کتاب مبانی اسطوره شناسی

نماد نشانه‌ای است که یک فکر، عاطفه، آرزو یا هویت اجتماعی را نمایندگی می‌کند. نشانه‌ای قراردادی است که اعضای یک جامعهٔ انسانی در مورد آن توافق کرده‌اند.

دلیل این موضوع آن بود که زبان آریایی‌ها زبانی واقعاً ابتدایی بود که صرفاً از کلماتی که عمل را توضیح می‌داد تشکیل می‌شد؛ بنابراین گویشوران این زبان نمی‌توانستند از آن برای بیان مطالب تجریدی استفاده کنند. «آفرینش هر واژه‌ای در اصل یک شعر بود که استعاره‌ای جسورانه یا فهمی درخشان را منعکس می‌کرد.» نتیجهٔ این محدودیت خارق‌العاده، گرایش به شاعرانگی بود.

نیروهای ویران‌گر طبیعی مانند یخبندان، سیل، زلزله و آتشفشان و یا انواع بیماری‌ها زندگی گروه‌های کوچک انسانی را تهدید می‌کرد. این مسائل زمانی به نیروهای ناشناختهٔ طبیعت، و روزگاری به خدایان نسبت داده می‌شد. حیواناتی که شکار می‌شدند خویشاوندان انسان، نیای انسان، و گاه فرستادگان خدایان بودند که برای بقا به انسان یاری می‌رساندند و خود را داوطلبانه در اختیارش قرار می‌دادند. آن‌ها می‌آمدند تا به قتل برسند و تبار انسان بر خاک زندگی کند. توجیه همهٔ این رویدادها به نرم‌افزارهایی نیاز داشت که در قالب اسطوره‌ها و آیین‌ها تجلی می‌یافتند. به کمک اسطوره و آیین بود که انسان تناقض‌های دردناک زندگی را سامان می‌داد و در مقابل نیروهای عظیم و فهم‌ناپذیری که زندگی را احاطه کرده بودند به رازهای لاینحلی مانند مرگ و حیرت خویش پاسخ می‌گفت.

در حالی که ما از برآمدن خورشید پس از سپیده دم سخن می‌گوییم، شاعران دوران باستان، فقط می‌توانستند از خورشیدی سخن بگویند که عاشق سپیده‌دم است و آن را در آغوش می‌کشد. غروب خورشید ما برای آن‌ها پیرشدن، انحطاط یا مرگ خورشید بود. طلوع خورشید ما برای آن‌ها متولد شدن کودکی زیبا از دامان شب بود؛ و در بهار، خورشید یا آسمان را می‌دیدند که زمین را گرم در آغوش می‌کشد و گنج‌های خود را در دامان طبیعت می‌ریزد.

فروید هرکه و هرچه باشد، جهانی را از خود «بی‌خود» کرده است.

یافته‌های مربوط به گورهای انسان نئاندرتال و آیین‌های تدفین همراه با آن‌ها نشان می‌دهد که انسان دست‌کم از ۵۰ الی ۶۰ هزارسال قبل، ورای جسم فناپذیر خود، به ساحت دیگری از هستی و نوعی رفت‌وبرگشت میان این دو جهان باور داشته است. گور نقطهٔ شروع اسطوره، دین، فلسفه و اندیشیدن است. گورهای کشف‌شده حاوی انسان‌هایی هستند که به شکل جنینی دفن شده‌اند؛ همراه با توشه‌ای برای سفر که به‌نظر می‌رسد بازگشتی برایشان متصور است. انسان در آن زمان در قبایل ۳۰-۲۰ نفری زندگی می‌کرد

اسطوره به آن دسته از افسانه‌های سنتی اطلاق می‌شود که بنیان دینی دارند و آفرینش جهان و ساکنان آن را توضیح می‌دهند.