کتاب جنگ و صلح (کتاب اول و دوم)

؟ مگر ممکن است آدمی که احساسات و عاطفه دارد در عصر ما آرام و آسوده‌خاطر باشد؟

تولستوی مخصوصاً حتی از خواندن آثاری که با توقعات و تمنیات فلسفی و هنری وی هماهنگی نداشت احتراز می‌جست.

از روایت انجیل چنین مستفاد می‌شود که فقدان کار، یعنی تنبلی، شرط سعادت و آسایش بشر اولیه در دورهٔ قبل از سقوط به پرتگاه گناه بوده است. عشق به بیکاری و تنبلی پس از سقوط نزد انسان باقی مانده است؛ اما لعن و نفرین هنوز چون بار گرانی بر انسان سنگینی می‌کند، ولی این لعن و نفرین نه‌فقط بدین‌جهت است که ما باید با عَرق جبین نان خود را به دست آوریم، بلکه به این جهت است که از لحاظ خصایل اخلاقی خود نمی‌توانیم بیکار و آسوده باشیم.

ندایی از غیب به ما می‌گوید که اگر بیکاری را پیشهٔ خود سازیم، خطاکار خواهیم بود. اگر انسان می‌توانست وضعی داشته باشد که در آن وضع ضمن پیشه ساختن بیکاری، خود را مفید و انجام‌دهندهٔ وظایف خویش بشناسد، در این صورت جهتی از آسایش و نیک‌بختی ابتدایی را یافته بود. طبقهٔ کاملی از مردم از این حالت بیکاری اجباری و غیرقابل‌سرزنش بهره‌مند می‌شود.

ندایی از غیب به ما می‌گوید که اگر بیکاری را پیشهٔ خود سازیم، خطاکار خواهیم بود. اگر انسان می‌توانست وضعی داشته باشد که در آن وضع ضمن پیشه ساختن بیکاری، خود را مفید و انجام‌دهندهٔ وظایف خویش بشناسد، در این صورت جهتی از آسایش و نیک‌بختی ابتدایی را یافته بود. طبقهٔ کاملی از مردم از این حالت بیکاری اجباری و غیرقابل‌سرزنش بهره‌مند می‌شود. این طبقه از مردم، نظامیان هستند.