کتاب روان شناسی توتالیتاریسم

گفتمان دینی هزاران سال بود که نگاه انسان را به درون خود معطوف کرده بود؛ نگاهی که انسان را موجودی گناهکار، دروغگو، فریب‌کار و غرق در وسوسه‌های دنیوی می‌دید؛ موجودی که باید خود را برای مرگ آماده کند، چراکه مرگ در نهایت او را فرا خواهد گرفت. اگر انسان در این جهان، که آفریدهٔ دست خداست، رنج می‌برد، از آن‌روست که در مقام موجودی اخلاقی و ارزشمند ناکام مانده بود و در گناه می‌زیست. جهان نباید زیر سؤال می‌رفت، خود انسان می‌بایست به پرسش گرفته می‌شد. با ظهور علم، همه‌چیز دگرگون شد.

«ممکن است با آنچه می‌گویی مخالف باشم، اما تا پای جان از حق تو برای گفتنش دفاع خواهم کرد.»

حقیقت‌گویی شیوه‌ای از سخن گفتن است که اجماع ضمنی و برقرارشدهٔ اجتماعی را می‌شکند. هرکس حقیقت را بگوید، افسانه‌ای پذیرفته‌شده را از هم می‌درد که گروهی از مردم در آن پناه می‌جوید، آسایش می‌یابد و امنیت می‌طلبد. این امر حقیقت‌گویی را به فعلی مخاطره‌آمیز بدل می‌کند. حقیقت‌گویی در گروه ترس برمی‌انگیزد و به خشم و پرخاشگری می‌انجامد. حقیقت‌گویی کاری خطرناک است.

وظیفهٔ واقعی ما، چه در نقش فرد و چه جامعه، ساختن تصویری نو از انسان و جهان است؛ یافتن بنیادی تازه برای هویت خود، تدوین اصول جدید برای زیست مشترک با دیگران و بازاندیشی ظرفیتی انسانی و همه‌زمانی: گفتن حقیقت.

«به نظر من، همهٔ پیشرفت‌های نظری بزرگ از توانایی مخترعان آن‌ها در «به عمق چیزها نفوذ کردن» و همدلی با همهٔ موجودات جهان خارج نشئت گرفته است. این نوع همذات‌پنداری است که پدیده‌ای عینی را به آزمایش فکری ملموسی تبدیل می‌کند.»

علم را می‌توان در ذات خود آزاداندیشی تعریف کرد.

«روشنگری رهایی انسان از قیمومیت خودساخته است. قیمومیت ناتوانی انسان در بهره‌گیری از فهم خود بدون هدایت دیگری است... پس شعار روشنگری این است: جسارت کن! از خرد خود بهره گیر!»

دیجیتالی شدن گفت‌وگوی را از انسانیت تهی می‌کند.

علم نظریهٔ خود را با واقعیت تطبیق می‌دهد، درحالی‌که ایدئولوژی واقعیت را با نظریهٔ خود سازگار می‌سازد.