کتاب عربیکا

«ما مأموریت‌های تاریخی داریم؛ در حاشیهٔ کتاب فاخر تاریخْ نقاشی‌های کودکانه نکشید!»

مگر هربار که انسان زخم جدیدی می‌خورد درد تازه‌ای را نمی‌چشد؟!

این مردم دست‌کم سه بار خانه‌هایشان را از نو ساخته‌اند. آن جنوبی، حتی همین چند ماه پیش، همان موقع که در حیاط خانه‌اش قلیان می‌کشید و به در و دیوار خانه‌اش نگاه می‌کرد، نقشهٔ جدید خانه را در ذهنش کشیده؛ با خودش گفته: «اگر دفعهٔ بعد اسرائیل خرابش کرد، این‌بار این‌طور می‌سازمش.»

در یکی از اتاق‌ها سید حسن نصرالله منتظر ماست. او در قلب ضاحیه کابوس اسرائیل شده است. صهیونیست‌ها در خواب هم نمی‌دیدند در یک کشور بی‌دفاع و بی‌ارتش، که مقصد دوم اشغال آن‌ها پس از فلسطین بوده، جمعی از مردم، به تأسی از انقلابی در یک کشورِ دیگر، به هم بپیوندند و این‌طور مایهٔ گرفتاری و افسردگی آن‌ها بشوند.

در 16 سپتامبر 1982، حمله ای به فرماندهی آریل شارون، وزیر دفاع اسرائیل، به صبرا و شتیلا (اردوگاه آوارگان فلسطینی در لبنان) صورت گرفت که طی سه روز منجر به کشته شدن بیش از سه هزار نفر از فلسطینیان و لبنانی ها شد. سوءقصد به جان بشیر جمیل، رهبر حزب کتائب، بهانهٔ این حمله بود. تعداد زیادی از کودکان، زنان، و سال خوردگان قربانیان این جنایت بودند که با سلاح گرم و سردِ مهاجمان به طرز وحشیانه ای کشته شدند. آنچه بیشتر باعث کشتار دسته جمعی ساکنان صبرا و شتیلا شد محاصرهٔ اردوگاه توسط ارتش اسرائیل بود.

_ برادرا، عذر می‌خوایْم. هرجا می‌رفتیم نوشابه بگیریم کوکا و پپسی داشتن. طول کشید تا زمزم گیر بیاریم! پِقّی می‌زنیم زیر خنده. آن‌ها واقعاً مبارزه را جدی گرفته‌اند. خوش به حال زمزم که این لبنانی‌ها با صدها کیلومتر آن‌سوتر از مرزهای ایران این‌قدر به آن وفادارند.

فقط با اسلحه می توان با اسلحه مقابله کرد و ما با دشمنی روبه رو هستیم که فقط زبان زور را می فهمد ... در این سرزمین همان‌گونه‌که زیتون می روید، مبارزان مقاومت نیز پرورده می شوند و نسل به نسل تسلیم ناپذیری را به ارث می برند.

حالا بیروت و ضاحیه و اقلیم التفاح و نبطیه و بنت جُبیل هم برای من مثل دوکوهه و طلائیه و شلمچه و فکه و بازی‌دراز معنادار شده بود.

در برخی اسناد به تلاش های شارون برای طراحی و ایجاد کودتا علیه جمهوری اسلامی ایران و به قدرت رساندن فرزند محمدرضاشاه معدوم به قدرت اشاراتی شده است. شارون در سال 2006 در اثر سکتهٔ مغزی به کما رفت و پس از هشت سال به درک واصل شد.

این در حالی است که یهودیان در دورهٔ قیمومیت انگلیس فقط ۱۶۸۲ کیلومتر از سرزمین تاریخی فلسطین یعنی حدود 2/6 درصد از مساحت آن را در اختیار داشتند.

زندگی نرمال و روتین برای انسان مدرن آغاز پوچی و بی‌معنایی است؛ هرچندکه تلاش کند از طریق تفریحات غیرمتعارف آن را بپوشاند. فقدان یک موقعیت که انسان را بر لبهٔ حقیقت وجودش بنشاند و تلاش را برای فرارفتن و غلبه بر آن برانگیزد و قلب زندگی را به تپش وادارد سرآغاز افسردگی بسیاری از مردم است. زندگی آن‌گاه که به مجموعه‌ای از عادات تکرارشونده در شرایط ثبات و نرمال بدل شود، انسان را به خودویران‌سازی سوق می‌دهد. ما از زندگی چه می‌خواهیم؟ رسیدن به این مرحله؟!

