کتاب ایوان مخوف

اما بیشترین ثروت در دست کلیسا بود. قلمرو وسیع روحانیون از پرداخت مالیات معاف بود. بیش از ۰۰۰/۱۰۰ دهقان در زمین‌های متعلق به صومعه‌ها کار می‌کردند. منابع دیگر ثروت رهبانان عبارت بود از، صنایعی که اداره می‌کردند و مالیات‌هایی که می‌گرفتند و وجوهات خیریه‌ای که به اسم هدیه از همه جا به سویشان سرازیر می‌شد.

عموم مردم روسیه از یک سو زیر فشار کلیسا و از سوی دیگر زیر فشار دولت خرد می‌شدند، و کلاً فقیر و مقروض و تحت انقیاد بودند و همه پایبند مذهب و اعتقاداتشان حفظ شعائر مذهبی بود. به جای داشتن ایمان محکم، به حفظ مراسم و تشریفات مذهبی می‌پرداختند. برای افراد عامی رسم نکردن علامت چلیپا جلوی تمثال قدیسان گناه بزرگ‌تری بود تا دزدیدن مال همسایه‌اش.

کلیسا به‌طور کلی زن را نمایندهٔ اصلی شیطان می‌دانست. زن هر چه زیباتر بود شریرتر شمرده می‌شد. برای دفع شر، او را در حرمی به نام تِرِم نگه می‌داشتند، که از مثانه گاو نر ساخته شده بود. در خانه‌های ثروتمندان پنجره‌های ترم به حیاط اندرونی باز می‌شد، و هیچکس بجز شوهر اجازه نداشت از این زاهد گوشه‌نشین دیدن کند. چنین زنی همه چیز داشت به جز یک چیز مهم و اساسی، و آن دیدن و دیده شدن بود.

"وضع زنان رقت‌بار است، چون روس‌ها هیچ زنی را پاکدامن نمی‌دانند، مگر آنکه در خانه محبوس شده و اجازهٔ بیرون رفتن نداشته باشد."