کتاب سرگذشت انسان

تصور بر این است که آنچه بیش‌ازهمه باعث رشدِ بیشترِ مغز شد تسلط بر آتش بود که انسان‌های اولیه را قادر به آشپزی کرد. دلیلش این است که این وضعیت جدیدْ انرژی موردنیاز برای جویدن و گواردن غذا را کاهش داد، کالری‌های بیشتری برای مصرف ماند و فضایی از جمجمه را که قبلاً در قرق استخوان‌ها و ماهیچه‌های فک بود آزاد کرد.

سرمایه‌گذاری در سرمایهٔ انسانی به نفع کارخانه‌داران بود، زیرا بهره‌وری کارگرانشان را افزایش می‌داد، اما از منظر یک خانوادهٔ ثروتمند ملاک، برون‌داد یک کشاورز تحصیل‌کرده فرق چندانی با همتایان بی‌سوادش نداشت، پس انگیزه‌ای برای حمایت از تحصیل همگانی نمی‌دیدند.

برخلاف عوامل جغرافیایی و فرهنگی که بالفطره در گذر زمان ماندگارند، نهادها می‌توانند سریع تغییر کنند و چه‌بسا به همین دلیل اثرگذاری بیشتر و بخصوصی داشته باشند.

اصلاحات نهادی در بزنگاه‌های حیاتی تاریخ (که عواملی همچون جنگ، بیماری، رهبران دمدمی‌مزاج، کاریزماتیک یا بی‌رحم و یا شانس و اقبال مسبب آن‌ها بوده‌اند) گاهی دلیل مستقیم واگرایی مسیرهای توسعه در نقاط مختلف دنیا بوده‌اند.