خانه‌به‌دوشیِ راست‌قامتان صبور ضاحیه دل را می‌سوزاند

نمی‌دانند زندگی در زندانی به نام غزه با فشار چند ده‌سالهٔ پست‌ترین موجودات تاریخ همراه با اسارات، گرسنگی، تحقیر، ممنوع‌الورودی،‌ ممنوع‌الخروجی، بی‌خبری از بستگان، مفقود شدن ناگهانی اعضای خانواده، کمبود دارو، و بمباران دل‌بخواهی و اتفاقی هوایی یعنی چه؟ کودکانی که در اردوگاه آوارگان چشم به جهان باز می‌کنند و در همان حال بزرگ می‌شوند و در همان جغرافیای کوچک محاصره‌شده باید بمیرند چه راهی جز مبارزه برای آزادی و کرامتشان باقی می‌ماند؟

بیش از یک‌ونیم‌میلیون نفر هفته‌های متوالی بیرون از خانه‌شان به سر می‌برند و ... دیگر این سرزمین جای مناسبی برای «سکونت» نیست. طوفان الاقصی عملیاتی برای زندگی بود. زندگی در هر سرزمین اول حق صاحبان آن سرزمین است؛ اگر آن‌ها نتوانند سکونت کنند، هیچ‌کسی نخواهد توانست.

رژیم صهیونیستی در محاسباتش بین دو گزینهٔ بد و بدتر قرار دارد. اگر نجنگد، به مقاومت فرصت رشد و استحکام بیشتر داده است و اگر بجنگد، با تزلزل داخلی و ناامنی و تهدید مستمر مواجه خواهد بود که این به‌منزلهٔ مرگ تدریجی است. اسرائیل برای به تحلیل بردن توان و قوای مقاومت متناوباً شعلهٔ درگیری و جنگ را روشن می‌کند.

شادی دشمن از ترورها کوتاه است. اگر ترورها یک پیروزی بود، مقاومت از زمان ترور عزالدین قسام در نود سال پیش پایان می یافت.

«خونه‌ها که از بچه‌هامون عزیزتر نیستن. سنگ دوباره روی سنگ می‌ره ... خونه‌ها رو ازنو می‌سازیم ... فدای مقاومت!»

شیخ نعیم قاسم متولد سال ۱۹۵۳ در نبطیه (جنوب لبنان) است. علاوه بر تحصیلات حوزوی، در دانشگاه لبنان در رشتهٔ شیمی فارغ التحصیل شده و به زبان های فرانسه و فارسی هم مسلط است. از شیخ نعیم قاسم تاکنون بیش از بیست اثر منتشر شده که بسیاری از آن ها به زبان های مختلف ترجمه شده اند.

خانه‌اش در معرض بمباران است و زن و بچه‌اش آواره، اما نگران ناهار ماست. این‌ها بیرون از خودشان ایستاده‌اند. در وسط معرکه‌ای که تکلیف تاریخ را معلوم خواهدکرد.

این را از سید مقاومت آموخته‌اند که خون همهٔ ما ریخته شود ولی یک تیر به‌سمت ایران شلیک نشود.

من به زندگی بازگشتم؛ به محله‌ای در ضاحیه که در آن می‌زیستم،‌ شرمگین از اینکه خانه‌ام ویران نشده و من شهیدی تقدیم نکرده‌ام.

جمعیت کل فلسطینیان تا پایان سال ۲۰۲۱ حدود چهارده میلیون نفر برآورد شده است. بیش از نیمی از جمعیت فلسطینیان، یعنی حدود هفت میلیون نفر، در سرزمین تاریخی فلسطین زندگی می کنند که از این تعداد 7/1 میلیون نفر در سرزمین های اشغالی، حدود سه میلیون نفر در کرانهٔ باختری و قدس اشغالی، و حدود دومیلیون نفر در باریکهٔ غزه ساکن اند.

غیر از اینکه نصف مردم لبنان مسلمان و شیعه نیستن، بعضی از خود مردم اینجا هم پوشش شرعی ندارن. حالا بعداً دربارهٔ مردم لبنان برات بیشتر توضیح می‌دم. اینجا همه‌جور آدمی پیدا می‌شه. اینجا هر محله‌ش با محلهٔ دیگه‌ش فرق داره.

سر و شکل مسجد بسیار شبیه مساجد خودمان است؛ کتیبه‌های ذکر و صلوات و فرش‌هایی با نقشِ آشنا. ولی نمازگزاران، به‌خصوص آن‌ها که جوان‌ترند، بعضاً با شلوارک در صف نماز ایستاده‌اند.

