کتاب پیدای پنهان

رسول خدا (ص) می‌فرماید: «چهار ماه اولِ گریه و خندهٔ کودک انسان، شهادت بر توحید است و چهار ماه دوم شهادت بر رسالت و صلوات بر رسول اکرم (ص) است و چهار ماه سوم اسباب دعا و استغفار برای پدر و مادرش است»،

پدر و مادر هم در نظام ولایی اسباب هستند، نه نظام اسباب متفرق. به همین جهت، ولایت پدر و مادر وزنه‌ای است که تا کسی موفق به بالا بردن آن نشود و نتواند حق آن را درست ادا کند، موفق به ادای وزنهٔ ولایتِ ولیِ الهی نخواهد شد

برای سالکان طریق بی‌نهایت، داشتن ولی و حمیم و صدیق شفیق، بالاترین بشارت است که دائم دست در دست ولی خود دارند.

مرحوم علامه می‌فرماید: عمل نه‌فقط با تمام اعمال گذشته و آیندهٔ خودش مرتبط است، بلکه در همهٔ اعمال کسانی تأثیر دارد که در زمان او زندگی می‌کنند و حتی کسانی که پیش و پس از زمان او زندگی می‌کنند. از این بابت که وقتی همهٔ انسان‌ها حاضر باشند (یوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ)، اثر عمل او در تک‌تک انسان‌ها دیده شود و معلوم می‌شود که عملش در دیگران چه اثری داشته است.

پس هستی شعور دارد. ارتباط ما هم غیابی نیست؛ بلکه ارتباط واقعی است؛ ارتباطی است که اگر شخص به آنها ضربه زده و در آنها تأثیر نامطلوب گذاشته باشد، در آنها به او بغض شکل می‌گیرد. اگر بغض هستی به کسی شکل گرفت اسباب خاصی ایجاد می‌شود، تا حدی که گاهی انسان در زندگی‌اش به بن‌بست‌ها، گرفتاری‌ها و مشکلات برمی‌خورد: (وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکری فَإِنَّ لَهُ مَعیشَۀً ضَنْکاً وَ نَحْشُرُهُ یوْمَ الْقِیامَۀِ أَعْمی) (و هرکه از یاد من روی برتابد، بی‌گمان او را زیستنی تنگ خواهد بود و روز رستخیز وی را نابینا برمی‌انگیزیم).

اثر عملی که فرد امروز انجام می‌دهد این است که تمام اعمال گذشته‌اش در رتبهٔ روح ایمان امروزش قرار می‌گیرد؛ روح ایمانی که برآیند همهٔ اعمال و در وجود انسان محقَق است. اگر روح ایمان با هر عمل جدید فرد یک رتبه رشد کند، به‌تبع این رشد، همهٔ اعمال گذشتهٔ او رشد می‌کنند و در مرتبهٔ امروز روح ایمان قرار می‌گیرند. عمل ناصالح نیز همین‌طور است: اگر عمل سیئه‌ای از انسان سر بزند، این‌گونه نیست که جدا از بقیهٔ اعمال از او سر زده باشد؛ بلکه طبق روایت، وقتی انسان مشغول عمل ناشایست است روح ایمان از او پر می‌کشد و اگر دوباره برگردد، مرتبهٔ نازل‌تری از آن برمی‌گردد؛ یعنی رتبهٔ تمام اعمالی که تا امروز انجام داده و روح ایمان برایند آنها بود، یک مرتبه پایین‌تر می‌رود.

هر عملی در پنهان‌ترین لحظات هم با همهٔ اعمال دیگر خود انسان و اعمال دیگران مرتبط می‌شود و تأثیر خود را می‌گذارد؛ هرچند در ظاهر ارتباطی بین این اعمال دیده نشود