند آن را به‌جای وان حمام به کار ببرد. در این صورت آب‌پاش، هم زیباست و هم مفید.»

وقتی یاد بگیریم توجهمان را بر زمان حال متمرکز کنیم، یعنی بر نفَس‌هایمان، افکارمان، احساساتمان و بر جهان اطرافمان، می‌توانیم کم‌کم احساس عمیق‌ترِ ارتباط با دنیا و یکی‌شدن با آن را در خودمان بپرورانیم. این کار کمکمان می‌کند بر احساس تنهایی غلبه کنیم و به‌جای آن تنهایی، احساس تعلق و پیوند با دنیا را در خود پرورش دهیم.

چیزهای زیادی در زندگی ما نمادین هستند. آن‌ها تجسم چیزی هستند؛ ولی این قدرت را ندارند که برایمان رضایت واقعی را به ارمغان بیاورند. این مهم است که تفاوت بین نماد و واقعیت را درک کنیم و انرژی‌مان را بر آن چیزی که واقعاً اهمیت دارد، متمرکز سازیم.

ما در این لحظه، اینجا هستیم. کلید فهمیدن این موضوع هم این است که بدانیم اگرچه افکار ما می‌توانند به‌سمت گذشته یا آینده جریان پیدا کنند، ما همیشه در زمان حال باقی می‌مانیم.