سید حسن حالا دو سه سالی است که رهبر جهانی محبوب شناخته می‌شود. در لبنان هم یک چهرهٔ ملّی است که خاک سرزمینش را، پس از سال‌ها، از دست اشغالگران نجات داده؛ خاکی که نه ارتش درست و درمانی دارد، نه حامیان وفاداری، و نه سیاستمداران وطن‌پرستی. حالا یک روحانیِ جوانِ شیعه شده است مؤلفهٔ تعیین‌کنندهٔ قدرت و سیاست در غرب آسیا، در بحرانی‌ترین نقطهٔ جهان و بغرنج‌ترین دورهٔ تاریخ. با خودم فکر می‌کنم اگر صد سال بعد به دنیا می‌آمدم و از من می‌پرسیدند دوست داری چه کسی را در گذشتهٔ تاریخ ببینی، پاسخ می‌دادم سید حسن نصرالله.

بگذارید نظرم رو دربارهٔ رژیم صهیونیستی صریح بگم. ممکنه بعضی از شما فکر کنید این اسرائیله که امریکا رو اداره می‌کنه، ولی درواقع اسرائیل فقط یکی از پروژه‌های امریکاست؛ پروژهٔ امریکا در منطقهٔ خاورمیانه. این پروژه تاریخ انقضا داره و همیشگی نیست. زمانی که هزینه‌هاش بیشتر از فوایدش بشه، منقضی می‌شه.

بگذارید نظرم رو دربارهٔ رژیم صهیونیستی صریح بگم. ممکنه بعضی از شما فکر کنید این اسرائیله که امریکا رو اداره می‌کنه، ولی درواقع اسرائیل فقط یکی از پروژه‌های امریکاست؛ پروژهٔ امریکا در منطقهٔ خاورمیانه. این پروژه تاریخ انقضا داره و همیشگی نیست. زمانی که هزینه‌هاش بیشتر از فوایدش بشه، منقضی می‌شه. از نظر دبیرکل حزب‌الله، مقاومت لبنان و فلسطین کارش این بود که، با ایستادگی در برابر اسرائیل و به شکست کشاندن برنامه‌هایش، هزینه‌های باقی ماندن آن را آن‌قدر زیاد کند که عملاً امکان ادامهٔ حیات نداشته باشد.

ممکنه بپرسید چرا در فرار اسرائیل از لبنان مزارع شبعا هنوز در اشغال نیروهای رژیم باقی مونده؟ این خیلی هم ما رو ناراحت نمی‌کنه: اولاً ما همچنان به کل دنیا اعلام می‌کنیم که اسرائیل یه رژیم اشغالگره و خاک ما رو اشغال کرده؛ ثانیاً، دولت و مردم لبنان هم می‌دونن که هنوز بخشی از خاکش در اشغال اسرائیله و این به مقاومت لبنان مشروعیت مبارزه می‌ده؛ ثالثاً، خود ما هم همچنان خودمون رو در موقعیت مبارزه نگه می‌داریم. سید هنگامِ گفتنِ جملات پایانی لبخند می‌زند.

در مرزِ سرزمینِ اشغالی از سوی لبنان هیچ مانعی دیده نمی‌شود، اما از سوی اسرائیل انواع و اقسام موانع به چشم می‌خورد؛ سیم خاردار و شبکه‌های فلزی، حسگرهای حرارتی، دوربین‌های نظارتی، خاکریز و خندق و چیزهای دیگر که من نمی‌شناسم. جوان خندانی یک اسلحهٔ کلاشنیکف حمایل کرده و روبه‌روی مقر سربازان اسرائیلی قدم می‌زند. شلوارِ پلنگی و پوتین به پا دارد. یک پیراهن سادهٔ نخی پوشیده که روی شلوار انداخته. نفربرِ غول‌پیکرِ اسرائیلی تا چند متریِ ما می‌آید و می‌پیچد توی مقر. چشم‌هایم را تیز می‌کنم تا سرنشینانش را از لای شیشه‌های قطور و کوچکش ببینم؛ دیده نمی‌شوند.

می‌پرسم: «الان تو تنها اینجا چی کار می‌کنی؟ اگه این‌ها بخوان بیان داخل لبنان، که از روی تو رد می‌شن ...» _ خُب پس چرا نمی‌آن؟ می‌خندد. جوابش دندان‌شکن است. من هم می‌خندم. به‌سمتِ دشت صاف و خالی از هرگونه تجهیزات لبنان اشاره می‌کند: «می‌بینی، هیچ خبری نیست. اگه یه گلوله به‌سمتِ ما شلیک کنن، از زیر زمینِ این دشت هزار نوع سلاح بیرون می‌آد به‌سمت اسرائیل.» غرورانگیز است. انگار نه انگار دارد دربارهٔ یکی از مجهزترین ارتش‌های جهان حرف می‌زند. آن‌ها، دو سال قبل از این، همین ارتش تا بن دندان مسلح را تحقیر کرده و فراری‌شان دادند. با چشم خود پیروزی ایمان بر اسلحه را دیده‌اند. ترسی ندارند.