بریده‌هایی از کتاب ره نامه (جلد پنجم، دین، دنیا و آخرت)

اسلام به ما آموخته است که «لَیسَ مِنّا مَنْ تَرَکَ دُنْیاهُ لآِخِرَتِهِ وَ لاَ آخِرَتَهُ لِدُنْیاهُ»؛ دنیا را برای آخرت نباید ترک کرد، همچنان که آخرت را نباید فدای دنیا کرد. در یک روایتی میفرماید: «اِعمَل لِدُنیاکَ کَأَنَّکَ تَعیشُ أَبَداً»؛ یعنی برنامه‌ریزی دنیا را فقط برای چند روزهٔ زندگی خودت نکن؛ برای پنجاه سال برنامه‌ریزی کن. این را مسئولان کشور، مسئولان برنامه‌های عمومی مردمی باید مورد توجّهشان قرار بدهند. نگوییم ما که معلوم نیست پنجاه سال دیگر زنده باشیم، چرا برنامه‌ریزی کنیم؛ نخیر، جوری برنامه‌ریزی کن که گویی بنا است تا آخر دنیا زنده باشی؛ همچنان که اگر برای خودت و به نفع خود بخواهی برنامه‌ریزی کنی، با چه جدّیت و دقّتی میکنی، برای نسلهای آینده هم که تو در آن وقت نیستی،

زهد، یعنی بی‌اعتنائی به دنیا. بی‌اعتنائی به دنیا به معنی بی‌اعتنائی به تلاش دنیا نیست. چه کسی از امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) در دنیا پرتلاش‌تر بود؟ چه کسی بیشتر از امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام)، از قدرت بازو، قدم، مغز، جسم، روح، مال و همهٔ نیروهای خود برای ساختن یک دنیای خوب استفاده کرده است؟ اشتباه نکنیم! بی‌رغبتی به دنیا، به معنای پشت کردن به تلاش، سازندگی، مبارزه و ساختن جهان به شکل مطلوب نیست؛ آن زحمتها را باید کشید.

یاد خدا با تضرّع، پشتوانهٔ همهٔ خیرات و همهٔ برکاتی است که انسان میتواند در این مهلت زندگی به دست بیاورد. این یاد خدا نباید اختصاص داشته باشد به دورانهای شدّت و محنت و زحمت و فشار؛ نه، در دوران راحت، در دورانی که انسان دغدغه و نگرانی مادّی هم ندارد، این یاد خدا را باید در دل نگه دارد. وقتی سختی‌هایی به ما افراد بشر روی می‌آورد، به یاد خدا می‌افتیم. فرمود: «فَإِذَا رَکِبُوا فِی الْفُلْکِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَی الْبَرِّ إِذَا هُمْ یشْرِکُونَ»؛ در حین بلا، انسان به خدا متوجّه میشود؛ وقتی بلا برطرف شد، انسان یادش میرود.

شماها مسئولان کشور هستید در بخشهای مختلف؛ کارهای زیادی بر عهدهٔ شما است؛ کارهای شما، هم کار دنیا است، هم کار آخرت؛ یعنی وقتی به انجام وظیفهٔ خود میپردازید، هم دارید دنیا را آباد میکنید، زندگی را آباد میکنید، هم دارید باطن و درون خودتان را آباد میکنید. این عمل _ که هم عمل دنیایی است، هم عمل اخروی است‌_ احتیاج دارد به دو عنصر: صبر و توکّل.

اگر کسی دین را برای ارزش والای معنوی ذاتی خودش هم قبول نداشته باشد و نشناخته باشد، میتواند به دین به عنوان دارویی که میتواند مهم‌ترین مشکلات اجتماعی یک ملّت را علاج کند، تکیه کند. این را فقط ما که جمهوری اسلامی هستیم، نمیگوییم و فقط هم برای کشور ما نیست، بلکه امروز متفکّران و نخبگان سیاسی و فکری دنیا هم به همین فکرها افتاده‌اند. آنها خلأ دین را، بخصوص در برخی از کشورهای اروپایی، که فاصلهٔ آنها با دین‌داری و ایمانِ دینی خیلی زیاد شده، احساس میکنند و نسبت به این خلأ هشدار میدهند. ایمان خیلی چیز باارزش و خیلی عنصر مهمّی است برای سامان دادن و سروصورت دادن به حرکتها و جلوگیری از زیاده‌کاری‌ها و زیاده‌روی‌ها و تخلّفها و آشفتگی‌ها در مسائل گوناگون زندگی.

حیات طیبه، یعنی دنیا و آخرت را با هم داشتن. حیات طیبه، یعنی مادّه و معنا را با هم داشتن. حیات طیبه، یعنی آن ملّتی که تلاش میکند، سازندگی میکند، صنعت و بازرگانی و کشاورزی را به اوج میرساند، قدرت علمی و تکنیکی پیدا میکند، پیشرفتهای گوناگون در همه جهت به دست می‌آورد؛ امّا در همهٔ این حالات، دل او هم با خدا است و روزبه‌روز هم با خدا آشناتر میشود. این، هدف نظام اسلامی است. این، آن هدفی است که پیامبران اعلام کردند، مصلحان عالم گفتند و در این ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال گذشته، شخصیتهای برجستهٔ اسلامی آن را اعلام کردند.

بعضی برای حرف مردم و نظارت مردمی نقش قائل میشوند، امّا برای نظارت الهی و چیزی که فردای ما مشتمل بر آن است، نقش قائل نمیشوند. ما در هر سنّی، لب مرز هستی و نیستی هستیم. آن طرفِ مرز مرگ، محاسبهٔ الهی و مؤاخذهٔ حساب‌کش‌های دقیق الهی است. باید به فکر باشیم؛ حیات و ابدیت و سرنوشت حقیقی آنجا است

تشکیل حکومت جمهوری اسلامی و به هم ریختن نظام مستضعِف و مستکبر، یک تحوّل عظیمی بود که در این کشور و میان این ملّت پیش آمد و نمونهٔ کوچکی از آنچه در زمان ولی عصر (عجّل‌الله‌فرجه‌الشّریف) پیش خواهد آمد، در مقابل چشمها قرار داد.