
کتاب خشونت و نظام های اجتماعی
چارچوبی مفهومی برای تفسیر تاریخ مکتوب بشر
انتشارات:
انتشارات شیرازه کتاب ما٪۳۰ تخفیف اولین خرید کتاب با کد OFF30
شهرام آقاجان پور
۰
در جوامع خوراکجویی، روابط متقابل رودررو میان اشخاص در گروههای کوچک موجدِ شناخت شخصی، اعتماد (یا بیاعتمادی) و هماهنگی بود. نظام دسترسی محدود بر اساس روابط شخصی و کنشِ متقابلِ مکرر، ساخته میشود: سلسلهمراتبی از روابط شخصی میان اشخاص قدرتمند در رأس نظام اجتماعی. با این وجود در جوامع بزرگتر، روابط اشخاص نمیتوانند منحصراً بر پایۀ شناخت شخصی و اعتماد باشند. شبکۀ گروههایی که توسط نظام اجتماعی ایجاد میشوند، باید این روابط را تقویت کنند. برای ایجاد روابط پایدار، اشخاص باید بدانند با چه کسانی سروکار دارند، حتی اگر یکدیگر را به صورت شخصی نشناسند.
شهرام آقاجان پور
۰
همۀ دولتهای طبیعی ویژگیهای مشترکی دارند. ما در نهایت میخواهیم بفهمیم که جوامع چگونه قابلیت حفاظت از حقوق غیرشخصی را توسعه میدهند. در نظامهای دسترسی باز لازم است که با بخش قابلتوجهی از جمعیت به صورت برابر برخورد شود که لازمۀ آن، برخورد غیرشخصی با همه، بدون توجه به هویتشان به عنوان فرد خاصّ است. برای درک اینکه روابط اجتماعی غیرشخصی چگونه ایجاد میشوند، ابتدا باید دریابیم که چگونه جوامع بزرگتری که میتوانند از روابط شخصی حمایت کنند، گسترش مییابند و چگونه روابط شخصی، نخبگان را به ائتلاف غالب پیوند میدهند.
شهرام آقاجان پور
۰
شخص چیست؟ هر شخص دو بخش دارد. صفات فردی شامل اندازۀ فیزیکی، قد و ظاهر، درست مانند ویژگیهای غیرملموستر چون هوش، رفتار، ابتکار و لیاقت، بخشی از یک شخص را میسازند. ویژگیهای اجتماعی نسبت داده شده به فرد مانند منصب، قدرت، امتیازات، حقوق و وظایف، بخش دیگر هر شخص را تشکیل میدهند. آنچه ما هستیم، این دو بخش درونی و بیرونی از شخصیت ما را به هم میآمیزد. جامعه، این هر دو جنبۀ شخصیت را به رسمیت میشناسد. زمانی که کسی رئیس نامیده میشود، به عنوان نمایندۀ کلاس انتخاب میشود یا به عنوان رئیس دانشکده انتخاب میشود، ماهیت روابطش با دیگران تغییر میکند: هویت فردی او بیتغییر میماند اما هویت اجتماعی او تغییر میکند.
شهرام آقاجان پور
۰
در سراسر تاریخ مکتوب، زمانی که خشونتسالاران سلاحهایشان را بر زمین میگذارند، خشونت متوقف نمیشود (صلح برقرار نمیشود) بلکه زمانی صلح برقرار میشود که عاملین خشونت، ترتیباتی ایجاد کنند که (به طور مستقیم یا غیرمستقیم) سطح خشونت را کاهش دهند. حتی زمانی که بازیگری از درون ائتلاف غالب به پادشاهی برسد یا در واقع قدرتمندتر از دیگران شود، آن بازیگر هیچگاه به عنوان فرد، قدرتمندتر از ائتلاف همراهاناش نیست. پادشاه یا حاکم تنها در صورتی قدرتمند میشود که ائتلافی قدرتمند را رهبری کند. بقای پادشاه به حفظ ائتلاف غالبی بستگی دارد که بتواند از رقبایش بهتر باشد. حاکمان تنها یکی از نقشآفرینان متعدد وابسته به ائتلاف غالب هستند.
شهرام آقاجان پور
۰
دولت طبیعی، طبیعی است زیرا عملاً در بخش اعظمی از ده هزار سال گذشته، تنها شکل جامعۀ بزرگتر از چند صد نفر بوده که قابلیت حفاظت از نظم فیزیکی و ادارۀ خشونت را داشته است. اما دولتهای طبیعی شامل گسترۀ وسیعی از جوامع میشود و ما هیچ میلی نداریم که ادعا کنیم آنها یکسان هستند. بینالنهرین در هزاره سوم پیش از مسیحیت، بریتانیا تحت حکومت تئودورها و روسیۀ مدرن تحت حکومت پوتین، همه دولتهای طبیعی بهشمار میآیند، ولی جوامع بسیار متفاوتی هستند. نظام دسترسی محدود مجموعۀ خاصّی از نهادهای سیاسی، اقتصادی یا مذهبی نیست. نظام دسترسی محدود روشی بنیادی از سازماندهی جامعه است.
شهرام آقاجان پور
۰
همۀ اشخاص باورهایی در مورد نحوۀ کارکرد جهان دارند. باورها مستقیماً از طبیعت آگاهی انسان در دنیای نامعلوم منتج میشوند. مردم میدانند که زنده هستند و آنچه که اکنون انجام میدهند، میتواند بر آنچه بعداً اتفاق خواهد افتاد تأثیر گذارد، حتی اگر دقیقاً ندانند که بعداً چه رخ خواهد داد. در نتیجه مردم به طور آگاهانه نیتدار هستند. ما با زیرمجموعهای از باورها درگیر هستیم که آن را باورهای عِلّی مینامیم. این باورها مربوط به روابط علّی بین اعمال و نتایجشان در دنیای پیرامون ما هستند.