کتاب کتاب رزق

و گناهانی که قسمت (و روزی) را پس می‌زند و (دفع می‌کند)، اظهارِ فقر و نداری و خواب‌ماندن از نماز عشا و (خواب‌ماندن) از نماز صبح و حقیرشمردنِ نعمت و شکایت‌کردن از معبود عزوجل است

از پیامبر اکرم (ص) روایت می‌کند که حضرت فرمودند: «از گناهان بپرهیزید؛ زیرا که خیرات را از میان می‌برند و همانا عبد گناه می‌کند و به‌سبب آن گناه، علمی را که پیش‌تر آموخته بود فراموش می‌کند

«هرکس (از پرداخت و ادای) حقی از (حقوقِ) خدای عزوجل امتناع بورزد، در یک (امرِ) باطلی دوبرابر آن را هزینه خواهد کرد (و درواقع هدر خواهد داد)»

«همانا مؤمن نیت گناه می‌کند و به‌خاطر همین (نیت) از رزقش محروم می‌شود.

کشکول شیخ بهایی: آورده که در تورات چنین آمده: «ای پسر آدم، هرگاه قساوتی را در قلبت و سقمی را در جسمت و نقصی را در مالت و محروم‌شدنی را در رزقت یافتی، بدان که تو به چیزی تکلم نموده‌ای که بیهوده بوده (و به تو مربوط نبوده و نفعی برایت نداشته است).»

از امام‌رضا روایت کرده که دربارهٔ آیهٔ (فَالْمُقَسِّماتِ أَمْرا) فرمودند: «ملائکه رزق‌های بنی‌آدم را مابین طلوع فجر تا طلوع خورشید تقسیم می‌کنند. پس هرکس در (بازهٔ زمانی) میان این دو (یعنی طلوع فجر و طلوع خورشید) بخوابد (درواقع) از رزق خویش خوابش برده (و آن را از دست داده است)

حضرت امام‌صادق فرمود: «خداوند بر هیچ بنده‌ای نعمتی را کرامت نفرمود که وی در قلبش (یا با قلبش) آن را بشناسد و در ظاهر هم خداوند را به زبانش حمد نماید و کلامش تمام (و کامل) گردد، مگر آنکه (به‌محض کامل‌شدن کلامش که مبتنی‌بر شکر بود) خداوند دستور افزایش (آن نعمت) را برای او صادر نماید.»

فرق میان تبذیر و اسراف در اینجاست که تبذیر همان انفاق در امری است که سزاوار نیست (و نباید در آن امر هزینه می‌شد)؛ لیکن اسراف، صرف (و هزینهٔ) زیادتر از آن چیزی است که باید هزینه می‌شد.

«همانا مؤمن نیت گناه می‌کند و به‌خاطر همین (نیت) از رزقش محروم می‌شود.

«از گناهان بپرهیزید؛ زیرا هیچ بلیه و هیچ نقص رزقی نیست مگر به‌خاطر یک گناهی.

و از ابوذر غفاری رضی‌الله‌عنه و او از پیامبر روایت کرده که حضرت فرمودند: «من آیه‌ای را می‌دانم که اگر مردم به آن (آیه) اخذ می‌کردند (و بدان عمل می‌کردند) همان آیه، (امورات) آنان را کفایت می‌کرد (و آن آیه این است:) (وَمَنْ یتَّقِ اللَّهَ یجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا* وَیرْزُقْهُ مِنْ حَیثُ لَا یحْتَسِبُ)» و خود حضرت همواره آن را می‌گفت و تکرار می‌کرد.

«مداومت بر معاصی رزق را قطع می‌کند.»

«هرکس قلیل از رزق را طلب کند (و از طلب آن سر باز نزند)، آن کار وی را به جلب (و به‌دست‌آوردنِ) مقدارِ فراوانی از رزق فراخواهد خواند و (لیکن) هرکس که (تحصیلِ) مقدار کم از رزق را رها کند (و به‌خاطر کم‌بودنش از تحصیل همان مقدار از رزق قلیل هم سر باز زند) این کار، وی را به‌سمت ازدست‌دادن مقدار فراوانی از رزق فراخواهد خواند.

هرکس که مقدار قلیل از رزق را کم (و حقیر) بشمارد، از مقدار فراوان (از رزق) محروم خواهد ماند

«بیست خصلت (و ویژگی) هست که مُورِث فقر است (و فقر را برای انسان بر جای می‌گذارد)...: بول‌کردن در حمام... و قطعِ رَحِم کردن... .

رسول خدا (ص) فرمودند: «مسافرت کنید تا صحت (و تندرستی) یابید

«به هرکس سه چیز داده شود از سه چیز (دیگر) منع (و محروم) نخواهد شد (و آن سه چیز این‌ها هستند): ۱. به هرکس که دعاکردن داده شود، اجابت هم داده خواهد شد؛ ۲. و به هرکس شکرکردن داده شود زیادشدن (نعمت) هم داده خواهد شد؛ ۳. و به هرکس که توکل‌کردن داده شود کفایت‌شدن (و برآورده‌شدن مهمات و امورات و معیشتش) نیز داده خواهد شد.

«قَسَمِ دروغین، فقر را در نسل (و ذریه) به ارث می‌گذارد.

از گناهان بر حذر باشید؛ چراکه عبد گناه می‌کند و درنتیجه (آن گناه) رزق از او بازداشته می‌شود.»

