کتاب قبله کعبه زاد (دفتر اول)

امام صادق(ع) فرموده است: «امیرالمؤمنین(ع) هزار برده را آزاد کرد». در آن دوران اگر برده‌ای آزاد می‌شد، به سختی و تنگدستی دچار می‌گشت؛ ازاین‌رو وقتی اهل‌بیت(ع) برده‌ای را آزاد می‌کردند، مبلغی را نیز به او می‌دادند تا کسب‌وکار کوچکی برای خود به راه بیندازد.

‌(وَ كَفَی اللهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ) (خداوند در جنگ‌ها برای شما کافی است).

روزی امیرالمؤمنین(ع) در مکانی ساده بر تخت حکومت نشسته بود که یکی از اصحاب وارد آنجا شد. او چند خلیفۀ پیش از ایشان را دیده بود که مقید به رعایت رفتارهای زاهدانه نبودند. آن شخص به حضرت گفت: به خدا قسم، تو خلافت را زینت دادی و خلافت چیزی به تو اضافه نکرد. خلافت افتخار می‌کند که به چنین شخصی مزین شده است.

«إِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَ الِانْقِطَاعِ إِلَيْكَ» (معبودا، مرا به نهایت گسستن [از خلق] به‌سوی خودت برسان).

«لَوْ أَرَدْتَ هَوَانِي لَمْ تَهْدِنِي…» (خداوندا اگر خواری‌ام را می‌خواستی، مرا هدایت نمی‌کردی)

در روایت آمده است: «وَ لَوْ کَانَ الْفَضْلُ شَخْصاً لَکَانَ الْحَسَنَ(ع)»؛ اگر همۀ فضایل در چهره و قامت انسانی مجسم شود، آن شخص امام حسن(ع) است.

وقتی خبر شهادت امیرالمؤمنین(ع) به امام حسن(ع) رسید، ایشان عمامه یا لباسی مشکی به تن داشت و بر منبر فرمود: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ، لَقَدْ فَارَقَكُمْ أَمْسُ رَجُلٌ مَا سَبَقَهُ الْأَوَّلُونَ وَ لَا يُدْرِكُهُ الْآخَرُونَ»؛ دیشب کسی شما را ترک کرد که هرگز از پیشینیان کسی به گَرد پای او نمی‌رسد و از این پس نیز مانند او نخواهد آمد. ای مردم، فرصتِ شما گذشت و علی‌ابن‌ابی‌طالب که در تاریخ نظیر ندارد، از دنیا رفت.

اگر کسی بخواهد موردتوجه امام حسن(ع) قرار بگیرد، باید به اطرافیان خود کرم نشان دهد.

در این دوره، آن شخصیت عظیمِ بی‌نظیر، بیشتر به کشاورزی و چاه‌کنی مشغول بود و جامعه حق و جایگاه والای ایشان را نمی‌شناخت. بااین‌وجود، در آن ایام اوضاع مالی حضرت دگرگون شد و مورخان درآمد سالیانۀ ایشان را چهل هزار دینار گزارش کرده‌اند که حدود چهل هزار مثقال طلاست

شخصی به ایشان گفت: زره عمرو بهترین زره در میان عرب است و بسیار ارزشمند است، چرا آن را برنداشتی؟ حضرت(ع) در پاسخ فرمود: حیا کردم او را عریان کنم.

منظور از زهد، به‌هیچ‌وجه فقر و نداری و تجویز و ترویج آن نیست، بلکه زهد واقعی به‌معنای بی‌رغبتی به دنیاست. بسیار طبیعی است که لباس و خوراک انسانِ فقیر ساده و بی‌آلایش باشد، اما به کسی زاهد گفته می‌شود که در عین دارایی و ثروت به آن بی‌رغبت باشد.

امام باقر(ع) می‌فرماید: «در میان اهل‌بیت(ع) شبیه‌ترین شخص به امیرالمؤمنین(ع)، امام سجاد(ع) است».

«السَّلَامُ عَلَی مَنْ شُرِّفَتْ بِهِ مَكَّةُ وَ مِنًی»؛ سلام بر او که سرزمین وحی و منا به‌برکتش شرافت یافته‌اند.

ایشان در جنگ‌ها وقتی کسی را زمین می‌زد، تکبیر می‌گفت و دشمن با شنیدن تکبیرِ حضرت می‌فهمید که کسی زمین خورده و کشته شده است.

