کتاب لوطی خان نمایش‌نامه‌ای از شهاب شاه پرویزی است که در قالب روایت زندگی مردم یک شهر کوچک فقیر و قحطی‌زده، دغدغه‌های اجتماعی، اخلاقی و طبقاتی خود را دنبال می‌کند و از تلاش برای بقا و امید به تغییر می‌گوید. شخصیت‌های اصلی، از جمله لوطی خان، عفت، ننه آمنه، آق سلیمون و دیگران، هر یک نماینده‌ی بخشی از جامعه‌ای سنتی و گرفتار در مناسبات قدرت، فقر و سنت‌های دیرینه هستند. این متن نمایشی را انتشارات مانیان منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب لوطی خان

لوطی خان، نوشته‌ی شهاب شاه پرویزی، متنی نمایشی است که در بستر اجتماعی و تاریخی خاصی روایت می‌شود؛ فضایی که قحطی، فقر و مناسبات ارباب و رعیتی بر زندگی مردم سایه انداخته است. کتاب با تمرکز بر شخصیت لوطی خان، مردی بازگشته از غربت و خانواده‌ی آق سلیمون باربر، به بررسی روابط قدرت، سنت، دین و اخلاق در جامعه‌ای کوچک می‌پردازد.

روایت با زبانی آمیخته به اصطلاحات محلی و محاوره‌ای، فضای کوچه و بازار، می‌خانه و خانه‌های فقیرانه را بازسازی می‌کند و شخصیت‌هایی چندلایه و باورپذیر را به تصویر می‌کشد. ساختار کتاب مبتنی بر گفت‌وگوهای طولانی و پرکشمکش میان شخصیت‌هاست که هر یک دغدغه‌ها و نگرانی‌های خود را در مواجهه با شرایط دشوار زندگی بیان می‌کنند.

شهاب شاه پرویزی در لوطی خان تصویری از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که در آن سنت و قدرت، سرنوشت افراد را رقم می‌زند و امید به تغییر، در میان ناامیدی‌ها و بی‌عدالتی‌ها جست‌وجو می‌شود.

خلاصه نمایش‌نامه لوطی خان

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان با خانواده‌ی آق سلیمون باربر آغاز می‌شود؛ خانواده‌ای فقیر که درگیر مشکلات معیشتی و سنت‌های دست‌وپاگیر هستند. عفت، دختر خانواده، در آستانه‌ی ازدواجی ناخواسته با آق زاهد، مردی مسن و مذهبی، قرار می‌گیرد. ننه آمنه، مادر خانواده، با زبانی تند و پر از گلایه، تلاش می‌کند دخترش را به پذیرش این وصلت راضی کند، درحالی‌که عفت میان ترس، ناامیدی و فشار خانواده گرفتار است.

در همین زمان، خبر بازگشت لوطی خان، پسر حاج حسین، در شهر می‌پیچد؛ مردی که سال‌ها پیش پس از مرگ مادرش، زادگاهش را ترک کرده و حالا با هدف کاشتن گندم و کمک به مردم در دوران قحطی بازگشته است. بازگشت لوطی خان، امید و نگرانی را همزمان در دل مردم و اربابان شهر می‌کارد.

او با گذشته‌ای پرماجرا و شخصیتی مستقل، حاضر نیست زیر بار قدرت اربابان و قاضی شهر برود و تصمیم دارد زمین پدری‌اش را دوباره آباد کند. این تصمیم، او را رودرروی مسعود خان، ارباب قدرتمند شهر و حشمت غازه، قاضی و مرد صاحب نفوذ قرار می‌دهد.

چرا باید کتاب لوطی خان را بخوانیم؟

ویژگی کتاب، بازآفرینی فضای اجتماعی و فرهنگی یک دوره‌ی تاریخی با استفاده از اصطلاحات و گفت‌وگوهای محلی است که به شخصیت‌ها عمق و هویت می‌بخشد. روایت امکان همدلی با دغدغه‌ها و رنج‌های مردم عادی را فراهم می‌کند. این کتاب برای کسانی که به دنبال شناخت لایه‌های پنهان جامعه، مناسبات قدرت و تأثیر سنت بر سرنوشت افراد هستند، تجربه‌ای متفاوت و تأمل‌برانگیز فراهم می‌آورد.

خواندن کتاب لوطی خان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان ادبیات نمایشی و تئاتر، پژوهشگران فرهنگ عامه، دوستداران روایت‌های محلی و کسانی که دغدغه‌ی شناخت مناسبات قدرت، فقر و سنت در جامعه را دارند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب لوطی خان

«ننه آمنه: عفتی! عفتی! کدوم گوری هستی ذلیل مرده؟ بیا مطبخ. بیا دست‌م به این چراغه؛ نمی‌تونم دادکِشون کنم هی. اَلو گرفتم از این مطبخیه چاه وِیل. مطبخ نیس که؛ دخمهٔ اسفل السافلینه.

عفت: گیس‌م به قدم‌ت ننه. بله؟ چی شده دوباره غُرولُندی‌کنون شدی به آدم و خاتم؟!

ننه آمنه: والا به خدا. گیس سیاهون‌م رو توی این آجرپزون، سفید کردم؛ که چی؟ هی سر پیری به جای یه نماز، روضه که به کمر بزنم و بشه دست‌گیرون قبر و قیومت‌م؛ شدم پله اَلّا کلنگ‌کن. هی بیا مطبخ، برو بالا. اون وقت علیا مخدره بشینه پای پنج دری، خودش رو آلّاپلنگی کنه.

عفت: وا! ننه! آلا پلنگی نداره که. قوقو سوسو از صب تا شوم چپیدم گِل این آلونکی.

ننه آمنه: دختر نیستی که؛ شمر و یزید پروروندم توی این آلونک زِپِرتی. راس راس فقط برو بیا و توی این پنجره، اون پنجره، سر و گیس‌ت رو تاب و تب بده. دختر بودی، یه کلوم می‌گفتی ننه! چه مرگی‌ته که از صلات ظهریه، گیر مطبخی.

عفت: وا! ننه! بذار نفس‌م از جارو پاروی حیاط و پاشویه بالا بیاد، بعد نقل گِلِه کن آخه.

ننه آمنه: توک نجنبون اِن‌قَذِه. حالا انگاری کاخ بلقیسِ سلیمون رو دادن به‌ش جارو پارو کنه. چس مثقال حیاط که ان‌قذه قیل و قال نداره. وَرجِه سفره قلم‌کاریه رو بنداز بیخ حوضیه؛ آقات، مهمون وعده گرفته.»