سه چیز است که اگر در یک خانه‌ای بوده باشند، دیگر تا آن زمانی که در آن (خانه) چیزی از این امور باقی بوده باشد در آنجا هیچ فرشته‌ای داخل نخواهد شد (و آن سه چیز این‌ها هستند:) سگ و خیانت و صورت ذی‌روح.

الکافی شیخ کلینی: از امیرالمؤمنین روایت کرده که فرمودند: «قول رسول خدا را پیروی نمایید، پس همانا که ایشان فرموده: هرکس باب مسئلت (و درخواست‌کردن، بدون نیاز و اضطرار به آن) را بر خویشتن باز کند، خداوند نیز باب فقری را بر روی او خواهد گشود.»

امام‌صادق فرمودند: «هرکس (از پرداخت و ادای) حقی از (حقوقِ) خدای عزوجل امتناع بورزد، در یک (امرِ) باطلی دوبرابر آن را هزینه خواهد کرد (و درواقع هدر خواهد داد)

در باب کلمات قصار رسول خدا (ص) آمده که حضرت فرموده‌اند: «هرکس خود را به فقیری بزند (و خود را فقیر نشان دهد) فقیر خواهد شد.»

خواندن سورهٔ جنّ (برای ادای قرض و رفع مضیقه در زندگی) مصباح کفعمی: به‌نقل از خواص القرآن چنین آورده: هرکس این سوره را (نوشته و آن را با آبی بشوید و آن آب را) بنوشد، آنچه بشنود بفهمد (و حفظش کند) و بر هرکسی که با او مناظره کند غالب گردد و این سوره جنیان را در آنجا که این سوره خوانده شود، مهزوم و شکست‌خورده می‌سازد (و آن‌ها را از آنجا فراری می‌دهد) و هرکس این سوره را بخواند و بعد بر یک حاکمی داخل شود (از شر او) در امان بماند و یا اگر (آن را) بر یک مال مخزون (و پنهان‌شده) بخواند، محفوظ بماند و یا اگر (این سوره را) بر یک اسیری بخواند، از اسارت آزاد شود و یا اگر (این سوره را) برای یک قرضی بخواند، ادا گردد.»

خواندن سورهٔ مزمّل برای دفع و رفع عسر و سختی دنیوی و اخروی و... مجمع‌البیان: جناب طبرسی مذکور ساخته که ابی بن کعب روایت کرده که رسول خدا فرمودند: «هرکس سورهٔ مزمّل را بخواند، عسر (و سختی) در دنیا و آخرت از او مرتفع گردد.» تفسیر البرهان: جناب بحرانی از خواص القرآن چنین آورده‌اند: از پیامبر اکرم روایت شده که فرمودند: «هرکس این سوره (یعنی سورهٔ مزمل) را بخواند، اجر او مانند کسی خواهد بود که به تعداد جن و شیاطین در راه خدا بنده آزاد کرده است و خداوند عسر (و سختی) را در دنیا و آخرت از او مرتفع خواهد ساخت و هرکس بر قرائت آن مواظبت و مداومت نماید پیامبر اکرم را در خواب ببیند، پس (اگر ایشان را دید) هرچه که دلش می‌خواست، از ایشان بخواهد.»

خواندن سورهٔ واقعه در هر شب جمعه و خواندن آن در هر شب و سایر خواص این سوره برای در امان‌ماندن از فقر و فاقه و توسعه در مال ثواب الاعمال شیخ صدوق: به اسناد خویش از ابی‌بصیر از ابی‌عبدالله (امام‌صادق) روایت کرده که حضرت فرمودند: «هرکس در هر شب جمعه‌ای (سورهٔ) واقعه را بخواند، خداوند او را دوست بدارد و مردم (هم) همگی او را دوست بدارند و در دنیا هرگز نه بؤس (و فقر و بیچارگی‌ای) ببیند و نه فقری و نه فاقه‌ای (یعنی نیازمندی‌ای) و نه آفتی از آفات دنیا و از رفقای (و همراهان) امیرالمؤمنین (ع) باشد و این سوره فقط سورهٔ امیرالمؤمنین (ع) است که هیچ‌کسی در آن (سوره) با ایشان شریک نیست.»

هرکس صبح و شام کند درحالی‌که دنیا بزرگ‌ترین هم (و غم و دغدغهٔ) اوست، خدای متعال فقر را میان دو چشم او قرار خواهد داد و امورات (دنیوی) او را متشتت (و پراکنده و آشفته) خواهد فرمود و از دنیا جز به همان اندازه‌ای که خداوند برایش قسمت کرده بوده به دست نیاورد و (در مقابل) هرکس که صبح و شام کند درحالی‌که آخرت بزرگ‌ترین هم (و غم دغدغهٔ) اوست، خداوند غنا (و بی‌نیازی و عدم احتیاج) را در قلب او قرار دهد و امورات او را سامان دهد.

«خوابیدن زیاد دین و دنیا را می‌برد (و نه دین برای انسان باقی می‌گذارد و نه دنیا).»

و به خدا سوگند اگر آسمان‌ها و زمین بر بنده‌ای بسته (و دوخته) بوده باشد (و گره‌هایی از همه‌جهت در کار و امورات او افتاده باشد) و (در آن حال) تقوای خدای عزوجل را پیشه خود سازد، خداوند برای وی گشایشی از آن قرار دهد

امام‌صادق می‌فرمود: «بپرهیزید از درخواست‌نمودن از مردم (بدون نیاز مُبرَم و اضطرار)، چراکه آن ذلتی است در دنیا و فقری است که آن را پیش می‌اندازید (و در آن عجله می‌کنید) و حساب طویلی است در روز قیامت.»