زبیر سخن پیامبر(ص) را به یاد آورد و پشیمان به میان سپاه خود بازگشت. او لشکرِ انبوهی را گرد آورده بود و اکنون باید به آنها می‌گفت که اشتباه کرده است. این کار بسیار سخت بود، به‌ویژه اینکه او شخصیتی نظامی و بسیار شجاع و قدرتمند بود و این عقب‌نشینی او را بدنام می‌کرد.

خزانه‌دار از حضرت پرسید: سکه‌ها از طلا باشد یا نقره؟ ایشان فرمود: هر دوِ اینها برای من سنگ هستند؛ چه سنگِ نقره و چه سنگِ طلا، هرکدام برای او سود بیشتری دارد و نافع‌تر است آن را به او بده.

گر یک نظر به‌سوی منِ بینوا کنند دستم گرفته پادشهِ ماسوا کنند انگشتری که مُلک سلیمان بهای اوست آنان به سائلی به خجالت عطا کنند

ما علاقه داریم دربارۀ امیرالمؤمنین(ع) گفت‌وگو کنیم، وگرنه معترفیم که گفت‌وگوی ما بیانِ حقیقت ایشان نیست، بلکه سخنانی در حد فهم خودمان است.

«خدایا، گیرم مرا به جهنم ببری و بر آتش صبر کنم، فراق تو را چگونه تحمل کنم؟!»

«اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي أَخْشَاكَ كَأَنِّي أَرَاكَ»؛ خدایا به من خشیتی عطا کن که گویا تو را می‌بینم.

برخی اعتراض کردند و برخی از ترس دخالت نکردند و گفتند: اختلاف‌افکنی نکنید! این گروه حتی به ترس خود وجهه‌ای دینی نیز دادند، درحالی‌که وقتی اصل دین در خطر باشد، جلوگیری از اختلاف‌افکنی معنا ندارد.

حتی در اولین جنگ اسلام، که بدر نام دارد و تقریباً پانزده سال پس از بعثت ایشان بود، تعداد یاران و همراهان حضرت سیصدوچند نفر بوده است

حتی پدر حضرت امیر(ع) نیز در ظاهر اسلام خود را آشکار نکرد. ابوطالب برای اینکه بتواند روابط قبیله‌ای حاکم در آن زمان را تنظیم و از پیامبر(ص) حمایت کند، اسلام خود را بروز نمی‌داد؛ زیرا ایشان شخصیت عظیمی نزد قریشیان داشت و می‌توانست با نفوذ خود در میان مردم، آنها را مدیریت و از پیامبر(ص) محافظت کند.

وقتی در ماجرای شعب، ابوطالب(س) از دنیا رفت، خداوند به پیامبر(ص) دستور داد از مکه هجرت کند.

خزانه‌دار از حضرت پرسید: سکه‌ها از طلا باشد یا نقره؟ ایشان فرمود: هر دوِ اینها برای من سنگ هستند؛ چه سنگِ نقره و چه سنگِ طلا، هرکدام برای او سود بیشتری دارد و نافع‌تر است آن را به او بده.

خزانه‌دار از حضرت پرسید: سکه‌ها از طلا باشد یا نقره؟ ایشان فرمود: هر دوِ اینها برای من سنگ هستند؛ چه سنگِ نقره و چه سنگِ طلا، هرکدام برای او سود بیشتری دارد و نافع‌تر است آن را به او بده.

«إِنَّ لِکُلِّ نَبِيٍّ آیَةٌ وَ آیَةُ نُبُوَّتِي عَلِيُّ بْنُ‌ أَبِي‌طَالِبٍ» (هر پیامبری نشانه‌ای دارد و نشانۀ نبوت من علی‌بن‌ابی‌طالب است).

به خدا قسم، تو خلافت را زینت دادی و خلافت چیزی به تو اضافه نکرد

حضرت ابوطالب نیز که از بزرگان قریش بود، برای اینکه بتواند با تمسک به قوانین قبیله حرمت پیامبر(ص) را حفظ کند، تا پایان عمر ایمان خود را افشا نکرد.

همچنین تعیین کردند هرکس حق سکونت در مدینه را ندارد، مگر اینکه عرب حجازی باشد. سه درجه ایجاد کردند: عرب حجازی، عرب یمانی و عرب‌های گروه سوم.